System dowodzenia i kierowania obroną narodową 2751-BN-S1-2-SP-SDON

1. Godziny realizowane z bezpośrednim udziałem nauczyciela: - wykład - 15 godz. - konwersatorium - 30 godz. - konsultacje bezpośrednie, online oraz korespondencja mailowa - 15 godz. - omawianie prac zaliczeniowych i projektu - 13 godz. - egzamin wraz z omówieniem i ewentualną poprawką - 8 godz. 2. Czas pracy własnej studenta: - bieżące przygotowanie do zajęć - 20 godz. - przygotowanie prac zaliczeniowych i projektu - 15 godz. - zapoznanie się z literaturą - 10 godz. - przygotowanie do egzaminu - 12 godz.

Student zna i rozumie: W1: podstawowe pojęcia oraz teoretyczne podstawy funkcjonowania systemu kierowania i dowodzenia obroną narodową (SKiD) (K_W01, K_W07). W2: podstawy prawne, strukturę oraz zasadniczy zakres zadań podmiotów wchodzących w skład SKiD we wszystkich stanach gotowości obronnej państwa (K_W03, K_W05). W3: uwarunkowania i ewolucję SKiD oraz jego zależność od zmian środowiska bezpieczeństwa, w tym konfliktów zbrojnych (K_W04, K_W08). W4: miejsce narodowego SKiD w sojuszniczej strukturze dowodzenia NATO oraz jego relacje z systemem zarządzania kryzysowego i ochrony ludności (K_W06, K_W09). W5: zasadnicze kompetencje konstytucyjnych organów władzy w zakresie kierowania obroną państwa (K_W02, K_W03).

Student potrafi: U1: analizować i interpretować akty prawne oraz dokumenty dotyczące SKiD (K_U02, K_U05, K_U07). U2: zrekonstruować łańcuch dowodzenia i podporządkowania w różnych stanach funkcjonowania państwa (K_U01, K_U04). U3: dokonać analizy porównawczej rozwiązań polskich i wybranych państw NATO oraz krytycznej oceny treści dotyczących polityki obronnej (K_U03, K_U08). U4: współdziałać w zespole w procedurach właściwych dla kierowania bezpieczeństwem i zarządzania kryzysowego (K_U06). U5: formułować i uzasadniać własne tezy, oceniać poglądy innych oraz przedstawiać i bronić wyników pracy w wystąpieniu ustnym opartym na samodzielnie sporządzonym opracowaniu (K_U09).

Student gotów jest do: K1: krytycznej oceny poziomu własnej wiedzy i do jej stałego aktualizowania (K_K01). K2: samodzielnego formułowania i wyrażania poglądów w sprawach SKiD oraz krytycznego odbioru informacji medialnych (K_K02). K3: działania w zespole i elastycznego podejmowania wyzwań, mając świadomość znaczenia pracy zespołowej dla bezpieczeństwa (K_K03).

Metody dydaktyczne podające (wykład): - wykład informacyjny (konwencjonalny) - wykład problemowy - wykład konwersatoryjny - wykład prowadzony przy pomocy form multimedialnych - opis - pogadanka Metody dydaktyczne poszukujące (konwersatorium): - metoda ćwiczeniowa - analiza aktów prawnych i dokumentów źródłowych w wersji drukowanej - studium przypadku na pakiecie źródeł drukowanych - metoda sytuacyjna - analiza SWOT - metoda symulacyjna (karty ról) - metoda projektu (opracowanie odręczne) - praca w grupach - metoda seminaryjna - debata - metoda obserwacji

- wykład problemowy
- opis
- wykład konwersatoryjny
- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- pogadanka

- ćwiczeniowa
- obserwacji
- studium przypadku
- SWOT
- projektu
- seminaryjna

Od studenta oczekuje się przed rozpoczęciem zajęć: 1. Znajomości ustroju konstytucyjnego RP oraz kompetencji naczelnych organów władzy (Prezydent RP, Rada Ministrów, Sejm, Senat) w zakresie obronności. 2. Umiejętności czytania i interpretacji tekstu aktu prawnego, tj. odnajdywania przepisu, rozumienia struktury ustawy (dział, rozdział, artykuł, ustęp, punkt), relacji "lex specialis derogat legi generali" oraz hierarchii źródeł prawa. 3. Podstawowej wiedzy o systemie bezpieczeństwa narodowego RP, strukturze Sił Zbrojnych RP oraz podstawach członkostwa Polski w NATO. 4. Umiejętności pracy z dokumentem strategicznym, tj. odczytania celów, zadań oraz podmiotów odpowiedzialnych za ich realizację. 5. Umiejętności sporządzenia odręcznej notatki analitycznej i schematu organizacyjnego oraz wygłoszenia krótkiego wystąpienia ustnego bez wsparcia prezentacji elektronicznej. 6. Umiejętności pracy w zespole oraz podziału zadań w grupie zadaniowej.

Warunek zaliczenia przedmiotu:
- uzyskanie oceny pozytywnej z ćwiczeń
- egzamin pisemny.

Egzamin pisemny będzie oceniany w skali 0-40 punktów. Do zaliczenia egzaminu wymagane jest uzyskanie min. 20 punktów.

Punktom odpowiadają oceny:

0-19 pkt – ocena niedostateczna
20-24 – ocena dostateczna
25-28 – ocena dostateczna plus
29-33 – ocena dobra
34-37 – ocena dobra plus
38-40 – ocena bardzo dobra

Literatura podstawowa (obowiązkowa):

1. W. Kitler, Bezpieczeństwo narodowe RP. Podstawowe kategorie. Uwarunkowania. System, Akademia Obrony Narodowej, Warszawa 2011.
2. W. Kitler, Organizacja bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej. Aspekty ustrojowe, prawno-administracyjne i systemowe, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2018.
3. Obrona Ojczyzny. Komentarz, red. nauk. H. Królikowski, Wolters Kluwer, Warszawa 2023 (stan prawny: styczeń 2023 r.).
4. A. Brzozowski, Uwarunkowania i wyznaczniki reformy systemu kierowania i dowodzenia Siłami Zbrojnymi RP, „Bezpieczeństwo Narodowe" 2018, nr 41, s. 39–53.
5. A. Warchoł, Polski system kierowania i dowodzenia armią — aspekty polityczne i prawne, „Rocznik Bezpieczeństwa Międzynarodowego" 2022, t. 16, nr 1, s. 164–179, DOI: 10.34862/rbm.2022.1.9.
6. J. Kręcikij, artykuł poświęcony reformie systemu kierowania i dowodzenia Siłami Zbrojnymi RP, „Horyzonty Polityki" 2025, vol. 16, nr 55, s. 133.
7. Podstawy dowodzenia, red. J. Kręcikij, J. Wołejszo, Akademia Obrony Narodowej, Warszawa 2007.
8. L. Konopka, M. Fryc, Reforma systemu kierowania i dowodzenia Siłami Zbrojnymi Rzeczypospolitej Polskiej, „Kwartalnik Bellona" 2014, nr 3.

Literatura uzupełniająca:

1. Ustawa o obronie Ojczyzny. Komentarz, red. nauk. K. Chałubińska-Jentkiewicz i in., Wydawnictwo C.H. Beck / Akademia Sztuki Wojennej, Warszawa 2024.
2. A. Bień-Kacała, T. Kacała, Zwierzchnictwo, kierowanie i dowodzenie w Siłach Zbrojnych RP na tle regulacji konstytucyjnej, „Przegląd Sejmowy" 2015, nr 5.
3. R. Balicki, Zwierzchnictwo Prezydenta RP nad siłami zbrojnymi (wybrane problemy), „Przegląd Prawa Konstytucyjnego" 2014, nr 2.
4. B. Opaliński, Rozdzielenie kompetencji władzy wykonawczej między Prezydentem RP oraz Radą Ministrów na tle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r., Wolters Kluwer, Warszawa 2012.
5. K. Nowak, Kompetencje głowy państwa w zakresie zwierzchnictwa nad siłami zbrojnymi i bezpieczeństwa państwa w polskim systemie konstytucyjnym, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2016.
6. M. Szewczyk, Zwierzchnictwo prezydenta nad Siłami Zbrojnymi RP w czasie wojny, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego" 2015, nr 2.
7. Z. Morawski, Status prawny Ministra Obrony Narodowej i Szefa Sztabu Generalnego. Analiza prawnoustrojowa, „Wojskowy Przegląd Prawniczy" 2011, nr 4.
8. W. Sokolewicz, Wojsko i konstytucja, Biuro Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2015.
9. P. Winczorek, Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Liber, Warszawa 2000.
10. A. Żebrowski, Kontrola cywilna nad siłami zbrojnymi Rzeczypospolitej Polskiej, Bellona, Warszawa 1998.
11. W.J. Wołpiuk, Siły Zbrojne w regulacjach konstytucyjnych, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 1998.
12. W.J. Wołpiuk, Państwo wobec szczególnych zagrożeń. Komentarz do wybranych przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2002.

Akty normatywne i dokumenty:

1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.).
2. Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. 2022 poz. 655; tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 825).
3. Ustawa z dnia 14 grudnia 1995 r. o urzędzie Ministra Obrony Narodowej (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 445).
4. Ustawa z dnia 29 sierpnia 2002 r. o stanie wojennym oraz o kompetencjach Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych i zasadach jego podległości konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej.
5. Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym.
6. Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz.U. 2024 poz. 1907; obowiązuje od 1 stycznia 2025 r.).
7. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 marca 2025 r. w sprawie gotowości obronnej państwa (Dz.U. 2025 poz. 355; weszło w życie 29 marca 2025 r.) — wprowadza dwa stany gotowości obronnej państwa: stałą i pełną gotowość obronną.
8. Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej (zatwierdzona 12 maja 2020 r. — dokument nadal obowiązujący).
9. AAP-06 NATO Glossary of Terms and Definitions, NATO Standardization Office.

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

• Strona przedmiotu 2751-BN-S1-2-SP-SDON w USOSweb