Prawa i wolności jednostki w Konstytucji USA 2751-SM-S1-3-AM-PIWJ

Przedmiot poświęcony jest analizie amerykańskiego modelu konstytucyjnej ochrony praw i wolności jednostki, jego genezy, podstaw normatywnych oraz ewolucji w praktyce ustrojowej Stanów Zjednoczonych. W ramach zajęć omówione zostaną geneza i znaczenie Karty Praw (Bill of Rights), systematyka praw i wolności konstytucyjnych, znaczenie XIV Poprawki oraz rola Sądu Najwyższego USA w kształtowaniu statusu jednostki. Szczególne miejsce zajmie analiza wybranych orzeczeń dotyczących wolności słowa, religii, zgromadzeń, prawa do posiadania broni, gwarancji procesowych, prawa do prywatności i zasady równości. Studenci będą analizować również problemy związane z doktryną state action, zakresem podmiotowym praw fundamentalnych oraz relacją między prawami jednostki a interesem publicznym, w szczególności bezpieczeństwem narodowym. Zajęcia uwzględniają perspektywę porównawczą, pozwalającą konfrontować amerykańską koncepcję praw jednostki z europejskim i międzynarodowym systemem ochrony praw człowieka oraz oceniać znaczenie amerykańskiego konstytucjonalizmu dla współczesnego dyskursu praw człowieka.

Całkowity nakład pracy studenta

I. Godziny z udziałem nauczyciela akademickiego (1,5 ECTS) a) zajęcia dydaktyczne – 30 h b) konsultacje z n-lem akademickim – 5 h c) zaliczenie + omówienie zaliczenia – 2,5 h II. Godziny pracy własnej studenta (1,5 ECTS) a) zapoznanie się z literaturą przedmiotu – 30 h b) przygotowanie się do zaliczenia – 7,5 h

Efekty uczenia się - wiedza

W 1: Student zna genezę amerykańskiej Karty Praw oraz jej miejsce w systemie konstytucyjnym Stanów Zjednoczonych (K_W01, K_W02) W 2: Student zna podstawowe prawa i wolności jednostki chronione przez Konstytucję USA oraz rozumie ich znaczenie w amerykańskim systemie politycznym i prawnym (K_W01) W 3: Student zna rolę Sądu Najwyższego USA w interpretowaniu Konstytucji oraz kształtowaniu zakresu konstytucyjnej ochrony praw i wolności jednostki (K_W06) W 4: Student rozumie podstawowe różnice między amerykańską, europejską i międzynarodową koncepcją ochrony praw i wolności jednostki (K_W06, K_W07)

Efekty uczenia się - umiejętności

U 1: Student potrafi analizować wybrane postanowienia Konstytucji USA oraz wykorzystywać orzecznictwo Sądu Najwyższego USA do interpretacji praw i wolności jednostki. (K_U01) U 2: Student potrafi identyfikować i analizować konflikty między ochroną praw jednostki a interesem publicznym, w szczególności bezpieczeństwem państwa. (K_U08) U 3: Student potrafi porównywać amerykańskie rozwiązania dotyczące ochrony praw jednostki z rozwiązaniami funkcjonującymi w europejskim i międzynarodowym systemie ochrony praw człowieka.(K_U01, K_U03, K_U04) U 4: Student potrafi formułować i uzasadniać własne stanowisko w dyskusji dotyczącej kontrowersyjnych problemów ochrony praw i wolności jednostki (K_U04, K_U07)

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

K 1: Student jest gotów do krytycznej oceny argumentów dotyczących zakresu i granic praw jednostki oraz do uwzględniania różnych perspektyw prawnych, politycznych i społecznych. (K_K06, K_K01) K 2: Student potrafi wykorzystać wiedzę o systemie praw i wolności w Konstytucji USA w kontekście porównawczym, z uwzględnieniem znaczenia amerykańskiego modelu konstytucjonalizmu dla współczesnych stosunków międzynarodowych (K_K04, K_K01)

Koordynatorzy przedmiotu

Michał Balcerzak

Metody dydaktyczne

analiza tekstu Konstytucji USA i wybranych poprawek analiza i dyskusja nad wybranymi orzeczeniami Sądu Najwyższego USA analiza przypadku dyskusja problemowa

Metody dydaktyczne eksponujące

- pokaz

Metody dydaktyczne podające

- wykład problemowy
- wykład informacyjny (konwencjonalny)

Metody dydaktyczne poszukujące

- klasyczna metoda problemowa
- ćwiczeniowa
- seminaryjna
- studium przypadku

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

Podstawowa wiedza z zakresu praw człowieka, współczesnych stosunków międzynarodowych oraz funkcjonowania systemów politycznych. Nie jest wymagana wcześniejsza znajomość amerykańskiego prawa konstytucyjnego.

Kryteria oceniania

Zaliczenie pisemne składające się z testu jednokrotnego wyboru (20 pytań) oraz jednego pytania problemowego (studium przypadku).

Kryteria oceniania:
praca pisemna: max 20 pkt, pytanie problemowe - max 5 punktów

skala ocen:
24-25 pkt - bdb
22-23 pkt - db plus
20-21 pkt - db
18-19 pkt - dst plus
14-17 pkt - dst
0-13 pkt - ndst

Praktyki zawodowe

n/d

Literatura

T. Rozinski, Constitutional Freedoms in the United States, 2024.
F. Longchamps de Bérier, Freedom of Speech and Religion in the United States Constitution, C.H. Beck, 2024.
F. Longchamps de Bérier, Textbook on the First Amendment: Freedom of Speech and Freedom of Religion, Od.Nowa, 2024

S. Frankowski, R. Goldman, E. Łętowska, Sąd Najwyższy USA. Prawa i wolności obywatelskie, Warszawa 1997
P. Lider, Konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki. Przewodnik, Kraków 2008
P. Laidler, Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych Ameryki. Od prawa do polityki, Kraków 2012
R. Tokarczyk, Prawo amerykańskie, Warszawa 2007
Konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki / Constitution of the United States of America, wstęp i tłum. M. Król-Bogomilska, Warszawa 1992 lub inne wydanie tekstu Konstytucji USA.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2751-SM-S1-3-AM-PIWJ w USOSweb