Biologia komórki
2600-S1-CM-BK
Celem wykładu jest przekazanie studentom wiedzy o strukturalno-funkcjonalnej organizacji komórki, jako podstawowego układu aktywności biologicznej, który stanowi wysoce złożoną i doskonale zintegrowaną jednostkę struktury, funkcji i reprodukcji.
Treści merytoryczne przedmiotu:
• Przestrzenna i funkcjonalna organizacja jądra komórkowego. Chromatyna, chromosomy, mutacje a choroby genetyczne. Mechanizmy regulacji ekspresji genów (czynniki transkrypcyjne, epigenetyka).
• Kompartymenty wewnątrzkomórkowe, transport i sortowanie białek – organizacja i funkcje retikulum endoplazmatycznego oraz aparatu Golgiego.
• Transport pęcherzykowy, endocytoza i egzocytoza, trawienie wewnątrzkomórkowe.
• Organizacja i funkcje błony komórkowej – transport błonowy i sygnałowanie komórkowe. Mechanizmy transportu leków przez błony biologiczne.
• Kontrola cyklu komórkowego. Starzenie i śmierć komórki.
• Mitoza i mejoza.
Podczas ćwiczeń laboratoryjnych student samodzielnie wykonując preparaty mikroskopowe i stosując poznane techniki biologii komórki prowadzi doświadczenia i obserwacje mikroskopowe. Dokumentuje i interpretuje uzyskane wyniki posługując się terminologią i zdobytą wiedzą. Rozwiązując stawiane problemy badawcze wyjaśnia zależności między strukturą i funkcją poszczególnych kompartymentów komórki eukariotycznej oraz charakteryzuje podstawowe procesy cytofizjologiczne w niej zachodzące.
Wykłady:
1. Przestrzenna i funkcjonalna organizacja jądra komórkowego.
2. Mechanizmy regulacji ekspresji genów.
3. Kontrola cyklu komórkowego. Starzenie i śmierć komórki.
4. Kompartmenty wewnątrzkomórkowe, transport i sortowanie białek, trawienie wewnątrzkomórkowe.
5. Organizacja i funkcje błony komórkowej. Mechanizmy transportu leków przez błony biologiczne.
Ćwiczenia laboratoryjne:
1. Identyfikacja kompartmentów komórkowych na poziomie mikroskopu świetlnego. Obserwacje i barwienia przyżyciowe.
2. Ultrastrukturalna analiza komórki - mikroskopia elektronowa.
3. Kwasy nukleinowe. Wzorzec organizacji chromatyny w jądrze interfazowym. Replikacja DNA.
4. Techniki bioobrazowania ekspresji genów.
5. Rozdział chromatyny do komórek potomnych podczas mitozy. Redukcja materiału genetycznego podczas mejozy. Elementy cytogenetyki.
|
W cyklu 2024/25Z:
Przedmiot jest prowadzony w formie wykładów oraz ćwiczeń laboratoryjnych.
Celem wykładu jest przekazanie studentom wiedzy o rodzajach, budowie i funkcjonowaniu komórek żyjących na Ziemi. Wiedza ta pozwala na poznanie komórki jako podstawowego układu aktywności biologicznej, który stanowi wysoce złożoną i doskonale zintegrowaną jednostkę struktury, funkcji i reprodukcji.
Treści merytoryczne przedmiotu:
• Jedność i zróżnicowanie komórek – budowa komórek Prokariota i Eukariota.
• Przestrzenna i funkcjonalna organizacja jądra komórkowego. Chromatyna, chromosomy, mutacje a choroby genetyczne. Mechanizmy regulacji ekspresji genów (czynniki transkrypcyjne, epigenetyka).
• Kompartymenty wewnątrzkomórkowe, transport i sortowanie białek – organizacja i funkcje retikulum endoplazmatycznego oraz aparatu Golgiego.
• Transport pęcherzykowy, endocytoza i egzocytoza, trawienie wewnątrzkomórkowe. Rola transportu pęcherzykowego w ontogenezie AIDS i metabolizmie cholesterolu.
• Organizacja i funkcje błony komórkowej – transport błonowy i sygnałowanie komórkowe. Mechanizmy transportu leków przez błony biologiczne.
