Rozwój obszarów wiejskich 2800-ROW-GP-3-S1
Celem przedmiotu jest poznanie głównych mechanizmów przemian funkcjonalno-przestrzennych charakteryzujących obszary wiejskie, ze szczególnym uwzględnieniem oddziaływania funduszy UE, w tym w zakresie rozwoju: rolnictwa, pozarolniczych działów gospodarski, procesów społeczno-demograficznych zachodzących we wiejskiej sieci osadniczej.
Główne zagadnienia:
1. Wieś, rolnictwo, obszar wiejski w gminie, przestrzeń wiejska – definicje
2. Liczba gmin w Polsce wg aktualnego stanu (w tym liczba gmin wiejskich i wiejsko-miejskich)
3. Udział procentowy powierzchni obszarów wiejskich w ogólnej powierzchni Polski oraz udział procentowy ludności na obszarach wiejskich w ogólnej liczbie ludności Polski
4. Koncepcje rozwoju obszarów wiejskich (Koncepcja wielofunkcyjności rolnictwa, Koncepcja rozwoju zrównoważonego, Koncepcja kontinuum miejsko-wiejskiego, Koncepcja aktywizacji i rozwoju społeczności lokalnych, Koncepcja zintegrowanego rozwoju rolnictwa i wsi)
5. Czynniki decydujące o wpływie rolnictwa na klimat
6. Udział rolnictwa w emisji gazów cieplarnianych na świecie i w Polsce
7. Potencjał rolnictwa do produkcji energii ze źródeł odnawialnych
8. Turystyka na obszarach wiejskich i agroturystyka – definicje i różnice
9. Cechy turystyki wiejskiej
10. Czynniki rozwoju turystyki wiejskiej
11. Dwa porządki decydujące o przestrzennym zróżnicowaniu rozwoju obszarów wiejskich w Polsce: Centrum–peryferie oraz historyczny
12. Najstarsze demograficznie tereny wiejskie w Polsce
13. Główne wyzwania społeczno-gospodarcze polskiej wsi w trzeciej dekadzie XXI w.
14. Liczba ludności wiejskiej w Polsce i jej zmiany
15. Starzenie się ludności wiejskiej – proces i jego skala
16. Zjawisko podwójnego starzenia się populacji
17. Aktywność zawodowa ludności wiejskiej i jej zmiany
18. Zmiany na wiejskich rynkach pracy
19. Procesy urbanizacyjne na obszarach wiejskich
20. Uwarunkowania oddziałujące na działalność gospodarczą mieszkańców wsi
21. Tendencje rozwoju przedsiębiorczości na obszarach wiejskich
22. Etapy rozwoju gospodarstw rolnych: gospodarstwa chłopskie, gospodarstwa chłopów-rolników, farmy rodzinne, handlowe farmy rodzinne, gospodarstwa – przedsiębiorstwa agrobiznesowe
23. Czynniki warunkujące działalność gospodarstw rolnych
24. Zjawisko polaryzacji gospodarstw rolnych
25. Problemy funkcjonowania gospodarstw wielkotowarowych i drobnotowarowych
26. Cechy polskiego rolnictwa na tle europejskim
27. Czynniki, które będą miały w przyszłości znaczący wpływ na kierunki przemian rolnictwa w Polsce
Całkowity nakład pracy studenta
Efekty uczenia się - wiedza
Efekty uczenia się - umiejętności
Efekty uczenia się - kompetencje społeczne
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2024/25L: | W cyklu 2026/27L: | W cyklu 2025/26L: |
Metody dydaktyczne
Metody dydaktyczne podające
- wykład konwersatoryjny
- pogadanka
- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład problemowy
Metody dydaktyczne poszukujące
- giełda pomysłów
- studium przypadku
Rodzaj przedmiotu
Wymagania wstępne
Kryteria oceniania
Egzamin - test egzaminacyjny
ndst – < 51%
dst – 51–60%
dst plus – 61–70%
db – 71–80%
db plus – 81–90%
bdb – powyżej 90%
Literatura
Bański J., 2007,Geografia rolnictwa Polski, Wyd. PWE.
Rudnicki R., 2010, Zróżnicowanie przestrzenne wykorzystania funduszy UE przez gospodarstwa rolne w Polsce, Bogucki Wyd. Naukowe, Pozanań;
Rudnicki R., 2016, Rolnictwo Polski. Studium statystyczno-przestrzenne (2002-2010), Wyd. Naukowe UMK.
Churski P., 2008, Czynniki rozwoju regionalnego i polityka regionalna w Polsce w okresie integracji z UE, Wyd. Naukowe UAM, Poznań;
Gorzelak G., 2014, Wykorzystanie środków UE dla rozwoju kraju, [w:] M. Gorynia, S. Rudolf (red.), Polska w UE i w globalnej gospodarce, PTE, Warszawa.
Kołodziejczak A. (red.), 2021. Obszary wiejskie w zintegrowanym planowaniu rozwoju. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań.
Halamska M., 2011. Wieś jako przedmiot badań naukowych. [W:] M. Halamska (red.), Wieś jako przedmiot badań naukowych. Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.
Bański J., 2006. Geografia polskiej wsi. PWN, Warszawa.
Woś A., Zegar J., 2002. Rolnictwo społecznie zrównoważone. Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, Warszawa.
Kłodziński M., 2006. Rolnictwo a zrównoważony rozwój obszarów wiejskich. [W:] J. Zegar (red.), Z badań nad rolnictwem społecznie zrównoważonym (3). Ekonomiczne i społeczne uwarunkowania rozwoju polskiej gospodarki żywnościowej po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej 52: 9–22.
Koter M., 1985. Kształtowanie się strefy podmiejskiej w świetle badań historyczno-geograficznych, Acta Universitatis Lodziensis, Folia Geographica, 5: 62–75.
Chojnicki Z., Czyż T., 1989. Charakterystyka małych miast regionu poznańskiego a koncepcja kontinuum miejsko-wiejskiego. [W:] P. Korcelli, A. Gawryszewski (red.), Współczesne przemiany regionalnych systemów osadniczych w Polsce. Prace Geograficzne, IGiPZ PAN, 152: 139–157.
Wierzbicki Z.T., 1973. Aktywizacja i rozwój społeczności lokalnych. [W:] Z.T. Wierzbicki (red.), Aktywizacja i rozwój społeczności lokalnych. Ossolineum, Wrocław, s. 17–73.
Wilkin J., 2011. Wielofunkcyjność wsi i rolnictwa a rozwój zrównoważony. Wieś i Rolnictwo, 4: 27–39.
Przygodzka R., Badora A., Krukowski K., Kud K., Mioduszewski J., Woźniak M., 2023. Odnawialne źródła energii w rolnictwie Polski Wschodniej – uwarunkowania rozwoju. Uniwersytet w Białymstoku, Fundacja Ekonomistów Środowiska i Zasobów Naturalnych, Białystok.
Igliński B., Iglińska A., Cichosz M., Kujawski W., Buczkowski R., 2016. Renewable energy production in the Łódzkie Voivodeship. The PEST analysis of the RES in the voivodeship and in Poland, „Renewable and Sustainable Energy Reviews”, vol. 58.
van Dyken S., Bakken B.H., Skjelbred H.I., 2010. Linear mixed – integer models for biomass supply chains with transport, storage and processing, „Energy”, vol. 35, iss. 3.
Styś T., Foks R., Moskwik K., 2016. Krajowy plan gospodarki odpadami 2030 – raport, Instytut Sobieskiego, Warszawa 2016.
Wiśniewski P., Marks-Bielska R., 2022. Znaczenie realizacji Europejskiego
Zielonego Ładu dla polskiej wsi i rolnictwa, [w:] Wilkin J., Hałasiewicz A. (red.), Polska wieś 2022. Raport o stanie wsi. Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.
Gołembski G. (red.), 2009. Kompendium wiedzy o turystyce. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Gaworecki W.W., 2010. Turystyka. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.
Zespół Projektowy Konsorcjum Bluehill Sp. z o.o. oraz Quality Watch Sp. z o.o. pod przewodnictwem dr Wacława Idziaka, 2015. Turystyka wiejska i agroturystyka w perspektywie finansowej 2014 – 2020 dla Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Warszawa.
Ferens E., 2013. Turystka jako element wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich na przykładzie województwa mazowieckiego. Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie. Ekonomika i Organizacja Gospodarki Żywnościowej, 102, 113-125.
Jóźwik J., 2019. Rozwój działalności turystycznej na obszarach wiejskich w Polsce. Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio B, LXXIV, 257-279.
Matczak A., 2015. Ewolucja turystyki na obszarach wiejskich. Studia Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju, CLXII, 63-82.
Stanny M., Rosner A., Komorowski Ł. 2023. Monitoring rozwoju obszarów wiejskich. Etap IV. Dekada przemian społeczno-gospodarczych, Fundacja Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej, Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN, Warszawa.
Stanny M., Ł. Komorowski, 2024: Przemiany ludnościowe na wsi, [w:] W. Poczta, A. Hałasiewicz (red.), Polska Wieś 2024. Raport o stanie wsi. 20 lat w Unii Europejskiej, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.
Heffner K., Gibas P., 2024. Pozarolnicza działalność gospodarcza na obszarach wiejskich, [w:] Kamińska Wioletta, Janc Krzysztof, Legutko-Kobus Paulina (red.): Wiedza - przestrzeń - wieś, Studia Cykl Monografii, vol. 18, nr 210, 2024, Warszawa, Polska Akademia Nauk, Polska Akademia Nauk. Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju, 166 s., ISBN 978-83-66847-75-0.
Augustyńska I., Błażejowska M., Brodzińska K., Brodziński Z., Stolarska A., 2023. Obszary wiejskie w Polsce – współczesne wyzwania i możliwości rozwoju. SGGW w Warszawie.
Augustyńska I., Błażejowska M., Brodzińska K., Brodziński Z., Stolarska A., 2023. Obszary wiejskie w Polsce – współczesne wyzwania i możliwości rozwoju. SGGW w Warszawie.
Baer-Nawrocka A., Poczta W., 2024. Przemiany w rolnictwie, [w:] W. Poczta, A. Hałasiewicz (red.), Polska Wieś 2024. Raport o stanie wsi. Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.
Pawlak K., Poczta W., 2024. Polskie rolnictwo na tle europejskim: produkcja i handel zagraniczny, [w:] P. Chmieliński, G. Gorzelak (red.), Polska wieś i polskie rolnictwo. 20 lat w Unii Europejskiej. IRWiR PAN, Warszawa.
Drygas M., 2023. Wieś 2044. Rewolucyjne zmiany w sektorze rolnictwa i gospodarce żywnościowej, [w:] M. Halamska, M. Kłodziński, M. Stanny (red.), Polska wieś 2044. Wizja rozwoju. IRWiR PAN, Warszawa.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: