Prognozowanie i symulacje międzynarodowe 2751-SM-S2-2-PISM

1. Prognostyka międzynarodowa: pojęcie, klasyfikacja, metody, techniki. Pojęcie prognozowania w stosunkach międzynarodowych. Klasyfikacje i funkcje prognoz. Podstawowe metody i techniki prognozowania stosunków międzynarodowych. Metody badań intuicyjnych. Metody badań ekstrapolacyjnych. Metody badań symulacyjnych. Charakterystyka technik zbierania informacji dotyczących środowiska międzynarodowego. Obserwacje, ankiety, wywiady. Techniki wykorzystania informacji statystycznych. Kryteria wyboru ekspertów. Burza mózgów. Metoda delficka. Ocena zgodności ekspertów. Metoda ankietowa. Inne metody heurystyczne.
2. Prognozowanie a planowanie polityki zagranicznej państwa
Prognozowanie a podejmowanie decyzji w polityce zagranicznej. Modele procesu decyzyjnego w polityce zagranicznej. Ocena efektywności polityki zagranicznej państwa. Prognozy i założenia prognostyczne w polskiej polityce zagranicznej.
3. Metody prognozowanie stosunków międzynarodowych
Metody prognozowania. Metoda ekstrapolacji. Metody oparte na analogii. Metody heurystyczne. Analiza morfologiczna.
4. Modelowanie i pomiar w prognozowaniu i planowaniu stosunków międzynarodowych. Pomiar w badaniu stosunków międzynarodowych. Modelowanie w badaniach stosunków międzynarodowych. Modelowanie i pomiar potęgi państwa. Modele pomiaru potęgi państwa: model Germana; Korelaty Wojny; Model Fucksa, Model Cline’a; model RAND Corp.; modele ChRL, Indii, Federacji Rosyjskiej, Islamskiej Republiki Iranu.
5. Modele układu stosunków międzynarodowych – ich dynamika i logika. Modele układu sił w środowisku międzynarodowym: modele równowagi, polaryzacji/koncentracji, eskalacji/deeskalacji, wrogości/przyjaźni. Cykle imperialne/wojen hegemonicznych.
6. Scenariusze, symulacje i teoria gier. Scenariusze: pojęcie, przykłady i ich budowanie. Symulacja i gry strategiczne. Założenia teorii gier.

1. Prognostyka międzynarodowa: pojęcie, klasyfikacja, metody, techniki. Pojęcie prognozowania w stosunkach międzynarodowych. Klasyfikacje i funkcje prognoz. Podstawowe metody i techniki prognozowania stosunków międzynarodowych. Metody badań intuicyjnych. Metody badań ekstrapolacyjnych. Metody badań symulacyjnych. Charakterystyka technik zbierania informacji dotyczących środowiska międzynarodowego. Obserwacje, ankiety, wywiady. Techniki wykorzystania informacji statystycznych. Kryteria wyboru ekspertów. Burza mózgów. Metoda delficka. Ocena zgodności ekspertów. Metoda ankietowa. Inne metody heurystyczne.
2. Prognozowanie a planowanie polityki zagranicznej państwa
Prognozowanie a podejmowanie decyzji w polityce zagranicznej. Modele procesu decyzyjnego w polityce zagranicznej. Ocena efektywności polityki zagranicznej państwa. Prognozy i założenia prognostyczne w polskiej polityce zagranicznej.
3. Metody prognozowanie stosunków międzynarodowych
Metody prognozowania. Metoda ekstrapolacji. Metody oparte na analogii. Metody heurystyczne. Analiza morfologiczna.
4. Modelowanie i pomiar w prognozowaniu i planowaniu stosunków międzynarodowych. Pomiar w badaniu stosunków międzynarodowych. Modelowanie w badaniach stosunków międzynarodowych. Modelowanie i pomiar potęgi państwa. Modele pomiaru potęgi państwa: model Germana; Korelaty Wojny; Model Fucksa, Model Cline’a; model RAND Corp.; modele ChRL, Indii, Federacji Rosyjskiej, Islamskiej Republiki Iranu.
5. Modele układu stosunków międzynarodowych – ich dynamika i logika. Modele układu sił w środowisku międzynarodowym: modele równowagi, polaryzacji/koncentracji, eskalacji/deeskalacji, wrogości/przyjaźni. Cykle imperialne/wojen hegemonicznych.
6. Scenariusze, symulacje i teoria gier. Scenariusze: pojęcie, przykłady i ich budowanie. Symulacja i gry strategiczne. Założenia teorii gier.