• Cytoszkielet i adhezja komórkowa.
• Kontrola cyklu komórkowego i śmierć komórki. Apoptoza jako proces zapobiegający nowotworzeniu.
Na ćwiczeniach student utrwala wiedzę z zakresu strukturalno-funkcjonalnej organizacji komórki, w sposób praktyczny uczy się rozpoznawać i odróżniać rodzaje komórek: prokariotyczne od eukariotycznych, przeprowadza doświadczenia pokazujące zachodzenie procesów życiowych w komórkach oraz określające wpływ różnych substancji na ich żywotność, poznaje metodykę badań cytologicznych, rozwija zdolność analizy i interpretacji obrazów mikroskopowych.
W ramach kursu:
• przedstawiane są podstawowe techniki mikroskopowania,
• student uczy się przygotowywać preparaty mikroskopowe,
• poznaje techniki określające żywotność komórek po podaniu różnych substancji,
Podczas zajęć student, posługując się terminologią i zdobytą wiedzą, prowadzi doświadczenia laboratoryjne i obserwacje mikroskopowe. Samodzielnie wykonując preparaty mikroskopowe i stosując techniki cytochemiczne student:
• analizuje budowę komórek i rozpoznaje ich rodzaj,
• analizuje funkcjonalno-przestrzenną organizację procesów zachodzących w komórce (organizacje i funkcje jądra komórkowego, kompartymentów cytoplazmatycznych),
• opisuje i rozpoznaje kolejne fazy cyklu życiowego komórki,
• analizuje proces starzenia i programowanej śmierci komórki. |
W cyklu 2025/26Z:
Przedmiot jest prowadzony w formie wykładów oraz ćwiczeń laboratoryjnych.
Celem wykładu jest przekazanie studentom wiedzy o rodzajach, budowie i funkcjonowaniu komórek żyjących na Ziemi. Wiedza ta pozwala na poznanie komórki jako podstawowego układu aktywności biologicznej, który stanowi wysoce złożoną i doskonale zintegrowaną jednostkę struktury, funkcji i reprodukcji.
Treści merytoryczne przedmiotu:
• Jedność i zróżnicowanie komórek – budowa komórek Prokariota i Eukariota.
• Przestrzenna i funkcjonalna organizacja jądra komórkowego. Chromatyna, chromosomy, mutacje a choroby genetyczne. Mechanizmy regulacji ekspresji genów (czynniki transkrypcyjne, epigenetyka).
• Kompartymenty wewnątrzkomórkowe, transport i sortowanie białek – organizacja i funkcje retikulum endoplazmatycznego oraz aparatu Golgiego.
• Transport pęcherzykowy, endocytoza i egzocytoza, trawienie wewnątrzkomórkowe. Rola transportu pęcherzykowego w ontogenezie AIDS i metabolizmie cholesterolu.
• Organizacja i funkcje błony komórkowej – transport błonowy i sygnałowanie komórkowe. Mechanizmy transportu leków przez błony biologiczne.
• Cytoszkielet i adhezja komórkowa.
• Kontrola cyklu komórkowego i śmierć komórki. Apoptoza jako proces zapobiegający nowotworzeniu.
Na ćwiczeniach student utrwala wiedzę z zakresu strukturalno-funkcjonalnej organizacji komórki, w sposób praktyczny uczy się rozpoznawać i odróżniać rodzaje komórek: prokariotyczne od eukariotycznych, przeprowadza doświadczenia pokazujące zachodzenie procesów życiowych w komórkach oraz określające wpływ różnych substancji na ich żywotność, poznaje metodykę badań cytologicznych, rozwija zdolność analizy i interpretacji obrazów mikroskopowych.
W ramach kursu:
• przedstawiane są podstawowe techniki mikroskopowania,
• student uczy się przygotowywać preparaty mikroskopowe,
• poznaje techniki określające żywotność komórek po podaniu różnych substancji,
Podczas zajęć student, posługując się terminologią i zdobytą wiedzą, prowadzi doświadczenia laboratoryjne i obserwacje mikroskopowe. Samodzielnie wykonując preparaty mikroskopowe i stosując techniki cytochemiczne student:
• analizuje budowę komórek i rozpoznaje ich rodzaj,
• analizuje funkcjonalno-przestrzenną organizację procesów zachodzących w komórce (organizacje i funkcje jądra komórkowego, kompartymentów cytoplazmatycznych),
• opisuje i rozpoznaje kolejne fazy cyklu życiowego komórki,
• analizuje proces starzenia i programowanej śmierci komórki. |
W cyklu 2026/27Z:
Przedmiot jest prowadzony w formie wykładów oraz ćwiczeń laboratoryjnych.
Celem wykładu jest przekazanie studentom wiedzy o rodzajach, budowie i funkcjonowaniu komórek żyjących na Ziemi. Wiedza ta pozwala na poznanie komórki jako podstawowego układu aktywności biologicznej, który stanowi wysoce złożoną i doskonale zintegrowaną jednostkę struktury, funkcji i reprodukcji.
Treści merytoryczne przedmiotu:
• Jedność i zróżnicowanie komórek – budowa komórek Prokariota i Eukariota.
• Przestrzenna i funkcjonalna organizacja jądra komórkowego. Chromatyna, chromosomy, mutacje a choroby genetyczne. Mechanizmy regulacji ekspresji genów (czynniki transkrypcyjne, epigenetyka).
• Kompartymenty wewnątrzkomórkowe, transport i sortowanie białek – organizacja i funkcje retikulum endoplazmatycznego oraz aparatu Golgiego.
• Transport pęcherzykowy, endocytoza i egzocytoza, trawienie wewnątrzkomórkowe. Rola transportu pęcherzykowego w ontogenezie AIDS i metabolizmie cholesterolu.
• Organizacja i funkcje błony komórkowej – transport błonowy i sygnałowanie komórkowe. Mechanizmy transportu leków przez błony biologiczne.
• Cytoszkielet i adhezja komórkowa.
• Kontrola cyklu komórkowego i śmierć komórki. Apoptoza jako proces zapobiegający nowotworzeniu.
Na ćwiczeniach student utrwala wiedzę z zakresu strukturalno-funkcjonalnej organizacji komórki, w sposób praktyczny uczy się rozpoznawać i odróżniać rodzaje komórek: prokariotyczne od eukariotycznych, przeprowadza doświadczenia pokazujące zachodzenie procesów życiowych w komórkach oraz określające wpływ różnych substancji na ich żywotność, poznaje metodykę badań cytologicznych, rozwija zdolność analizy i interpretacji obrazów mikroskopowych.
W ramach kursu:
• przedstawiane są podstawowe techniki mikroskopowania,
• student uczy się przygotowywać preparaty mikroskopowe,
• poznaje techniki określające żywotność komórek po podaniu różnych substancji,
Podczas zajęć student, posługując się terminologią i zdobytą wiedzą, prowadzi doświadczenia laboratoryjne i obserwacje mikroskopowe. Samodzielnie wykonując preparaty mikroskopowe i stosując techniki cytochemiczne student:
• analizuje budowę komórek i rozpoznaje ich rodzaj,
• analizuje funkcjonalno-przestrzenną organizację procesów zachodzących w komórce (organizacje i funkcje jądra komórkowego, kompartymentów cytoplazmatycznych),
• opisuje i rozpoznaje kolejne fazy cyklu życiowego komórki,
• analizuje proces starzenia i programowanej śmierci komórki. |
Całkowity nakład pracy studenta
Godziny realizowane z udziałem nauczycieli (50 godz.):
- udział w wykładach - 10
- udział w ćwiczeniach laboratoryjnych - 20
- konsultacje i praca z nauczycielem akademickim - 20
Czas poświęcony na pracę indywidualną studenta (25 godz.):
- przygotowanie do ćwiczeń - 10
- przygotowanie do kolokwium z ćwiczeń laboratoryjnych - 5
- przygotowanie do kolokwium końcowego z wykładów - 10
Łącznie 75 godz.
Efekty uczenia się - wiedza
W1: Rozpoznaje i opisuje budowę organelli komórkowych oraz wyjaśnia przebieg podstawowych procesów życiowych komórki – K_W03, K_W11
W2: Objaśnia podstawowe zagadnienia biologii komórki roślinnej i zwierzęcej wykorzystywane w badaniach prowadzonych w ramach studiowanego kierunku – K_W03, K_W11
W3: Tłumaczy związki miedzy zaburzeniami funkcjonowania komórek a stanami chorobowymi (patologicznymi) w organizmie człowieka – K_W03, K_W08, K_W11
W4: Zna techniki stosowane w badaniach biologii komórki, takie jak mikroskopia świetlna i elektronowa, barwienia cytochemiczne, immunocytochemia, hybrydyzacje in situ – K_W03, K_W04, K_W11
Efekty uczenia się - umiejętności
U1: Wykorzystuje zdobytą wiedzę i znajomość technik w praktycznym rozwiązywaniu problemów badawczych z zakresu biologii komórki – K_U01, K_U02, K_U04, K_U05, K_U10
U2: Analizuje i interpretuje obrazy mikroskopowe na poziomie komórkowym i ultrastrukturalnym – K_U03, K_U04, K_U05
U3: Wykorzystuje dostępne źródła informacji naukowej w celu weryfikacji i interpretacji zebranych wyników badań – K_U03, K_U08, K_U09, K_U11
Efekty uczenia się - kompetencje społeczne
K1: Ma świadomość postępu wiedzy z dziedziny biologii komórki i rozumie potrzebę ciągłego jej pogłębiana oraz podnoszenia swoich kompetencji zawodowych – K_K01, K_K04, K_K06
K2: Posiada umiejętność pracy indywidualnej oraz organizacji pracy w zespole, dąży do realizacji powierzonych zadań – K_K02, K_K03
K3: Przestrzega zasad etyki oraz rozumie społeczne aspekty praktycznego wykorzystania wiedzy i umiejętności w ramach studiowanego kierunku – K_K05, K_K06
Koordynatorzy przedmiotu
Metody dydaktyczne
Wykład: wykład informacyjny (konwencjonalny), prezentacja multimedialna
Ćwiczenia laboratoryjne: wstęp teoretyczny – prezentacja multimedialna, dyskusja, część praktyczna – wykonywanie zadań zgodnie z instrukcją ćwiczeń w 2-4 osobowych zespołach (zależnie od tematu ćwiczeń), nadzorowanych przez osobę prowadzącą zajęcia.
Metody dydaktyczne eksponujące
- pokaz
Metody dydaktyczne podające
- wykład problemowy
- wykład informacyjny (konwencjonalny)
Metody dydaktyczne poszukujące
- doświadczeń
- laboratoryjna
- obserwacji
- ćwiczeniowa
Rodzaj przedmiotu
przedmiot obligatoryjny
Wymagania wstępne
brak
Kryteria oceniania
Zaliczenie wykładów: kolokwium końcowe (test jedno- lub wielokrotnego wyboru) – K_W03, K_W04, K_W08, K_W11, K_U01, K_U02, K_U04, K_U05, K_U10, K_K01, K_K04, K_K06
Zaliczenie ćwiczeń laboratoryjnych: kolokwium końcowe (test jedno- lub wielokrotnego wyboru) – K_W03, K_W04, K_W08, K_W11, K_U01, K_U02, K_U04, K_U05, K_U10, K_K01, K_K04, K_K06
Aktywność – K_K01, K_K02, K_K03
Wymagany próg na ocenę dostateczną - 55-60%, 61-70% - dostateczny plus, 71-80% - dobry, 81-90% - dobry plus, 91-100% - bardzo dobry.
Praktyki zawodowe
Literatura
1. Alberts B., D. Bray, K. Hopkin, A. Johnson, J. Lewis, M. Raff, K. Roberts, P. Walter. Postawy biologii komórki. Tom 1 i 2 + CD. Wyd. II. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009
2. Brown T.A. Genomy. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009
3. Allison LA. Podstawy Biologii Molekularnej. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2011
4. Turner P, McLennan A, Bates A, White M. Krótkie wykłady z biologii molekularnej. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012
5. Kawiak J., J. Marecka, M. Olszewska, J. Warchoł. Podstawy cytofizjologii. Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997
6. Kilarski W. Strukturalne podstawy biologii komórki. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003
7. Litwin J. A., M. Gajda. Podstawy technik mikroskopowych. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2011
8. Kurczyńska E., D. Borowska-Wykręt. Mikroskopia świetlna w badaniach komórki roślinnej. Ćwiczenia. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007
9. Wróbel B., K. Zienkiewicz, D. J. Smoliński, J. Niedojadło,
M. Świdziński. Podstawy mikroskopii elektronowej. Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2005
|
W cyklu 2024/25Z:
1. Alberts B., D. Bray, K. Hopkin, A. Johnson, J. Lewis, M. Raff, K. Roberts, P. Walter. Postawy biologii komórki. Tom 1 i 2 + CD. Wyd. II. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009
2. Brown T.A. Genomy. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009
3. Allison L.A. Podstawy biologii molekularnej. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2009
4. Wojtaszek P., A. Woźny, L. Ratajczak. Biologia komórki roślinnej. Tom 1 Struktura. Tom 2 Funkcja. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006
5. Kilarski W. Strukturalne podstawy biologii komórki. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003
6. Kawiak J., J. Marecka, M. Olszewska, J. Warchoł. Podstawy cytofizjologii. Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997
7. Kłyszejko-Stefanowicz L. Cytobiochemia: biochemia niektórych struktur komórkowych. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002
8. Kurczyńska E., D. Borowska-Wykręt. Mikroskopia świetlna w badaniach komórki roślinnej. Ćwiczenia. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007
9. Wróbel B., K. Zienkiewicz, D. J. Smoliński, J. Niedojadło,
M. Świdziński. Podstawy mikroskopii elektronowej. Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2005
10. Litwin J. A., M. Gajda. Podstawy technik mikroskopowych. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2011
|
W cyklu 2025/26Z:
1. Alberts B., D. Bray, K. Hopkin, A. Johnson, J. Lewis, M. Raff, K. Roberts, P. Walter. Postawy biologii komórki. Tom 1 i 2 + CD. Wyd. II. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009
2. Brown T.A. Genomy. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009
3. Allison L.A. Podstawy biologii molekularnej. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2009
4. Wojtaszek P., A. Woźny, L. Ratajczak. Biologia komórki roślinnej. Tom 1 Struktura. Tom 2 Funkcja. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006
5. Kilarski W. Strukturalne podstawy biologii komórki. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003
6. Kawiak J., J. Marecka, M. Olszewska, J. Warchoł. Podstawy cytofizjologii. Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997
7. Kłyszejko-Stefanowicz L. Cytobiochemia: biochemia niektórych struktur komórkowych. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002
8. Kurczyńska E., D. Borowska-Wykręt. Mikroskopia świetlna w badaniach komórki roślinnej. Ćwiczenia. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007
9. Wróbel B., K. Zienkiewicz, D. J. Smoliński, J. Niedojadło,
M. Świdziński. Podstawy mikroskopii elektronowej. Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2005
10. Litwin J. A., M. Gajda. Podstawy technik mikroskopowych. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2011
|
W cyklu 2026/27Z:
1. Alberts B., D. Bray, K. Hopkin, A. Johnson, J. Lewis, M. Raff, K. Roberts, P. Walter. Postawy biologii komórki. Tom 1 i 2 + CD. Wyd. II. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009
2. Brown T.A. Genomy. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009
3. Allison L.A. Podstawy biologii molekularnej. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2009
4. Wojtaszek P., A. Woźny, L. Ratajczak. Biologia komórki roślinnej. Tom 1 Struktura. Tom 2 Funkcja. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006
5. Kilarski W. Strukturalne podstawy biologii komórki. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003
6. Kawiak J., J. Marecka, M. Olszewska, J. Warchoł. Podstawy cytofizjologii. Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997
7. Kłyszejko-Stefanowicz L. Cytobiochemia: biochemia niektórych struktur komórkowych. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002
8. Kurczyńska E., D. Borowska-Wykręt. Mikroskopia świetlna w badaniach komórki roślinnej. Ćwiczenia. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007
9. Wróbel B., K. Zienkiewicz, D. J. Smoliński, J. Niedojadło,
M. Świdziński. Podstawy mikroskopii elektronowej. Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2005
10. Litwin J. A., M. Gajda. Podstawy technik mikroskopowych. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2011
|
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i
terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: