Teoria stosunków międzynarodowych 2751-SM-S2-1-TSM

Treści kształcenia obejmują podstawowe problemy epistemologiczne i ontologiczne nauki o stosunkach międzynarodowych, znaczenie teorii, paradygmatów i poziomów analizy oraz rozwój najważniejszych debat teoretycznych w dyscyplinie. Przedmiot obejmuje klasyczne i współczesne szkoły i podejścia teoretyczne oraz ich zastosowanie do analizy uczestników, struktur i procesów międzynarodowych, konfliktu, bezpieczeństwa i polityki zagranicznej. Szczególny nacisk położony jest na porównywanie założeń i możliwości eksplanacyjnych poszczególnych teorii oraz ich wykorzystanie w analizie współczesnych problemów międzynarodowych.

Zagadnienia szczegółowe:
Wykład:
1. Stosunki międzynarodowe jako dyscyplina – status epistemologiczny i ontologiczny.
2. Teoria, paradygmat i poziomy analizy w stosunkach międzynarodowych.
3. "Wielkie debaty" w teorii stosunków międzynarodowych – znaczenie i krytyka.
4. Nurty klasyczne w nauce o stosunkach międzynarodowych.
5. Paradygmat liberalny.
6. Paradygmat realistyczny
7. Synteza "Neo-Neo": neoliberalizm i neorealizm.

Ćwiczenia:
1. Teoretyczne podejście do zagadnienia uczestnictwa w stosunkach międzynarodowych.
2. System międzynarodowy jako kategoria badawcza.
3. Konflikt we współczesnych badaniach nad stosunkami międzynarodowymi.
4. Etyka w stosunkach międzynarodowych - przegląd opinii.
5. Polityka zagraniczna państwa w ujęciu teoretycznym.
6. Bezpieczeństwo międzynarodowe - poglądy poszczególnych szkół teoretycznych.
7. Pozytywizm i postpozytywizm w teorii stosunków międzynarodowych.
8. Szkoła angielska stosunków międzynarodowych;
9. Konstruktywizm.
10. Feminizm.
11. Zielona teoria stosunków międzynarodowych i podejścia ekologiczne.
12. Geopolityka - czy teoria?
13. Patologie międzynarodowe.
14. Współczesny pluralizm teoretyczny – możliwości i ograniczenia teorii SM.

W cyklu 2024/25Z:

Identycznie jak w części A

W cyklu 2025/26Z:

Identycznie jak w części A

W cyklu 2026/27Z:

Identycznie jak w części A

Całkowity nakład pracy studenta

Za opanowanie efektów uczenia się przypisanych do przedmiotu student uzyskuje 7 punktów ECTS (3 wykład, 4 ćwiczenia), co odpowiada 210h: (wykład: 90h, ćwiczenia: 120h) pracy studenta, w tym: Wykład (3 pkt ECTS, 90h): 1. godziny realizowane z bezpośrednim udziałem wykładowcy (1,5 ECTS - 45h): - zajęcia dydaktyczne - godziny kontaktowe przewidziane w planie studiów dla danego przedmiotu (suma godzin wszystkich form zajęć z przedmiotu) - 15h, - godziny bezpośrednich konsultacji indywidualnych studenta z wykładowcą - 15h; - omówienie postępów i ocen, przeprowadzenie egzaminu - 15 h. 2. czas poświęcony na pracę indywidualną (samodzielną) studenta potrzebny do pomyślnego zaliczenia przedmiotu (1,5 ECTS - 45h): - przygotowanie i uzupełnienie notatek; zebranie i wybór materiałów do zajęć, wymagane powtórzenie materiału, czytanie literatury - 45h; Ćwiczenia (4 pkt ECTS, 120h): 1. godziny realizowane z bezpośrednim udziałem wykładowcy (2 ECTS - 60h): - zajęcia dydaktyczne - godziny kontaktowe przewidziane w planie studiów dla danego przedmiotu (suma godzin wszystkich form zajęć z przedmiotu) - 30h, - godziny bezpośrednich konsultacji indywidualnych studenta z wykładowcą - 20h; - omówienie postępów i ocen - 10h. 2. czas poświęcony na pracę indywidualną (samodzielną) studenta potrzebny do pomyślnego zaliczenia przedmiotu (2 ECTS - 60h): - wcześniejsze przygotowanie i uzupełnienie notatek; zebranie i wybór odpowiednich materiałów do zajęć, wymagane powtórzenie materiału, czytanie literatury - 20h; - wykonanie zadań na zaliczenie zamieszczonych na Platformie Moodle - 20h; - przygotowanie do kolokwium końcowego i opracowanie tekstu stanowiącego podstawę eseju - 20h. Bilans: 90+120 = 210h, co odpowiada 7 pkt ECTS.

Efekty uczenia się - wiedza

W1: Student zna i rozumie specyfikę teorii stosunków międzynarodowych, jej podstawowe założenia ontologiczne i epistemologiczne oraz miejsce teorii w badaniu i wyjaśnianiu zjawisk i procesów międzynarodowych – K_W01 W2: Student zna i rozumie główne paradygmaty, szkoły i podejścia teoretyczne w stosunkach międzynarodowych, ich genezę, podstawowe założenia, kategorie analityczne oraz najważniejsze różnice między nimi – K_W02 W3: Student zna i rozumie sposoby konceptualizacji uczestników, struktur, systemu międzynarodowego oraz relacji między nimi w głównych teoriach stosunków międzynarodowych – K_W03 W4: Student zna i rozumie różnice w sposobach wyjaśniania procesów globalizacji, regionalizacji, współpracy i integracji międzynarodowej przez wybrane podejścia teoretyczne – K_W04 W5: Student zna i rozumie sposoby konceptualizacji konfliktu, bezpieczeństwa i zagrożeń międzynarodowych w głównych szkołach i podejściach teorii stosunków międzynarodowych – K_W08

Efekty uczenia się - umiejętności

U1: Student potrafi wyszukiwać, selekcjonować i krytycznie analizować teksty naukowe dotyczące teorii stosunków międzynarodowych oraz identyfikować przyjmowane w nich założenia teoretyczne i kategorie analityczne – K_U01 U2: Student potrafi wykorzystać założenia wybranych teorii stosunków międzynarodowych do formułowania i uzasadniania przewidywań dotyczących możliwego przebiegu wybranych procesów i zjawisk międzynarodowych – K_U02 U3: Student potrafi zastosować wybrane teorie stosunków międzynarodowych do opisu, analizy i wyjaśniania konkretnych zjawisk, procesów i problemów międzynarodowych – K_U04 U4: Student potrafi zaplanować i koordynować pracę zespołu nad analizą wybranego problemu międzynarodowego z zastosowaniem określonej perspektywy teoretycznej – K_U06 U5: Student potrafi samodzielnie pogłębiać wiedzę z zakresu teorii stosunków międzynarodowych poprzez dobór i krytyczną analizę literatury naukowej oraz konfrontowanie różnych stanowisk teoretycznych – K_U07 U6: Student potrafi porównywać sposób wyjaśniania przyczyn i konsekwencji tego samego zjawiska międzynarodowego przez różne teorie stosunków międzynarodowych oraz formułować na tej podstawie własne, uzasadnione wnioski – K_U10

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

K1: Student jest gotów do krytycznej oceny różnych sposobów interpretowania zjawisk międzynarodowych oraz do weryfikowania własnych sądów w konfrontacji z odmiennymi stanowiskami teoretycznymi – K_K01 K2: Student jest gotów do twórczego wykorzystywania wiedzy teoretycznej w analizie nowych i złożonych problemów międzynarodowych oraz poszukiwania alternatywnych sposobów ich interpretacji – K_K05

Koordynatorzy przedmiotu

Katarzyna Kącka

Metody dydaktyczne

konwersatorium, debata, dyskusja, analiza źródeł, wykład

Metody dydaktyczne eksponujące

- symulacyjna (gier symulacyjnych)

Metody dydaktyczne podające

- wykład problemowy
- wykład konwersatoryjny
- opis
- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- pogadanka

Metody dydaktyczne poszukujące

- studium przypadku
- obserwacji
- sytuacyjna
- klasyczna metoda problemowa
- ćwiczeniowa

Metody dydaktyczne w kształceniu online

- metody ewaluacyjne
- metody służące prezentacji treści
- metody odnoszące się do autentycznych lub fikcyjnych sytuacji
- metody rozwijające refleksyjne myślenie
- metody wymiany i dyskusji

Rodzaj przedmiotu

kanon (atrybut wycofany)

Wymagania wstępne

Student posiada wiedzę z zakresu podstaw stosunków międzynarodowych, w szczególności dotyczącą uczestników, struktur i procesów zachodzących w środowisku międzynarodowym. Zna podstawową terminologię właściwą dla dyscypliny stosunki międzynarodowe oraz potrafi analizować współczesne zjawiska i procesy międzynarodowe.

Kryteria oceniania

Podstawą do zaliczenia przedmiotu są:

I. Zaliczenie ćwiczeń.
Warunki otrzymania oceny pozytywnej:
1. Obecność na zajęciach (możliwe dwie nieusprawiedliwione nieobecności) - warunek formalny (nie można zaliczyć zajęć bez jego spełnienia);
2. Aktywny udział w zajęciach, w tym udział w dyskusjach - ocenianie ciągłe na zajęciach (20% oceny końcowej) - W2, W3, W5, U3, U4, U6, K1.
3. Wykonanie zadań w formie zdalnej na Platformie Moodle (30% oceny końcowej) - W1, W2, W3, W4, W5, U1, U2, U3, U5, K2.
4. Kolokwium końcowe (50% oceny końcowej) w formie eseju na zadany temat. Inspiracją do wyboru tematu jest tekst źródłowy, który Studenci otrzymują miesiąc przed zaliczeniem. Kolokwium odbywa się na ostatnich zajęciach - W1, W2, U1, U3, U6, K1.
- zrozumienie tematu (20%),
- argumentacja (40%),
- nawiązanie do tekstu źródłowego (40%).

Oceny:
91%–100% – bardzo dobry,
81%–90% – dobry plus,
71%–80% – dobry,
61%–70% – dostateczny plus,
51%–60 % – dostateczny,
0%–50% – niedostateczny.

II Wykład kończy egzamin pisemny:
Do wyboru trzy terminy: "O" - fakultatywny, pierwszy i drugi (poprawkowy). Egzamin odbywa się w formie pisemnej i składa się z pięciu pytań otwartych, za które student może uzyskać maksymalnie po 1 punkcie. Dopuszcza się przyznawanie punktów cząstkowych w zależności od stopnia poprawności i kompletności odpowiedzi. Zakres tematyczny obejmuje materiał przedstawiony zarówno na wykładach, jak i na konwersatorium.

Oceny:
5 – 4,75 pkt – bardzo dobry
4,5 pkt – dobry plus
4,25 – 4 pkt – dobry
3,75 – 3,25 pkt - dostateczny plus
3 – 2,5 pkt - dostateczny
2,25 – 0 pkt – niedostateczny

Praktyki zawodowe

nie dotyczy

Literatura

Literatura podstawowa:
- Burchill S., Devetak R., Linklater A., Paterson M., Reus-Smit C., True J., Teorie stosunków międzynarodowych, Warszawa 2006;
- Carr E.H., Kryzys dwudziestolecia 1919–1939. Wprowadzenie do badań nad stosunkami międzynarodowymi, Kraków 2021;
- Czaputowicz J., Teorie stosunków międzynarodowych, Warszawa 2022;
- Gałganek A., Historia Teorii Stosunków Międzynarodowych, Warszawa 2009;
- Kukułka J., Teoria stosunków międzynarodowych, Warszawa 2000;
- Mearsheimer J.J., Tragizm polityki mocarstw, Kraków 2020;
- Mingst K., Podstawy stosunków międzynarodowych, Warszawa 2006;
- Morgenthau H.J., Polityka między narodami. Walka o potęgę i pokój, Warszawa 2010;
- Waltz K.N., Struktura teorii stosunków międzynarodowych, Warszawa 2010;
- Wendt A., Społeczna teoria stosunków międzynarodowych, Warszawa 2008.

Literatura uzupełniająca:
- Czaputowicz J., Teorie integracji europejskiej, Warszawa 2018;
- Kostecki W., Polityka zagraniczna. Teoretyczne podstawy badań, Warszawa 1986;
- Kukułka J., Problemy teorii stosunków międzynarodowych, Warszawa 1978;
- Kukułka J., Wstęp do nauki o stosunkach międzynarodowych, Warszawa 2003;
- Łoś-Nowak T., Stosunki międzynarodowe. Teorie–systemy–uczestnicy, Wrocław 2006;
- Łoś-Nowak T., Wstęp do teorii stosunków międzynarodowych, Poznań 1999;
- Pietraś Z.J., Podstawy teorii stosunków międzynarodowych, Lublin 1986;
- Porządek międzynarodowy u progu XXI wieku, red. R. Kuźniar, Warszawa 2005.
- Roselle L., Spray S., Shelton J.T., Research and Writing in International Relations, New York 2019;
- Stosunki międzynarodowe. Antologia tekstów źródłowych. T.1: Korzenie dyscypliny - do 1989 roku, red. H Schreiber, A. Wojciuk, Warszawa 2019;
- Stosunki międzynarodowe. Antologia tekstów źródłowych. T.2: Współczesne oblicza dyscypliny - po 1989 roku, red. A. Wojciuk, H. Schreiber, Warszawa 2022;
- Stosunki międzynarodowe. Geneza, struktura, dynamika, red. E. Haliżak, R. Kuźniar, Warszawa 2006;
- Strausz E., Writing the Self and Transforming Knowledge in International Relations. Towards a Politics of Liminality, New York 2018;
- Weres L., Teoria gier w amerykańskiej nauce o stosunkach międzynarodowych, Poznań 1982;
- Współczesne stosunki międzynarodowe, red. R. Kuźniar, Wrocław 2008;
- Współczesne stosunki międzynarodowe, red. T. Łoś-Nowak, Wrocław 2008;
- Wybrane problemy teorii i praktyki stosunków międzynarodowych, red. Z. J. Pietraś, Warszawa–Lublin 1982.

Polecane strony internetowe:
- EUR-lex: https://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=pl
- Eurostat: https://ec.europa.eu/eurostat
- Instytut Zachodni (IZ): https://iz.poznan.pl/
- Ośrodek Studiów Wschodnich (OSW): https://www.osw.waw.pl/pl
- Polski Instytut Spraw Międzynarodowych (PISM): https://www.pism.pl/
- Uppsala Conflict Data Program (UCDP) - https://ucdp.uu.se/
- Varieties of Democracy (V-Dem) - https://www.v-dem.net/

W cyklu 2024/25Z:

Identycznie jak w części A

W cyklu 2025/26Z:

Identycznie jak w części A

W cyklu 2026/27Z:

Identycznie jak w części A

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2751-SM-S2-1-TSM w USOSweb