Bezpieczeństwo państwa
2751-SM-S1-2-BEG-BP
Konwersatorium ma charakter teoretyczno-aplikacyjny. Punktem wyjścia jest aparatura pojęciowa i teoretyczna nauk o bezpieczeństwie oraz teorii stosunków międzynarodowych, natomiast osią zajęć — praktyczne wykorzystanie metod analizy strategicznej otoczenia zewnętrznego i wewnętrznego państwa (przede wszystkim modelu PMESII oraz analizy SWOT) w celu identyfikacji zasadniczych zjawisk rzutujących na bezpieczeństwo państwa. Zajęcia opierają się na pracy własnej studentów, uczestnictwie w dyskusji problemowej, studium przypadku oraz kreatywności intelektualnej; wykorzystywane są techniki multimedialne.
W trakcie zajęć poruszone zostaną następujące zagadnienia:
T1. Pojęcie i zakres bezpieczeństwa państwa. Podmiotowa i przedmiotowa struktura bezpieczeństwa państwa - 2 godz.
T2. Organizacja systemu bezpieczeństwa państwa w Polsce - 4 godz.
T3. Bezpieczeństwo państwa w wybranych teoriach stosunków międzynarodowych - 1 godz.
T4. Współczesne środowisko bezpieczeństwa (13 godz.), a w tym:
T4/1. Współczesne uwarunkowania środowiska bezpieczeństwa Polski - 1 godz.
T4/2. Bezpieczeństwo państwa w aspekcie politycznym i geopolitycznym - 2 godz.
T4/3. Bezpieczeństwo państwa w aspekcie militarnym - 2 godz.
T4/4. Bezpieczeństwo państwa w aspekcie ekonomicznym - 2 godz.
T4/5. Bezpieczeństwo państwa w aspekcie społecznym - 2 godz.
T4/6. Bezpieczeństwo państwa w aspekcie infrastrukturalnym - 2 godz.
T4/7. Bezpieczeństwo państwa w aspekcie informacyjnym - 2 godz.
T5. Identyfikacja zasadniczych zagrożeń, wyzwań i szans dla bezpieczeństwa państwa (6 godz.), a w tym:
T5/1. Zasadnicze zagrożenia bezpieczeństwa państwa - 4 godz.
T5/2. Wyzwania dla bezpieczeństwa państwa - 1 godz.
T5/3. Szanse dla bezpieczeństwa państwa - 1 godz.
T6. Kluczowe czynniki mające wpływ na bezpieczeństwo państwa w odniesieniu do obowiązującej "Strategii bezpieczeństwa narodowego RP" - 4 godz.
|
W cyklu 2024/25Z:
W trakcie zajęć poruszone zostaną następujące zagadnienia:
T1. Pojęcie i zakres bezpieczeństwa państwa. Podmiotowa i przedmiotowa struktura bezpieczeństwa państwa - 2 godz.
T2. Organizacja systemu bezpieczeństwa państwa w Polsce - 4 godz.
T3. Bezpieczeństwo państwa w wybranych teoriach stosunków międzynarodowych - 1 godz.
T4. Współczesne środowisko bezpieczeństwa (13 godz.), a w tym:
T4/1. Współczesne uwarunkowania środowiska bezpieczeństwa Polski - 1 godz.
T4/2. Bezpieczeństwo państwa w aspekcie politycznym i geopolitycznym - 2 godz.
T4/3. Bezpieczeństwo państwa w aspekcie militarnym - 2 godz.
T4/4. Bezpieczeństwo państwa w aspekcie ekonomicznym - 2 godz.
T4/5. Bezpieczeństwo państwa w aspekcie społecznym - 2 godz.
T4/6. Bezpieczeństwo państwa w aspekcie infrastrukturalnym - 2 godz.
T4/7. Bezpieczeństwo państwa w aspekcie informacyjnym - 2 godz.
T5. Identyfikacja zasadniczych zagrożeń, wyzwań i szans dla bezpieczeństwa państwa (6 godz.), a w tym:
T5/1. Zasadnicze zagrożenia bezpieczeństwa państwa - 4 godz.
T5/2. Wyzwania dla bezpieczeństwa państwa - 1 godz.
T5/3. Szanse dla bezpieczeństwa państwa - 1 godz.
T6. Kluczowe czynniki mające wpływ na bezpieczeństwo państwa w odniesieniu do obowiązującej "Strategii bezpieczeństwa narodowego RP" - 4 godz. |
W cyklu 2026/27Z:
W trakcie zajęć poruszone zostaną następujące zagadnienia:
T1. Pojęcie i zakres bezpieczeństwa państwa. Podmiotowa i przedmiotowa struktura bezpieczeństwa państwa - 2 godz.
T2. Organizacja systemu bezpieczeństwa państwa w Polsce - 4 godz.
T3. Bezpieczeństwo państwa w wybranych teoriach stosunków międzynarodowych - 1 godz.
T4. Współczesne środowisko bezpieczeństwa (13 godz.), a w tym:
T4/1. Współczesne uwarunkowania środowiska bezpieczeństwa Polski - 1 godz.
T4/2. Bezpieczeństwo państwa w aspekcie politycznym i geopolitycznym - 2 godz.
T4/3. Bezpieczeństwo państwa w aspekcie militarnym - 2 godz.
T4/4. Bezpieczeństwo państwa w aspekcie ekonomicznym - 2 godz.
T4/5. Bezpieczeństwo państwa w aspekcie społecznym - 2 godz.
T4/6. Bezpieczeństwo państwa w aspekcie infrastrukturalnym - 2 godz.
T4/7. Bezpieczeństwo państwa w aspekcie informacyjnym - 2 godz.
T5. Identyfikacja zasadniczych zagrożeń, wyzwań i szans dla bezpieczeństwa państwa (6 godz.), a w tym:
T5/1. Zasadnicze zagrożenia bezpieczeństwa państwa - 4 godz.
T5/2. Wyzwania dla bezpieczeństwa państwa - 1 godz.
T5/3. Szanse dla bezpieczeństwa państwa - 1 godz.
T6. Kluczowe czynniki mające wpływ na bezpieczeństwo państwa w odniesieniu do obowiązującej "Strategii bezpieczeństwa narodowego RP" - 4 godz. |
Całkowity nakład pracy studenta
1. Godziny realizowane z bezpośrednim udziałem nauczyciela akademickiego:
• zajęcia dydaktyczne (konwersatorium): 30 godz.
• konsultacje bezpośrednie, online oraz korespondencja mailowa z prowadzącym: 5 godz.
• omawianie prac zaliczeniowych: 2 godz.
• kolokwium, jego omówienie oraz ewentualna poprawka: 3 godz.
2. Czas pracy własnej studenta niezbędny do pomyślnego zaliczenia przedmiotu:
• zapoznanie się z literaturą i bieżące przygotowanie do zajęć: 20 godz.
• przygotowanie prac zaliczeniowych i prezentacji: 15 godz.
• przygotowanie do kolokwium: 10 godz.
Efekty uczenia się - wiedza
W1: Student ma pogłębioną wiedzę o pojęciu, zakresie oraz podmiotowej i przedmiotowej strukturze bezpieczeństwa państwa, rozumiejąc interdyscyplinarny charakter tej problematyki (K_W01).
W2: Student ma uporządkowaną wiedzę o organizacji i funkcjonowaniu systemu bezpieczeństwa państwa oraz o zasadniczym zakresie zadań podsystemów funkcjonalnych i wchodzących w ich skład podmiotów (K_W03).
W3: Student zna kierunki i stanowiska teorii stosunków międzynarodowych oraz metody analizy strategicznej (PMESII, SWOT) wykorzystywane do oceny otoczenia zewnętrznego i wewnętrznego państwa (K_W02).
W4: Student ma pogłębioną wiedzę na temat kluczowych zagrożeń, wyzwań i szans dla bezpieczeństwa współczesnych państw i społeczeństw w wymiarze politycznym, militarnym, ekonomicznym, społecznym, infrastrukturalnym i informacyjnym (K_W08).
W5: Student rozpoznaje kluczowych partnerów Polski na arenie międzynarodowej, zna kierunki polityki zagranicznej RP oraz czynniki determinujące bezpieczeństwo państwa w świetle obowiązującej Strategii Bezpieczeństwa Narodowego RP (K_W07).
Efekty uczenia się - umiejętności
U1: Student wyszukuje, selekcjonuje, ocenia i przetwarza informacje ze źródeł pisanych i elektronicznych oraz interpretuje je z punktu widzenia problemów bezpieczeństwa państwa (K_U01).
U2: Student wykorzystuje wiedzę teoretyczną oraz metody analizy strategicznej (PMESII, SWOT) do opisu i analizy problemów bezpieczeństwa państwa (K_U04).
U3: Student wskazuje związki przyczynowo-skutkowe między wydarzeniami politycznymi, społecznymi i gospodarczymi a nowymi formami zagrożeń oraz dokonuje ich krytycznej analizy i interpretacji (K_U10).
U4: Student prognozuje procesy oraz możliwe scenariusze rozwoju sytuacji w kwestiach bezpieczeństwa państwa (K_U02).
U5: Student w sposób spójny i przejrzysty wypowiada się ustnie i na piśmie oraz przygotowuje prezentacje multimedialne i referaty z wykorzystaniem narzędzi ICT (K_U05, K_U03).
Efekty uczenia się - kompetencje społeczne
K1: Student jest gotów do samodzielnej i krytycznej oceny treści dotyczących bezpieczeństwa państwa oraz relacji międzynarodowych (K_K01).
K2: Student ma świadomość złożoności, wieloznaczności, niepewności i zmienności współczesnego środowiska bezpieczeństwa, wykazuje aktywność i gotowość do podejmowania wyzwań poznawczych (K_K03).
K3: Student potrafi myśleć i działać w sposób twórczy i przedsiębiorczy przy rozwiązywaniu problemów bezpieczeństwa państwa (K_K05).
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2026/27Z: | W cyklu 2025/26Z: | W cyklu 2024/25Z: |
Metody dydaktyczne
W trakcie zajęć wykorzystane zostaną następujące metody: metoda analizy strategicznej (PMESII), różne formy dyskusji w zależności od zajęć, burza mózgów, rozwiązywanie problemów w oparciu o przeczytaną literaturę, elementy wykładu. Przeprowadzana będzie analiza konkretnych przypadków. Podczas zajęć będzie wykorzystywany sprzęt audiowizualny.
Metody dydaktyczne podające
- pogadanka
- wykład konwersatoryjny
Metody dydaktyczne poszukujące
- referatu
- klasyczna metoda problemowa
- seminaryjna
- studium przypadku
- giełda pomysłów
- obserwacji
- SWOT
Wymagania wstępne
1. Znajomość podstawowych pojęć i stanowisk teorii stosunków międzynarodowych oraz podstaw prawa międzynarodowego publicznego (pojęcie państwa, suwerenności, źródła prawa międzynarodowego).
2. Znajomość ustroju konstytucyjnego RP oraz systemu i kompetencji organów władzy publicznej na podstawie Konstytucji RP z 1997 r.
3. Orientacja w strukturze, kompetencjach i mechanizmach działania ONZ, NATO oraz Unii Europejskiej.
4. Umiejętność krytycznej lektury tekstu naukowego oraz dokumentów strategicznych i normatywnych — rozumienie struktury dokumentu, wyodrębnianie tez i argumentów.
5. Umiejętność samodzielnego przygotowania i wygłoszenia prezentacji multimedialnej (np. w programie PowerPoint).
6. Znajomość języka angielskiego na poziomie co najmniej B2, umożliwiającym lekturę anglojęzycznych raportów i dokumentów strategicznych.
Kryteria oceniania
Na ocenę końcową z zajęć składają się:
1) obecność na zajęciach (dopuszcza się jedną nieobecność nieusprawiedliwioną);
2) aktywność na zajęciach;
3) zaliczenie kolokwium lub ocena końcowa z ocen bieżących. W przypadku kolokwium (pisemne) będzie oceniane w skali 0-40 punktów. Do zaliczenia wymagane jest uzyskanie min. 20 punktów. Punktom odpowiadają oceny:
0-19 pkt – ocena niedostateczna
20-24 – ocena dostateczna
25-28 – ocena dostateczna plus
29-33 – ocena dobra
34-37 – ocena dobra plus
38-40 – ocena bardzo dobra
Ocenę końcową stanowi średnia ważona ocen za aktywność (0,2) i kolokwium lub ocena końcowa z ocen bieżących (0,8).
Praktyki zawodowe
Literatura
Literatura podstawowa (obowiązkowa):
1. W. Kitler, Organizacja bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej. Aspekty ustrojowe, prawno-administracyjne i systemowe, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2018.
2. Z. Polcikiewicz, Teoretyczne i praktyczne aspekty strategii bezpieczeństwa, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2020.
3. A. Wejkszner, S. Wojciechowski (red.), Współczesne bezpieczeństwo Polski. Międzynarodowy wymiar instytucjonalny, Difin, Warszawa 2019 (ISBN 978-83-8085-947-0).
4. E. Nowak, M. Nowak, Zarys teorii bezpieczeństwa narodowego, Difin, Warszawa (należy stosować najnowsze dostępne wydanie).
5. J. Pawłowski (red.), Podstawy bezpieczeństwa narodowego (państwa). Podręcznik akademicki, Wydawnictwo Akademii Sztuki Wojennej, Warszawa 2017.
6. Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, Biuro Bezpieczeństwa Narodowego, Warszawa 2020 (dokument obowiązujący według stanu na sierpień 2026 r.).
7. B. Buzan, O. Wæver, J. de Wilde, Security: A New Framework for Analysis, Lynne Rienner Publishers, Boulder 1998 (klasyczna praca szkoły kopenhaskiej — do tematów T1 i T3).
Literatura uzupełniająca:
1. W. Kitler, Bezpieczeństwo narodowe. Teoria i praktyka, Towarzystwo Wiedzy Obronnej, Warszawa 2020.
2. W. Kitler, M. Wojciszko, G. Lewandowski (red.), System bezpieczeństwa narodowego RP w kontekście zagrożeń oraz prawnych aspektów funkcjonowania państwa, Wydawnictwo Akademii Sztuki Wojennej, Warszawa 2023.
3. J. Gryz (red.), Bezpieczeństwo państwa. Władza — polityka — strategia, Akademia Obrony Narodowej, Warszawa 2013.
4. A. Potyrała, S. Wojciechowski, Bezpieczeństwo Polski. Współczesne wyzwania, Difin, Warszawa.
5. P. D. Williams (red.), Studia bezpieczeństwa, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012.
6. A. Collins (ed.), Contemporary Security Studies, Oxford University Press, Oxford (najnowsze wydanie).
7. B. Buzan, People, States and Fear: The National Security Problem in International Relations, ECPR Press (najnowsze wydanie).
8. Munich Security Report 2026 „Under Destruction", Munich Security Conference, München 2026.
9. The Military Balance 2026, International Institute for Strategic Studies (IISS), London 2026.
10. SIPRI Yearbook 2026: Armaments, Disarmament and International Security, Oxford University Press / SIPRI, 2026.
11. The Global Risks Report 2026 (21st Edition), World Economic Forum, Geneva 2026 (ISBN 978-2-940631-60-5).
12. Global Strategic Trends: Out to 2055 (7th Edition), Development, Concepts and Doctrine Centre, UK Ministry of Defence, 2024.
13. Global Trends 2040: A More Contested World, National Intelligence Council, Washington 2021 (najnowsza edycja cyklu NIC).
14. Strategic Foresight Analysis 2023 (SFA23), NATO Allied Command Transformation, Norfolk 2023.
Akty normatywne i dokumenty strategiczne:
1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
2. Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. 2022 poz. 655, z późn. zm.).
3. Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz.U. 2024 poz. 1907) — obowiązuje od 1 stycznia 2025 r.
4. Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (tekst jednolity, z późn. zm.).
5. Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa wraz z nowelizacją z dnia 23 stycznia 2026 r. wdrażającą dyrektywę NIS2 (ogłoszona 2 marca 2026 r., obowiązuje od 3 kwietnia 2026 r.).
6. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2555 (NIS2) oraz dyrektywa (UE) 2022/2557 w sprawie odporności podmiotów krytycznych (CER).
7. Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, BBN, Warszawa 2020.
8. Koncepcja Strategiczna NATO (Madryt 2022) oraz deklaracje szczytów NATO: Wilno 2023, Waszyngton 2024, Haga 2025, Ankara 2026.
9. Strategiczny Kompas UE (2022); White Paper for European Defence — Readiness 2030 wraz z planem ReArm Europe / Readiness 2030 (2025).
10. Narodowy Program Odstraszania i Obrony „Tarcza Wschód" (uchwała Rady Ministrów; realizacja w latach 2024–2028).
|
W cyklu 2024/25Z:
Literatura podstawowa:
1. W. Kitler, Organizacja bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, Wyd. Adam Marszałek, Toruń 2018.
2. Z. Cekanowski, J. Nowicka, H. Wyrębek, Bezpieczeństwo państwa w obliczu współczesnych zagrożeń, Siedlce 2016.
3. E. Nowak, M. Nowak, Zarys teorii bezpieczeństwa narodowego, wydanie drugie, Wyd. Difin, Warszawa 2015.
4. J. Pływaczewski, Nauki o bezpieczeństwie, Warszawa 2020.
5. D. S. Kozerawski, R.K. Bazela, Bezpieczeństwo państwa-wybrane problemy, Toruń 2020.
6. A. Wejkszner, S. Wojciechowski, Współczesne bezpieczeństwo Polski. Międzynarodowy wymiar instytucjonalny, Warszawa 2019.
Literatura uzupełniająca:
1. Strategia bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, BBN, Warszawa 2020.
2. J. Mokrzycki, R. Reczkowski, S. Cieśla (red.), Analiza środowiska bezpieczeństwa Polski w perspektywie 2035 roku, CDiS SZ, Bydgoszcz 2020.
3. Z. Polcikiewicz, Teoretyczne i praktyczne aspekty strategii bezpieczeństwa, Wyd. UMK, Toruń 2020.
4. Strategic Foresight Analysis [SFA] 2017 Report, NATO Allied Command Transformation, Norfolk 2017.
5. Global Strategic Trends - The Future Starts Today, 6th Edition, UK Ministry of Defence, Shrivenham 2018.
6. The Global Risk Report 2021, 16th Edition, World Economic Forum, Geneva 2021.
Akty normatywne:
1. Konstytucja RP.
2. Akty regulujące działalność służb, straży i formacji właściwych w obszarze bezpieczeństwa państwa. |
W cyklu 2026/27Z:
Literatura podstawowa:
- Strategia bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, BBN, Warszawa 2020.
- D. S. Kozerawski, R.K. Bazela, Bezpieczeństwo państwa-wybrane problemy, Toruń 2020.
- J. Pływaczewski, Nauki o bezpieczeństwie, Warszawa 2020.
- A. Wejkszner, S. Wojciechowski, Współczesne bezpieczeństwo Polski. Międzynarodowy wymiar instytucjonalny, Warszawa 2019.
- W. Kitler, Organizacja bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, Wyd. Adam Marszałek, Toruń 2018.
- J. Pawłowski (red.), Podstawy bezpieczeństwa narodowego (państwa), Wyd. Akademii Sztuki Wojennej, Warszawa 2017.
- Z. Cekanowski, J. Nowicka, H. Wyrębek, Bezpieczeństwo państwa w obliczu współczesnych zagrożeń, Siedlce 2016.
- E. Nowak, M. Nowak, Zarys teorii bezpieczeństwa narodowego, wydanie drugie, Wyd. Difin, Warszawa 2015.
- J. Gryz, Bezpieczeństwo państwa. Władza - polityka - strategia, Wyd. AON, Warszawa 2013.
Literatura uzupełniająca:
- Global Strategic Trends - Out to 2055, 7th Edition, UK Ministry of Defence, Shrivenham 2024.
- The Global Risk Report 2024, 19th Edition, World Economic Forum, Geneva 2024.
- R. Reczkowski, J.M. Raubo, A. Podraza, Ł. Jureńczyk. P. Turowski - Świat po pandemii Covid-19 z wojną w Ukrainie w tle. Perspektywa rozwoju ładu światowego i środowiska bezpieczeństwa do 2040 roku, tom 1, Wymiar Polityczny i Geopolityczny, Wyd. CDiS SZ, Bydgoszcz 2023.
- Strategic Foresight Analysis [SFA] 2023 Report, NATO Allied Command Transformation, Norfolk 2023.
- Strategic Foresight Analysis - Regional Perspective Report on The Indo-Pacific Region, ACT, Norfolk 2022.
- M. Pomykała, I. Oleksiewicz (red.), Aktualne zagrożenia i wyzwania w obszarze bezpieczeństwa społecznego i gospodarczego, Wyd. Politechnika Rzeszowska, Rzeszów 2022.
- Global Trends 2040 - A More Constested World, US National Intelligence Council, March 2021.
- Strategic Foresight Analysis - Regional Perspective Report on North Africa and The Sahel, ACT, Norfolk 2021.
- J. Mokrzycki, R. Reczkowski, S. Cieśla (red.), Analiza środowiska bezpieczeństwa Polski w perspektywie 2035 roku, CDiS SZ, Bydgoszcz 2020.
- Z. Polcikiewicz, Teoretyczne i praktyczne aspekty strategii bezpieczeństwa, Wyd. UMK, Toruń 2020.
Akty normatywne:
1. Konstytucja RP.
2. Akty regulujące działalność służb, straży i formacji właściwych w obszarze bezpieczeństwa państwa. |
Uwagi
|
W cyklu 2026/27Z:
Na ocenę końcową z zajęć składają się:
1) obecność na zajęciach (dopuszcza się jedną nieobecność nieusprawiedliwioną);
2) aktywność na zajęciach;
3) zaliczenie kolokwium lub ocena końcowa z ocen bieżących. W przypadku kolokwium (pisemne) będzie oceniane w skali 0-40 punktów. Do zaliczenia wymagane jest uzyskanie min. 20 punktów. Punktom odpowiadają oceny:
0-19 pkt – ocena niedostateczna
20-24 – ocena dostateczna
25-28 – ocena dostateczna plus
29-33 – ocena dobra
34-37 – ocena dobra plus
38-40 – ocena bardzo dobra
Ocenę końcową stanowi średnia ważona ocen za aktywność (0,2) i kolokwium lub ocena końcowa z ocen bieżących (0,8). |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i
terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: