Podstawy biologii i terapii nowotworów 2600-S1-CM-PBTN

Wykład wprowadza studenta do dynamicznie się rozwijającej, dziedziny badań biomedycznych dotyczących biologicznych podstaw procesów powstania i progresji nowotworów. Za jej początek można uznać połowę lat siedemdziesiątych, kiedy to po raz pierwszy sformułowano koncepcje dotyczące istnienia proto-onkogenów. Na wykładzie studenci otrzymują wiedzę na temat skali problemu zagrożenia chorobami nowotworowymi, aktualnych poglądów na temat modeli rozwoju nowotworu, molekularnych i genetycznych podstaw transformacji nowotworowej, progresji nowotworu i tworzenia przerzutów. Omawiane są również zagadnienia podstawowych technik wykrywania i diagnozowania nowotworów, współczesnych podejść do terapii z nawiązaniem do molekularnych podstaw działania wybranych leków, a także zagadnienia chemoprewencji i znaczenia zachowań prozdrowotnych dla zmniejszenia ryzyka zachorowania.
Tematyka zajęć laboratoryjnych obejmuje podstawowe zagadnienia związane z epidemiologią nowotworów człowieka, poszczególnymi etapami karcynogenezy, molekularnymi mechanizmami nowotworzenia i towarzyszącym im zmianom cyto-morfologicznym stwierdzanym na poziomie preparatów histopatologicznych. Istotnym elementem przedmiotu jest wskazanie związku między tymi zaburzeniami oraz progresją nowotworu i rokowaniem dla pacjenta, prezentacja wybranych nowoczesnych metod wspomagających diagnostykę nowotworów w preparatach histopatologicznych (ilościowa ocena fluorescencji indukowanej formaliną (FIF), fluorescencyjna ocena pooperacyjnych preparatów mrożeniowych skóry oraz przewodu pokarmowego człowieka, metody immunohistochemiczne, cyfrowe metody ilościowej i jakościowej analizy wyników reakcji immunocytochemicznych). Na zajęciach laboratoryjnych studenci wykonują m.in. standardowe i specjalistyczne preparaty mikroskopowe stosowane w diagnostyce patomorfologicznej, dokonują oceny specjalistycznych preparatów patomorfologicznych oraz samodzielnie przygotowują mrożeniowe preparaty mikroskopowe z tkankowego materiału zwierzęcego.

Całkowity nakład pracy studenta

Godziny realizowane z udziałem nauczycieli (60 godz.): - udział w wykładach – 15 h - udział w ćwiczeniach - 30 h - konsultacje - 15 h Czas poświęcony na pracę indywidualna studenta (40 godz.) : - przygotowanie do ćwiczeń - 10 h - przygotowanie do kolokwiów - 10 h - przygotowanie do testu i obecność na teście - 20 h Łącznie: 100 godzin

Efekty uczenia się - wiedza

Student: W1 - zna metody wykrywania molekuł w preparatach mikroskopowych, których ekspresja może znaleźć zastosowanie jako markery zmian chorobowych-K_W03, K_W04, K_W09 W2 - posiada wiedzę o wybranych metodach diagnozowania nowotworów na poziomie preparatów histopatologicznych ze szczególnym uwzględnieniem problematyki czułości i specyficzności stosowanych markerów molekularnych i jest świadomy ograniczeń współcześnie stosowanych metod diagnostycznych-K_W03, K_W04, K_W09 W3 - posiada znajomość podstawowych procesów biologicznych prowadzących do powstania nowotworu, jest świadomy ich różnorodności i złożoności, zna podstawowe koncepcje rozwoju nowotworu postrzeganego jako proces mikroewolucyjny toczący się w skali komórkowej w organizmie gospodarza-K_W03, K_W08 W4 - zna genetyczne i środowiskowe uwarunkowania występowania chorób nowotworowych-K_W04, K_W08 W5 - jest świadomy skali społecznego problemu jakim są choroby nowotworowe, zna podstawowe informacje dotyczące trendów zachorowań w skali kraju i świata-K_W08, K_W10, K_W11

Efekty uczenia się - umiejętności

Student: U1 - posiada umiejętność dokonywania obserwacji z wykorzystaniem mikroskopu oraz interpretacji uzyskanych wyników-K_U03, K_U04, K_U08, K_U09 U2 - używa sprzętu komputerowego i oprogramowania w zakresie koniecznym do analizy obrazów-K_U03, K_U04, K_U08 U3 - posiada umiejętność samodzielnej analizy mikroskopowej wyników reakcji immunohistochemicznych i hybrydyzacji in situ wykrywania określonych molekuł w standardowych preparatach cyto- i histo(pato)logicznych oraz mikromacierzach tkankowych-K_U03, K_U04, K_U08 U4 - wykazuje umiejętność czytania ze zrozumieniem literatury fachowej w języku ojczystym i angielskim-K_U10

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Student: K1 - zna współczesne metody diagnostyki, a jednocześnie ich ograniczenia i wynikające stąd konsekwencje np. potrzebę systematycznego powtarzania badań okresowych-K_K03, K_K05, K_K06 K2 - poprzez prowadzone obserwacje mikroskopowe i analizę preparatów nabywa poczucie odpowiedzialności za rzetelne dokonanie oceny i świadomość konieczności przestrzegania procedur postępowania związanych z przygotowaniem materiału biologicznego do badań oraz wykonania poszczególnych etapów barwień histo- i immunohistochemicznych-K_K01, K_K04, K_K05 K3 - ma świadomość społecznej skali zagrożeń chorobami nowotworowymi i rozumie znaczenie prewencji pierwotnej oraz wczesnej diagnostyki nowotworów-K_K06 K4 - zna argumenty na rzecz propagowania zachowań prozdrowotnych i rozumie znaczenie ich upowszechniania dla zmniejszenia zachorowalności na choroby nowotworowe-K_K05, K_K06 K5 - ma świadomość konieczności przestrzegania zasad etyki-K_K01, K_K05 K6 - posiada umiejętność organizacji pracy indywidualnej i zespołowej-K_K01, K_K02, K_K03, K_K04 K7 - jest świadomy konieczności przestrzegania zasad BHP podczas wykonywania prac laboratoryjnych-K_K01, K_K02, K_K03, K_K04

Metody dydaktyczne

Wykład informacyjny, prezentacja multimedialna. Na ćwiczeniach studenci mają możliwość zapoznania się z nowoczesnymi metodami, histologicznymi, cyto- i histochemicznymi oraz nabycia umiejętności wykonywania preparatów histopatologicznych i korzystania z mikroskopu fluorescencyjnego. Zajęcia prowadzone są w grupach kilkuosobowych ze względów bezpieczeństwa i higieny pracy (stosowanie odczynników chemicznych, źródeł promieniowania ultrafioletowego) oraz możliwości pełnego korzystania przez studentów z laboratorium i pracowni mikroskopowych.

Metody dydaktyczne podające

- wykład informacyjny (konwencjonalny)

Metody dydaktyczne poszukujące

- ćwiczeniowa
- laboratoryjna
- doświadczeń
- obserwacji

Metody dydaktyczne w kształceniu online

- gry i symulacje

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

Znajomość biologii komórki, genetyki, biochemii

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2025/26Z:

Anna Brożyna

W cyklu 2022/23Z:

Anna Brożyna

W cyklu 2023/24Z:

Anna Brożyna

W cyklu 2024/25Z:

Anna Brożyna
Łukasz Kuźbicki

Kryteria oceniania

Wykład - egzamin pisemny
Zajęcia laboratoryjne - warunkami zaliczenia są: obecność i aktywność na zajęciach oraz pozytywna ocena uzyskana na podstawie kolokwium, które obejmuje tematykę realizowaną na zajęciach. Ocena z kolokwium jest wystawiana według następującej skali:
ndst 0-59%
dst 60-70%
dst plus 71-80%
db 81-88%
db plus 89-95%
bdb 95-100%
Warunkiem koniecznym zaliczenia zajęć laboratoryjnych jest pozytywna ocena z kolokwium. Ostateczny termin poprawy niezaliczonego kolokwium oraz liczbę możliwych kolokwiów poprawkowych wyznacza prowadzący zajęcia. Ocena końcowa z zajęć laboratoryjnych jest wystawiana na podstawie średniej arytmetycznej wszystkich uzyskanych ocen. Weryfikacji podlega też umiejętność samodzielnej obserwacji i analizy preparatów mikroskopowych. Koniecznym warunkiem zaliczenia zajęć laboratoryjnych jest również co najmniej 80% frekwencja.

Praktyki zawodowe

nie dotyczy

Literatura

1. Ahmed N.: “Clinical Biochemistry”,Oxford University Press, Oxford, 2011,
2. Alberts B., A. Johnson, J. Lewis, M. Raff, K. Roberts, P. Walter: „Molecular Biology of the Cell – Fifth Edition”, Garland Science, Taylor & Francis Group (2008),
3. Chabner B.A., Lynch T.J. i D.L. Longo: “Harrison Onkologia”, wyd. polskie pod red. D. Perek, Wydawnictwo Czelej, Lublin, 2009,
4. Coleman W.B. i G.J. Tsongalis: „The Molecular Basis of Human Cancer”, Humana Press Inc. (2010),
5. “Food, Nutrition, Physical Activity and the Prevention of Cancer: a Global Perspective”, World Cancer Research Fund/American Institute for Cancer Research, Washington D.C., 2007,
6. Jorgensen J.T. i H. Winther: “Molecular diagnostics. The Key Driver in Personalized Cancer Medicine”, Pan Stanford Publishing Pte. Ltd. Singapore, 2010,
7. Knowles M. i P. Selby: “Introduction to the cellular and molecular biology of cancer” 4th ed., Oxford University Press (2005),
8. Kumar V., R.S. Cotran i S.L. Robbins: "Patologia", Urban&Partner, Wrocław (2013),
9. Schrijvers D., H.J. Senn, H. Mellstedt i B. Zakotnik: “Podręcznik profilaktyki chorób nowotworowych”, Medipage, Warszawa, 2009,
10. A. Fauci, E. Braunwald, D.L. Kasper, S.L. Hauser, D.L. Longo, J.L. Jameson: „Interna Harrisona”, wydawnictwo Czelej, Lublin 2009
11. Stewart B.W. i P. Kleihues: “World Cancer Report”, IARC Press, Lyon 2014,
12. Materiały własne Zakładu Biologii Medycznej,
13. Aktualne publikacje z czasopism i sympozjów międzynarodowych.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2600-S1-CM-PBTN w USOSweb