Prewencja weterynaryjna 7100-PW-5-SJ
Celem prezentowanych treści jest: charakterystyka warunków utrzymania zwierząt, w tym oszacowania mikroklimatu (temperatura, wilgotność, oświetlenia, wychładzanie i wentylacja); profilaktyka chorób charakterystycznych dla chowu wielkostadnego (choroby kończyn i gruczołu mlekowego); stosowanie zasad bioasekuracji — szeroko pojęta ochrona zdrowia zwierząt, wiedza o programach zwalczania chorób oraz status zdrowotny zwierząt; zasady postępowania terapeutycznego w fermach zwierząt (kwarantanna i aklimatyzacja); zasady utylizacji zwłok zwierząt i odpadów powstających podczas produkcji zwierzęcej; zasady przeprowadzania dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji oraz immunoprofilaktyka chorób zwierząt.
Podczas wykładów przedstawione zostaną następujące zagadnienia:
Prewencja weterynaryjna cz. I - 15h:
- Wprowadzenie, rola prewencji weterynaryjnej w ochronie zdrowia i dobrostanu zwierząt oraz produkcji bezpiecznej żywności. Miejsce zoohigieny (higieny zwierząt) w prewencji weterynaryjnej. Idea ochrony zdrowia stada i zadania medycyny weterynaryjnej we współczesnym chowie zwierząt gospodarskich. Oczekiwania hodowców wobec lekarzy weterynarii jako – doradców w zakresie prewencji i profilaktyki.
- Miejsce dobrostanu zwierząt w prewencji weterynaryjnej , świadomości społecznej i weterynaryjnej ochronie zdrowia publicznego.
- Podstawy bioklimatologii weterynaryjnej (termoregulacja i bioenergetyka zwierząt gospodarskich, strefa obojętności cieplnej a zdrowotność i produkcyjność ,drogi utraty ciepła z organizmu zwierząt w zależności od zmiennych składników mikroklimatu jak; temperatura powietrza i otaczających przegród konstrukcyjnych budynków inwentarskich, wilgotności powietrza, prędkości ruchu powietrza i natężenia promieniowania podczerwonego). Konsekwencje stresu zimna i przegrzania u zwierząt gospodarskich. Konsekwencje zmian klimatycznych w hodowli zwierząt.
- Wpływ zanieczyszczenia powietrza (NH3, H2S, CO2), bioaerozol, endotoksyny i zapylenie powietrza), na zdrowie zwierząt, i ludzi je obsługujących. Normy.
-Wpływ czynników technogenicznch ferm zwierzęcych na zdrowie i dobrostan zwierząt.
-Przepisy prawa w zakresie dopuszczalnych warunków utrzymania zwierząt gospodarskich, w ogrodach zoologicznych, zwierząt futerkowych oraz w schroniskach dla zwierząt.
- Zasady bioasekuracji ferm zwierzęcych jako element prewencji przeciw zakaźnej. Profilaktyka nieswoista (dezynfekcja, deratyzacja, dezynsekcja- elementy bioasekuracji ferm).
- Stres transportowy zwierząt, przyczyny i konsekwencje . Wymogi w zakresie transportu zwierząt.
- Oddziaływanie ferm zwierzęcych na środowisko, rola weterynarii w ochronie środowiska w tym ochronie gatunków ginących. Przepisy prawne w tym zakresie.
- Nadzór weterynaryjny i zasady kontroli Inspekcji Weterynaryjnej nad dobrostanem zwierząt w gospodarstwie, transporcie i rzeźni. Zadania Inspekcji Weterynaryjnej w nadzorze produkcji bezpiecznej żywności w łańcuchu żywności „od pola do stołu”.
Zajęcia laboratoryjne - 30h na grupę:
1.Wpływ czynników środowiskowych na zdrowie, dobrostan i produkcyjność zwierząt: Czynniki fizyczne: (światło widzialne, promieniowanie UV i jonizujące pole elektromagnetyczne, ciśnienie atmosferyczne, hałas i wibracje. Oświetlenie pomieszczeń inwentarskich (naturalne, sztuczne) – czynniki warunkujące fotoklimat, O:P,natężenie światła, normy. Hałas-sonometria , –układy ciśnienia atmosferycznego- barometria
2.Warunki termiczno – wigotnościowe w środowisku zwierząt. Promieniowanie podczerwone, temperatury: minimalna, maksymalna, momentalna, wilgotność powietrza-wskaźniki higrometryczne, metody oceny warunków termiczno- wilgotnościowych pomieszczeń dla zwierząt. Psychrometria i higrometria, układy termiczno-wilgotnościowe(THI).
3. Anemometria i katatermometria – ochładzanie, prędkość ruchu powietrza, komfort cieplny. Sumaryczne metody oceny mikroklimatu w pomieszczeniach inwentarskich –EET, REET, temperatura wynikowa.
4. Konimetria, gazometria, zanieczyszczenia gazowe powietrza: amoniak, siarkowodór, dwutlenek węgla. Zanieczyszczenia bakteryjne powietrza, metody pomiaru i ocena. Wentylacja i ogrzewanie pomieszczeń inwentarskich – wielkość wentylacyjna i bilans cieplny budynków inwentarskich.
5. Dopuszczalne warunki środowiskowe i technologiczne utrzymania świń i drobiu w kontekście ochrony ich dobrostanu.
6. Dopuszczalne warunki środowiskowe i technologiczne utrzymania bydła, cieląt i koni w kontekście ochrony ich dobrostanu
7. Dopuszczalne warunki utrzymania zwierząt futerkowych, jeleniowatych oraz w schroniskach dla zwierząt aspekcie ochrony ich dobrostanu.
8 i 9. Praktyczne metody oceny warunków zoohigienicznych i dobrostanu zwierząt w obiektach inwentarskich – SPIWET -zajęcia terenowe (6 godzin).
Prewencja weterynaryjna cz. II - Immunoprofilaktyka - 15h wykłady:
1-2) Pojęcie prewencji, profilaktyki i immunoprofilaktyki weterynaryjnej oraz technologie chowu przemysłowego świń, bydła i owiec, wakcynoterapia, seroterapia i żywienie siarą nowonarodzonych zwierząt – czynniki wyznaczające postępowanie immunoprofilaktyczne w tym typie chowu.
3) Kompetencja immunologiczna płodów i noworodków świń, bydła i owiec oraz odporność laktogenna i immunizacja ich matek – wskazania do immunoprofilaktyki
4-7) Odporność u świń, bydła i owiec, z uwzględnieniem odporności przeciwzakaźnej, w tym odporności lokalnej związanej z występującymi swoistymi schorzeniami u tych zwierząt w chowie zwierząt:
- u świń stada podstawowego (maciory, knury), w tym w okresie reprodukcji oraz prosiąt i świń w okresie tuczu
- u bydła przemiany materii, układu rozrodczego, chorób gruczołu mlekowego i racic krów mlecznych oraz chorób wychowu cieląt i bydła opasowego
- u owiec schorzeń racic oraz chorób zakaźnych i pasożytniczych
8-9) Status immunologiczny u świń, bydła i owiec w chowie przemysłowym, w aspekcie:
a) czynników środowiskowych (transport zwierząt, zasiedlanie ferm i tworzenie grup technologicznych, typ chowu, mikroklimat pomieszczeń, czynniki żywieniowe w tym makro i mikroelementy oraz witaminy i chemioterapeutyki)
b) swoistych stanów chorobowych u tych zwierząt w tym typie chowu
10) Metody oceny homeostazy u świń, bydła i owiec w chowie przemysłowym, w aspekcie ich zdrowotności i produkcyjności, na przykładzie chowu przemysłowego bydła
Zajęcia laboratoryjne - 30h na grupę:
1-6) Czynniki wyznaczające zasady immunoprofilaktyki w fermach przemysłowych świń, bydła i owiec z uwzględnieniem:
I. Technologii chowu (8 technologii świń, 7 technologii bydła mlecznego, 1 technologia bydła opasowego, 2 technologie owiec)
II. Czynności związanych z formowaniem i produkcją stada, to jest z działaniami wynikającymi z zadań lekarsko-weterynaryjnych w zakresie dobrostanu zwierząt związanego z transportem, zasiedlaniem ferm i tworzeniem grup technologicznych, typem chowu, a także z czynnościami związanymi z czynnikami wyznaczającymi programy postępowania immunoprofilaktycznego, łącznie z programami zwalczania chorób zakaźnych
a) w fermach świń uwzględniające schorzenia macior i knurów, w tym w okresie reprodukcji oraz choroby prosiąt i schorzenia świń w okresie tuczu.
b) w fermach bydła uwzględniające schorzenia u krów mlecznych (okres ciąży, porodu, okres okołoporodowy, choroby przemiany materii, układu rozrodczego, gruczołu mlekowego i kończyn), u cieląt (schorzenia wychowu cieląt) i u bydła opasowego (schorzenia dróg oddechowych)
c) w fermach owiec z uwzględnieniem okresu ciąży, wykotów i okresu poporodowego maciorek oraz postępowaniem z jagniętami, a także związanego ze schorzeniami racic oraz chorób zakaźnych (listerioza, enterotoksemia) i pasożytniczych (pasożyty żołądkowo-jelitowe) owiec
7-9) Po przedstawieniu na 6 seminariach przez prowadzącego przedmiot czynników wyznaczających zasady postępowania immunoprofilaktycznego, studenci na następnych 3 spotkaniach prezentują do dyskusji, opracowane przez siebie propozycje programów immunoprofilaktycznych w fermach przemysłowych świń, bydła i owiec
10) Ostatnie spotkanie przeznaczone jest na zaliczenie zajęć laboratoryjnych
Uwaga: W ramach zajęć laboratoryjnych jest jeden wyjazd na fermę bydła i/lub trzody chlewnej.
Całkowity nakład pracy studenta
Efekty uczenia się - wiedza
Efekty uczenia się - umiejętności
Efekty uczenia się - kompetencje społeczne
Metody dydaktyczne
Metody dydaktyczne eksponujące
Metody dydaktyczne podające
- wykład problemowy
Metody dydaktyczne poszukujące
- pomiaru w terenie
- ćwiczeniowa
- klasyczna metoda problemowa
- projektu
- doświadczeń
- obserwacji
Rodzaj przedmiotu
Wymagania wstępne
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2022/23Z: | W cyklu 2025/26Z: | W cyklu 2023/24Z: | W cyklu 2024/25Z: |
Kryteria oceniania
Prewencja cz.I
- sprawdziany na ocenę z bloków tematycznych w formie pisemnej
- obecność na wykładach, ocena aktywności i umiejętności współpracy podczas zajęć w terenie; ocena końcowa na zaliczeniu - średnia arytmetyczna ocen cząstkowych;
Egzamin końcowy pisemny z Prewencji cz.I (materiał prezentowany na wykładach i zajęciach laboratoryjnych).
Prewencja cz.II
- zaliczenie wykładów i zaliczenie laboratoriów z Prewencji cz.II - Immunoprofilaktyka w formie pisemnej opisowej.
Ostateczny wynik egzaminu i zaliczeń
z laboratorium z Prewencji cz.I i cz.II, składa się ze średniej wyników cząstkowych z tych części.
Kryteria oceniania według programu studiów na kierunku Weterynaria Wydziału Nauk Biologicznych i Weterynaryjnych:
ocena dostateczna: 60-70% maksymalnej liczby punktów,
ocena dostateczna plus: 71-80% maksymalnej liczby punktów
ocena dobra: 81-87% maksymalnej liczby punktów
ocena dobry plus: 88-94% maksymalnej liczby punktów
ocena bardzo dobra: powyżej 94% maksymalnej liczby punktów.
Praktyki zawodowe
Nie dotyczy
Literatura
Literatura podstawowa (wskazane przez prowadzącego fragmenty z listy poniżej):
1. Białek M., Lisiowska M., Sobczak-Filipiak M., Szarek J.: Towarzystwo Epidemiologii Weterynaryjnej i Medycyny Prewencyjnej – Society for Veterinary Epidemiology and Preventive Medicine (SVEPM). Med. Weterynaryjna 2014, 70:511-513.
2. Gliński Z., Kostro K.: Choroby zakaźne zwierząt z elementami epidemiologii i zoonoz. Wyd. PWRiL, Warszawa - 2011.
3. Kołacz R., Dobrzański Z.: Higiena i dobrostan zwierząt gospodarskich. Wydawnictwo AR we Wrocławiu, 2006.
4. Levis D.G., Baker R.B.: Bioasekuracja świń i ochrona fermy trzody chlewnej. http://kzp-ptch.pl/index.php/publikacje/722-bioasekuracja-swin-i-ochrona-fermy-trzody-chlewnej
5. Pejsak Z., Truszczyński M.: Racjonalna antybiotykoterapia u zwierząt. Życie Wet. 2013, 88:359-361.
6. Pejsak Z.: Rola lekarza weterynarii w ochronie zdrowia i produkcji świń. Trzoda Chlewna 2015, 5:86-91.
7. Porowski M.: Efektywność dezynfekcji w aspekcie zagrożenia afrykańskim pomorem świń. Magazyn Wet. 2014, 6:524-530.
8. Gliński Z (red.); Choroby zakaźne zwierząt i epizootiologia ogólna, Wyd. AR Lublin, Lublin 1999r.
9. Gliński Z., Kostro K., Furmaga J.; Epidemiologia Weterynaryjna, Wyd. AR Lublin, Lublin 2002r.
10. Wiśniewski J., Siwicki A.K., Wiśniewska M.; Wprowadzenie do ogólnej i klinicznej immunologii weterynaryjnej, Wyd. UWM w Olsztynie, Olsztyn 2004r.
11. Pejsak Z.; Ochrona zdrowia i terapia świń, Wyd. PWR w Poznaniu, Poznań 1999r.
12. Pejsak Z.; Choroby świń, Wyd. PWR w Poznaniu, Poznań 2002r.
13. Pejsak Z.; Zdrowie świń, prewencja i terapia, Wyd. PWR w Poznaniu, Poznań 2021r.
14. Tizard I., Veterinary Immunology, Wyd. Elsevier, 2018
15. Pastoret P-P. i wsp. (ed.); Handbook of vertebrate immunology, Wyd. Academic Press, 1998r.
16. Halliwell R.E.W., Gorman N.T.; Veterinary Clinical Immunology, Wyd. W.B. Saunders comp. 1989r.
17. Bednarek D i wsp.; Choroby zakaźne układu oddechowego bydła – wybrane zagadnienia, Wyd. Elamed Media Group, Katowice 2021
Literatura uzupełniająca:
1. Deptuła W., Buczek J.; Zarys immunologii ssaków, Wyd. UJ, Kraków 1998r.
2. Buczek J., Deptuła W., Gliński J., Jarosz J., Stosik M., Wernicki A.; Immunologia porównawcza i rozwojowa zwierząt, Wyd. Wydawnictwo Naukowe PWN SA, Warszawa 1999r.
3. Kołacz R., Dobrzański Z.; Higiena i dobrostan zwierząt gospodarskich, Wyd. UP w Wrocławiu, Wrocław 2019
4. Wskazane przez prowadzącego artykuły z czasopism: Medycyna Weterynaryjna, Życie Weterynaryjne, Magazyn Weterynaryjny, Lecznica dużych zwierząt, Trzoda Chlewna, Hodowca Bydła, Laboratorium, Postępy Mikrobiologii, Veterinary Immunology and Immunopathology, Frontiers in Immunology
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: