Służby specjalne w państwach Ameryki Północnej 2751-SM-S1-2-AM-SSPA

Celem zajęć jest wprowadzenie studentów do podstawowych pojęć intelligence studies oraz porównawcza analiza systemów wywiadowczych i bezpieczeństwa Stanów Zjednoczonych, Kanady i Meksyku. Omawiane są podstawowe kategorie, takie jak intelligence, counterintelligence, HUMINT, SIGINT, OSINT, analiza wywiadowcza, działania tajne oraz mechanizmy kontroli działalności wywiadowczej.
W toku zajęć analizowane są wybrane elementy U.S. Intelligence Community, w szczególności ODNI, CIA, NSA, DIA i FBI; kanadyjska architektura security and intelligence obejmująca m.in. CSIS, CSE, RCMP i DND/CAF oraz współpracę w ramach Five Eyes; a także ewolucja meksykańskiego systemu od CISEN do CNI oraz współczesne rozwiązania w zakresie intelligence, investigation i bezpieczeństwa publicznego.
Określenie „służby specjalne” użyte w nazwie przedmiotu traktowane jest jako szeroka kategoria dydaktyczna. Podczas zajęć odróżniane są służby wywiadowcze i kontrwywiadowcze, organy ścigania, elementy wywiadu wojskowego oraz wojskowe siły operacji specjalnych. Studenci analizują również mechanizmy nadzoru demokratycznego, problemy prawne i etyczne związane z tajnością i nadzorem oraz ograniczenia wynikające z korzystania z jawnych źródeł informacji.

Całkowity nakład pracy studenta

I. Godziny z udziałem nauczyciela akademickiego: Zajęcia dydaktyczne 15 h. = 0,5 II. Godziny samodzielnej pracy studenta (praca własna). Zapoznanie się z literaturą przedmiotu oraz przygotowanie indywidualnej analizy przypadku źródła, przygotowanie do kolokwium 15 h = 0,5 Łącznie 30 = 1 ECTS

Efekty uczenia się - wiedza

W1 identyfikuje i charakteryzuje najważniejsze instytucje wywiadowcze, kontrwywiadowcze, bezpieczeństwa i wybrane elementy wywiadu wojskowego USA, Kanady i Meksyku oraz wyjaśnia ich miejsce w strukturze państwa. K_W06 W2 wyjaśnia kompetencje, relacje i mechanizmy współpracy oraz kontroli wybranych instytucji w zakresie bezpieczeństwa narodowego, przeciwdziałania terroryzmowi i przestępczości zorganizowanej, cyberbezpieczeństwa i ochrony infrastruktury krytycznej. K_W05, K_W06

Efekty uczenia się - umiejętności

U1 wyszukuje, selekcjonuje i krytycznie ocenia informacje dotyczące działalności instytucji wywiadowczych i bezpieczeństwa pochodzące z dokumentów urzędowych, literatury naukowej i innych źródeł jawnych. K_U01, K_U02 U2 porównuje rozwiązania instytucjonalne USA, Kanady i Meksyku oraz analizuje zależności między charakterem zagrożeń, rozwiązaniami prawno-instytucjonalnymi i sposobami reagowania państwa. K_U07, K_U08

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

K1 krytycznie ocenia zakres i ograniczenia dostępnej wiedzy, rozpoznaje problemy wiarygodności źródeł oraz formułuje podstawowe dylematy etyczne związane z tajnością, nadzorem i ochroną praw jednostki. K_K02, K_K06

Koordynatorzy przedmiotu

Jakub Kufel

Metody dydaktyczne

Metody podające Wykład problemowy o charakterze konwersatoryjnym; krótkie wprowadzenia porządkujące terminologię, strukturę instytucjonalną i uwarunkowania prawne. Metody poszukujące • analiza dokumentów urzędowych i jawnych materiałów źródłowych; • analiza porównawcza struktur instytucjonalnych; • studium przypadku; • dyskusja problemowa; • analiza wiarygodności źródeł; • krótkie zadania analityczne wykonywane indywidualnie lub w małych grupach.

Metody dydaktyczne eksponujące

- pokaz

Metody dydaktyczne podające

- opis

Metody dydaktyczne poszukujące

- ćwiczeniowa
- studium przypadku

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

Podstawowa wiedza z zakresu współczesnych stosunków międzynarodowych, funkcjonowania państwa i problematyki bezpieczeństwa

Kryteria oceniania

• Kolokwium końcowe — 60% oceny końcowej. Weryfikowane efekty: W1, W2.
• Indywidualna analiza przypadku lub jawnego materiału źródłowego — 40% oceny końcowej. Weryfikowane efekty: U1, U2, K1.
• Analiza powinna obejmować identyfikację i ocenę źródeł, prawidłowe określenie kompetencji omawianych instytucji, analizę problemu, sformułowanie wniosków, wskazanie ograniczeń informacyjnych oraz co najmniej jednego istotnego problemu prawnego lub etycznego.
• Warunkiem uzyskania zaliczenia jest osiągnięcie co najmniej 50% punktów z każdego z dwóch komponentów. Aktywność na zajęciach może służyć bieżącej weryfikacji efektów, bez odrębnej wagi procentowej.

Literatura

• Lowenthal, M. M. (2022). Intelligence: From Secrets to Policy. 9th ed. CQ Press — wybrane rozdziały.
• Carvin, S., Juneau, T., & Forcese, C. (eds.) (2021). Top Secret Canada: Understanding the Canadian Intelligence and National Security Community. University of Toronto Press — wybrane rozdziały.
• Vignettes, M. (2019). “Mexico’s Intelligence Community: A Critical Description”. International Journal of Intelligence and CounterIntelligence, 32(2), 295–321. DOI: 10.1080/08850607.2018.1522227 — tekst do analizy ewolucji systemu; aktualny stan należy uzupełniać dokumentami z lat 2025–2026.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2751-SM-S1-2-AM-SSPA w USOSweb