Wykłady:
1. Wprowadzenie w zagadnienia związane z przewidywaniem przyszłości - czas i jego wyobrażenia, ontologia przyszłości. Rozwój, znaczenie i krytyka futurologii.
2. Teoretyczne podstawy prognozowania: rodzaje prognoz, zakotwiczenie i jakość procesu prognostycznego, zasady korzystania z prognoz, wpływ kategorii wartościujących, ograniczenia prognozowania w naukach społecznych, perspektywa międzynarodowa w prognozowaniu stosunków międzynarodowych
3. Metodologiczne podstawy prognozowania: (a) metody heurystyczne (burza mózgów, delficka, scenariusze, cross impact, metoda analogii - modele analityczne i synektyczne), a także (b) szeregi czasowe: trendy (i ekstrapolacja trendów), wahania okresowe i sezonowe, wahania cykliczne (oraz teorie cykliczne w SM) analiza i dekompozycja szeregów czasowych, analizy przyczynowe (sprzężenia zwrotne) oraz (c) metody najbardziej sformalizowane: modele ekonometryczne i analiza symulacyjna.
4. Ocena ryzyka w prognozowaniu sytuacji międzynarodowej.
5. Prognozowanie sytuacji międzynarodowej głównych aktorów międzynarodowych: USA, Rosja, ChRL, UE.
6. Instytucje prognozowania i wybrane prognozy międzynarodowe.
7. Wybrane raporty i instytucje prognozujące rozwój SM: ogólne zmiany geopolityczne, gospodarcze, przyszłe konflikty, rozwój procesów globalizacyjnych itp., przewidywane zmiany dla poszczególnych kontynentów, państw, ugrupowań, instytucji itp.

Ćwiczenia:
1. Klasyfikacje oraz funkcje prognoz i symulacji. Główne elementy, fazy i metody prognozowania.
2. Błędy poznawcze. Błędy analizy. Sukcesy i porażki analizy źródeł otwartych: kapitulacja Japonii 1945 r., rewolucja Chomeiniego w Iranie 1979 r., Rozpad ZSRR 1991 r., Arabska wioska 2011 r., wojna Rosji przeciwko Ukrainie 2014/2022.
3. Metody prognozowania: metody jakościowe (ekspercka ocena sytuacji, metoda delficka, metoda scenariuszowa, metoda morfologiczna, i in.), metody analityczne i strukturalne (analiza trendów, analiza czynników krytycznych, analiza strukturalna, SWOT, PEST/PESTEL, VUCA); OSINT, metoda scenariuszy probabilistycznych. Techniki analizy wywiadowczej: analiza konkurencyjnych hipotez.
4. Warsztat analityka polityki zagranicznej i stosunków międzynarodowych. Wprowadzenie do opracowania analiz/briefingów/raportów pisemnych.
5. Analiza polityki zagranicznej. Główne elementy analizy. Case study.
6. Analiza konfliktów na arenie międzynarodowej. Główne elementy analizy konfliktów. Case study.
7. Kultura strategiczna państw: case study.
8. Prognozowanie w warunkach wojny kognitywnej. Rola FIMI i DIMI w prognozowaniu SM. Emocje jako narzędzie wpływu.
9. Metoda scenariuszowa: case study
10. Symulacja i/lub wargaming

Literatura podstawowa:
Antoszkiewicz J., Metody heurystyczne. Twórcze rozwiązywanie problemów, Warszawa 1990
Białoskórski, R. Potęga państw 2018: międzynarodowy układ sił w procesie zmian: raport potęgometryczny, ASPRA 2018.
Halpern P., Na tropach przeznaczenia. Z dziejów przewidywania przyszłości, Warszawa 2004
Hughes B.B., Hillebrand E.E., Exploring and Shaping International Futures, London, 2006;
Sadowski W., O decyzjach i prognozach, Łódź 1997;
Sepkowski A., Człowiek a przyszłość, Toruń, 2005;
Siciński A., Rażniewski A., Studia z teorii i metodologii prognozowania społecznego, Warszawa 1976.
Sitek W. Paradoksy socjologicznych prognoz, Wrocław, 2004;
Zeliaś A., Teoria prognozy, Warszawa, 1997.
Sułek M., „Prognozowanie i symulacje międzynarodowe”, Warszawa 2010.

Literatura uzupełniająca:
Carlstrom G., How long will Israel survive? : the threat from within, London : Hurst & Company, 2017.
Ceron A., Curini L., Politics and Big Data: Nowcasting and Forecasting Elections with Social Media, Routledge 2017.
Coker C., Future war, Polity Press, 2015.
Haukkala H., Popescu N., Russian futures: Horizon 2025, Paris : EU Institute for Security Studies, 2016.
Hill Ch., The future of British foreign policy : security and diplomacy in a world after Brexit, Polity, 2019.
Kahneman D. , Pułapki myślenia. O myśleniu szybkim i wolnym, Media Rodzina, Warszawa, 2012.
Missaoui R., Abdessalem T. (eds.), Trends in Social Network. Analysis Information Propagation, User Behavior Modeling, Forecasting, and Vulnerability Assessment, Springer 2017.
Rojas I., Pomares H., (eds.), Time Series Analysis and Forecasting, Springer 2018.
Zielonka J., Counter-revolution: liberal Europe in retreat, Oxford : Oxford University Press, 2018.

Raporty z serii Global Forecast (CSIS); COUNTRYWATCH REVIEW,

Literatura podstawowa:
Antoszkiewicz J., Metody heurystyczne. Twórcze rozwiązywanie problemów, Warszawa 1990
Białoskórski, R. Potęga państw 2018: międzynarodowy układ sił w procesie zmian: raport potęgometryczny, ASPRA 2018.
Halpern P., Na tropach przeznaczenia. Z dziejów przewidywania przyszłości, Warszawa 2004
Hughes B.B., Hillebrand E.E., Exploring and Shaping International Futures, London, 2006;
Sadowski W., O decyzjach i prognozach, Łódź 1997;
Sepkowski A., Człowiek a przyszłość, Toruń, 2005;
Siciński A., Rażniewski A., Studia z teorii i metodologii prognozowania społecznego, Warszawa 1976.
Sitek W. Paradoksy socjologicznych prognoz, Wrocław, 2004;
Zeliaś A., Teoria prognozy, Warszawa, 1997.
Sułek M., „Prognozowanie i symulacje międzynarodowe”, Warszawa 2010.

Literatura uzupełniająca:
Carlstrom G., How long will Israel survive? : the threat from within, London : Hurst & Company, 2017.
Ceron A., Curini L., Politics and Big Data: Nowcasting and Forecasting Elections with Social Media, Routledge 2017.
Coker C., Future war, Polity Press, 2015.
Haukkala H., Popescu N., Russian futures: Horizon 2025, Paris : EU Institute for Security Studies, 2016.
Hill Ch., The future of British foreign policy : security and diplomacy in a world after Brexit, Polity, 2019.
Kahneman D. , Pułapki myślenia. O myśleniu szybkim i wolnym, Media Rodzina, Warszawa, 2012.
Missaoui R., Abdessalem T. (eds.), Trends in Social Network. Analysis Information Propagation, User Behavior Modeling, Forecasting, and Vulnerability Assessment, Springer 2017.
Rojas I., Pomares H., (eds.), Time Series Analysis and Forecasting, Springer 2018.
Zielonka J., Counter-revolution: liberal Europe in retreat, Oxford : Oxford University Press, 2018.

Raporty z serii Global Forecast (CSIS); COUNTRYWATCH REVIEW,

Obowiązkowa:
Zajączkowski W., Rozumieć polityikę międzynarodową. Metody analizy źródeł otwartych, Warszawa: WN Scholar 2025.
Uporządkować rzeczywistość. Poradnik analityczny Ośrodka Studiów Wschodnich, red. Strzelczyk T., Warszawa: OSW 2025.
Kondrakiewicz D., Prognozowanie i symulacje międzynarodowe, Lublin: IEŚ 2021.
Wnorowski M., Wargaming. Wprowadzenie do gier wojennych, Bydgoszcz: Centrum Doktryn i Szkolenia Sił Zbrojnych 2022.
Sułek M., „Prognozowanie i symulacje międzynarodowe”, Warszawa 2010.
Berman, E., Small wars, big data : the information revolution in modern conflict, Princeton University Press, copyright 2018.

Uzupełniająca:
Cieślak M. (red.) Prognozowanie gospodarcze: metody i zastosowania, PWN 2005.
Pietraś, Z. J., Decydowanie polityczne, PWN, 2000.
Pugacewicz, T., Teorie polityki zagranicznej: perspektywa amerykańskiej analizy polityki zagranicznej, Kraków : Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2017.
Wojciuk, Metody twórczej pracy grupowej w analizie polityki zagranicznej i dydaktyce stosunków międzynarodowych, w: "Stosunki międzynarodowe", nr 1 -2 (t.43), 2011.
Wieczorkowska G., Wierzbiński A., Statystyka. Analiza Badań społecznych, (wszystkie wydania)Morin, J., Foreign policy analysis: a toolbox, Palgrave Macmillan, 2018.
Raporty z serii Global Forecast (CSIS); COUNTRYWATCH REVIEW, RAND, Brookings, Chattman House, INSS, MGIMO.

Brak.

Brak.

Brak.