Kryzysy energetyczne w Europie Środkowej 2751-KON-KEES

Celem konwersatorium jest wyjaśnienie, jak państwa Europy Środkowej reagowały na kryzysy energetyczne po 1989 roku i czy się na nich uczyły.

Zagadnienia:
1. Teoria: kryzys energetyczny i adaptacja państwa
2. Spuścizna RWPG
3. Kryzys 1990–1991: przebieg i skutki
4. Kryzys 1990–1991: co zmienił
5. Unia Europejska jako rama adaptacji
6. Kryzys 2006/2009: przebieg i skutki
7. Kryzys 2006/2009: co zmienił
8. Współpraca regionalna
9. Kryzys 2021–2023: przebieg i skutki
10. Kryzys 2021–2023: co zmienił
11. Kryzys 2026: przebieg i skutki
12. Kryzys 2026: co zadziałało z wcześniejszych adaptacji
13. Synteza porównawcza

Całkowity nakład pracy studenta

Godziny realizowane z udziałem nauczyciela (35 godz.): - udział w konwersatorium: 30 godz. - konsultacje: 5 godz. Czas poświęcony na pracę indywidualną studenta (45 godz.): - przygotowanie do zajęć (lektura tekstów, praca z bazami danych, przegląd prasy): 30 godz. - przygotowanie do kolokwium zaliczeniowego: 15 godz. Łącznie: 80 godz. (3 ECTS)

Efekty uczenia się - wiedza

W1: Student zna i rozumie podstawowe pojęcia: bezpieczeństwo energetyczne, kryzys energetyczny, zależność importowa, adaptacja państwa (politologia: K_W02; stosunki międzynarodowe: K_W01; bezpieczeństwo wewnętrzne: K_W01). W2: Student zna przebieg, przyczyny i skutki kryzysów energetycznych w Europie Środkowej po 1989 roku oraz rozumie zależności przyczynowo-skutkowe między nimi (politologia: K_W05; stosunki międzynarodowe: K_W02, K_W03; bezpieczeństwo wewnętrzne: K_W08). W3: Student zna rolę Unii Europejskiej i współpracy regionalnej w kształtowaniu bezpieczeństwa energetycznego państw regionu (politologia: K_W04; stosunki międzynarodowe: K_W05, K_W07; bezpieczeństwo wewnętrzne: K_W08).

Efekty uczenia się - umiejętności

U1: Student wyszukuje, analizuje i interpretuje dane statystyczne oraz analizy dotyczące energetyki, korzystając z baz danych i źródeł elektronicznych (politologia: K_U02, K_U03; stosunki międzynarodowe: K_U02, K_U09; bezpieczeństwo wewnętrzne: K_U02, K_U03). U2: Student analizuje przyczyny i skutki kryzysów energetycznych oraz porównuje reakcje państw Europy Środkowej (politologia: K_U01, K_U08; stosunki międzynarodowe: K_U07, K_U08; bezpieczeństwo wewnętrzne: K_U05, K_U08). U3: Student formułuje i uzasadnia własne stanowisko w mowie i piśmie, używając terminologii przedmiotu, oraz współpracuje w grupie (politologia: K_U04, K_U07; stosunki międzynarodowe: K_U03, K_U04, K_U06; bezpieczeństwo wewnętrzne: K_U09, K_U10).

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

K1: Student jest gotów do samodzielnego zdobywania informacji i danych potrzebnych do zrozumienia bieżących problemów energetycznych (politologia: K_K01; stosunki międzynarodowe: K_K01; bezpieczeństwo wewnętrzne: K_K01). K2: Student jest gotów do krytycznej oceny posiadanej wiedzy i wiarygodności źródeł (politologia: K_K02; stosunki międzynarodowe: K_K06; bezpieczeństwo wewnętrzne: K_K02).

Koordynatorzy przedmiotu

Karolina Gawron-Tabor

Metody dydaktyczne

Krótki wykład wprowadzający, przegląd prasy, praca w parach lub grupach nad tekstami, dokumentami i danymi statystycznymi (praca pisemna oddawana na koniec zajęć), prezentacja wyników i dyskusja.

Metody dydaktyczne podające

- wykład konwersatoryjny
- wykład informacyjny (konwencjonalny)

Metody dydaktyczne poszukujące

- klasyczna metoda problemowa
- studium przypadku

Wymagania wstępne

Brak wymagań formalnych.

Kryteria oceniania

Zaliczenie na ocenę na podstawie sumy punktów (maksymalnie 120):
- praca na zajęciach: 65 pkt (13 zajęć po 5 pkt): weryfikuje U1, U2, U3, K2
- przegląd prasy: 13 pkt (13 zajęć po 1 pkt): weryfikuje K1
- kolokwium zaliczeniowe: 42 pkt (3 pytania z puli po 8 pkt oraz 1 pytanie analityczne za 18 pkt): weryfikuje W1, W2, W3, U2, U3

Skala ocen:
108–120 pkt: bardzo dobry (5)
103–107 pkt: dobry plus (4+)
96–102 pkt: dobry (4)
84–95 pkt: dostateczny plus (3+)
72–83 pkt: dostateczny (3)
poniżej 72 pkt: brak zaliczenia

Nieobecności: dopuszczalne są dwie nieobecności; każda kolejna wymaga usprawiedliwienia. Więcej niż cztery nieobecności oznaczają brak zaliczenia. Punkty z opuszczonych zajęć można odrobić na dyżurze.

Studenci z indywidualną organizacją studiów: 13 zadań omawianych indywidualnie na dyżurze (po 6 pkt, łącznie 78 pkt) oraz kolokwium zaliczeniowe (42 pkt); skala ocen bez zmian.

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy.

Literatura

Literatura podstawowa:
1. J. Gryz, A. Podraza, M. Ruszel (red.), Bezpieczeństwo energetyczne. Koncepcje, wyzwania, interesy, PWN, Warszawa 2018.
2. K. Pronińska, Bezpieczeństwo energetyczne w stosunkach UE–Rosja. Geopolityka i ekonomia surowców energetycznych, Elipsa, Warszawa 2012.
3. A. Łoskot-Strachota, Polityka energetyczna w czasie wojny i transformacji. Priorytety państw Europy Środkowo-Wschodniej i Niemiec, Raport OSW 3/2025, Warszawa 2025.
4. B. Surmacz, M. Paszkowski (red.), Raport. Bezpieczeństwo energetyczne państw Europy Środkowej i Wschodniej, Instytut Europy Środkowej, Lublin 2023.
5. T. Maltby, M. Mišík, Energy Transitions in Central and Eastern Europe: The Political Economy of Climate and Energy Policy, Cambridge University Press 2024.
6. W. Ostrowski, E. Butler (red.), Understanding Energy Security in Central and Eastern Europe: Russia, Transition and National Interest, Routledge 2018.

Literatura uzupełniająca:
1. J. Ćwiek-Karpowicz, Bezpieczeństwo energetyczne Rosji, Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa 2018 (rozdział I).
2. A. Cherp, J. Jewell, The concept of energy security: Beyond the four As, „Energy Policy" 2014.
3. P. Högselius, Red Gas: Russia and the Origins of European Energy Dependence, Palgrave Macmillan 2013.
4. S. Pirani, J. Stern, K. Yafimava, The Russo-Ukrainian gas dispute of January 2009: a comprehensive assessment, Oxford Institute for Energy Studies 2009.
5. M. Paszkowski, Trzy lata wojny: rosyjski gaz ziemny w Europie i jego przyszłość, Komentarze IEŚ nr 1312, Lublin 2025.
6. M. Paszkowski, M. Gołębiowska, Konflikt USA–Izrael–Iran a sytuacja energetyczno-gospodarcza państw Europy Środkowej, Komentarze IEŚ nr 1544, Lublin 2026.
7. M. Paszkowski, Węgry i Słowacja w obliczu przerwy w dostawach ropy naftowej rurociągiem Przyjaźń, Komentarze IEŚ nr 1533, Lublin 2026.
8. T. Mramor, A. Roth, S. Tagliapietra, G. Zachmann, Europe must prepare for a possible oil supply crunch, Bruegel 2026.

Źródła internetowe: osw.waw.pl, ies.lublin.pl, ec.europa.eu/eurostat, ourworldindata.org/energy, iea.org.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2751-KON-KEES w USOSweb