Dydaktyka przedmiotowa - nauczanie biologii w szkole podstawowej
2600-N-DPBIOL-3-S1
Dydaktyka przedmiotowa ma za zadanie integrację treści nauczania z zakresu nauk biologicznych z dydaktyką przedmiotową i praktyką szkolną.
Celem przedmiotu jest kształcenie różnorodnych kompetencji niezbędnych w kierowaniu procesem dydaktycznym.
W ramach ćwiczeń studenci:
- poznają podstawy prawne systemu edukacji, strukturę podstawy programowej oraz oprawę dydaktyczną dostępną na rynku edukacyjnym,
- poznają funkcje i zadania nauczyciela przedmiotowego, zasady etyki zawodu nauczyciela,.
- poznają ścieżki awansu i doskonalenia zawodowego,
- poznają uwarunkowania uczenia się i nauczania,
- zdobędą kompetencje w zakresie dydaktyki przedmiotu biologia, poznają metodykę planowania, prowadzenia i ewaluacji lekcji przedmiotu (lekcje próbne),
- nauczą się określać cele kształcenia i cele lekcji, dokonując prawidłowego doboru metod, form pracy i środków dydaktycznych potrzebnych realizacji założonych celów,
- zdobędą umiejętności właściwego doboru i weryfikacji dostępnych materiałów oraz opracowywania własnych środków dydaktycznych służących realizacji celów kształcenia,
- będą tworzyć własny warsztat pracy w zakresie autorskiego programu nauczania, stosowania w procesie edukacyjnym doświadczeń i obserwacji biologicznych, prowadzenia zajęć terenowych, projektów edukacyjnych oraz kształtowania krytycznego sposobu myślenia,
- nabędą umiejętność prawidłowego stosowania słownictwa przedmiotowego,
- nabędą umiejętność prowadzenia pomiaru dydaktycznego, poznają zasady projektowania i prowadzenia badań diagnostycznych,
- zdobędą umiejętności przekazywania informacji o osiągnięciach nauk biologicznych, roli naukowców w rozwoju współczesnego świata i technologii; poznają znaczenie popularyzacji nauki, podejmują trud przekazania wiedzy w sposób zrozumiały dla uczniów.
Całkowity nakład pracy studenta
Godziny realizowane z udziałem nauczycieli (90 godz.) – 3,6 ECTS
- udział w wykładach - 0
- udział w ćwiczeniach laboratoryjnych/praktykach – 90
- udział w konsultacjach indywidualnych studenta - 0
Czas poświęcony na pracę indywidualną studenta (35 godz.) – 1,4ECTS:
- przygotowanie do ćwiczeń – 10 godz.
- praca własna nad opracowaniem projektu, pracy zaliczeniowej, sprawozdania, referatu lub prezentacji – 20 godz.
- przygotowanie do kolokwium zaliczeniowego - 5 godz.
Łącznie 125 godz. (5 ECTS)
Efekty uczenia się - wiedza
W zakresie wiedzy absolwent:
W1: zna i rozumie miejsce przedmiotu w ramowych planach nauczania na poszczególnych etapach edukacyjnych (D.1/E.1.W1);
W2: zna i rozumie podstawę programową przedmiotu, cele kształcenia i treści nauczania przedmiotu, przedmiot w kontekście wcześniejszego i dalszego kształcenia (D.1/E.1.W2);
W3: zna i rozumie integrację wewnątrz- i międzyprzedmiotową, zasady projektowania procesu kształcenia oraz rozkładu materiału (D.1/E.1.W3);
W4: zna i rozumie kompetencje merytoryczne, dydaktyczne i wychowawcze nauczyciela, potrzebę zawodowego rozwoju oraz dostosowywania sposobu komunikowania się do poziomu rozwoju uczniów, znaczenie autorytetu nauczyciela, rolę nauczyciela jako popularyzatora wiedzy, znaczenie współpracy nauczyciela w procesie dydaktycznym z rodzicami i opiekunami uczniów, pracownikami szkoły i środowiskiem pozaszkolnym (D.1/E.1.W4);
W5: zna i rozumie konwencjonalne i niekonwencjonalne metody nauczania, zasady doboru metod nauczania typowych dla przedmiotu (D.1/E.1.W5);
W6: zna i rozumie organizację pracy w klasie szkolnej: potrzebę indywidualizacji nauczania, zagadnienie nauczania interdyscyplinarnego, formy pracy specyficzne dla przedmiotu (D.1/E.1.W6);
W7: zna i rozumie sposoby organizowania przestrzeni klasy szkolnej, z uwzględnieniem zasad projektowania uniwersalnego: środki dydaktyczne, pomoce dydaktyczne – dobór i wykorzystanie zasobów edukacyjnych (D.1/E.1.W7);
W8: zna i rozumie metody kształcenia w odniesieniu do nauczanego przedmiotu, a także znaczenie kształtowania postawy odpowiedzialnego i krytycznego wykorzystywania mediów cyfrowych oraz poszanowania praw własności intelektualnej (D.1/E.1.W9);
W9: zna i rozumie rolę diagnozy, kontroli i oceniania w pracy dydaktycznej (D.1/E.1.W10);
W10: zna i rozumie egzaminy kończące etap edukacyjny i sposoby konstruowania testów, sprawdzianów oraz innych narzędzi przydatnych w procesie oceniania uczniów w ramach nauczanego przedmiotu (D.1/E.1.W11);
W11: zna i rozumie diagnozę wstępną grupy uczniowskiej i każdego ucznia, potrzebę kształtowania postaw, umiejętności praktycznych oraz konieczność powtarzania i utrwalania wiedzy i umiejętności (D.1/E.1.W12);
W12: zna i rozumie znaczenie rozwijania umiejętności osobistych i społeczno-emocjonalnych uczniów: potrzebę kształtowania umiejętności współpracy uczniów, grupowego rozwiązywania problemów, budowania systemu wartości i rozwijania postaw etycznych uczniów (D.1/E.1.W13);
W13:. zna i rozumie warsztat pracy nauczyciela; właściwe wykorzystanie czasu lekcji, zagadnienia związane ze sprawdzaniem i ocenianiem jakości kształcenia oraz jej ewaluacją, a także z koniecznością analizy i oceny własnej pracy dydaktyczno-wychowawczej (D.1/E.1.W14);
W14: zna i rozumie potrzebę kształtowania u ucznia pozytywnego stosunku do nauki, rozwijania ciekawości, aktywności i samodzielności poznawczej, logicznego i krytycznego myślenia, kształtowania motywacji do uczenia się danego przedmiotu i nawyków systematycznego uczenia się, korzystania z różnych źródeł wiedzy, w tym z Internetu, oraz przygotowania ucznia do uczenia się przez całe życie przez stymulowanie go do samodzielnej pracy (D.1/E.1.W15).
Efekty uczenia się - umiejętności
W zakresie umiejętności absolwent:
U1: potrafi identyfikować typowe zadania szkolne z celami kształcenia, w szczególności z wymaganiami ogólnymi podstawy programowej, oraz z kompetencjami kluczowymi (D.1/E.1.U1);
U2: potrafi przeanalizować rozkład materiału (D.1/E.1.U2);
U3: potrafi identyfikować powiązania treści nauczanego przedmiotu z innymi treściami nauczania (D.1/E.1.U3);
U4: potrafi dostosować sposób komunikacji do poziomu rozwojowego uczniów (D.1/E.1.U4);
U5: potrafi kreować sytuacje dydaktyczne służące aktywności i rozwojowi zainteresowań uczniów oraz popularyzacji wiedzy (D.1/E.1.U5);
U6: potrafi podejmować skuteczną współpracę w procesie dydaktycznym z rodzicami, opiekunami uczniów, pracownikami szkoły i środowiskiem pozaszkolnym (D.1/E.1.U6);
U7: potrafi dobierać metody pracy oraz środki dydaktyczne, w tym z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnej, aktywizujące uczniów i uwzględniające ich zróżnicowane potrzeby edukacyjne (D.1/E.1.U7);
U8: potrafi merytorycznie, profesjonalnie i rzetelnie oceniać pracę uczniów wykonywaną w klasie i w domu (D.1/E.1.U8);
U9: potrafi skonstruować sprawdzian służący ocenie danych umiejętności uczniów (D.1/E.1.U9);
U10: potrafi rozpoznać typowe dla nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć błędy uczniowskie i wykorzystać je w procesie dydaktycznym (D.1/E.1.U10) ;
U11: potrafi przeprowadzić wstępną diagnozę umiejętności ucznia (D.1/E.1.U11).
Efekty uczenia się - kompetencje społeczne
W zakresie kompetencji społecznych absolwent:
K1: jest gotów do adaptowania metod pracy do potrzeb i różnych stylów uczenia się uczniów (D.1/E.1.K1);
K2: jest gotów do popularyzowania wiedzy wśród uczniów i w środowisku szkolnym oraz pozaszkolnym (D.1/E.1.K2);
K3: jest gotów do zachęcania uczniów do podejmowania prób badawczych (D.1/E.1.K3);
K4: jest gotów do promowania odpowiedzialnego i krytycznego wykorzystywania mediów cyfrowych oraz poszanowania praw własności intelektualnej (D.1/E.1.K4);
K5: jest gotów do kształtowania umiejętności współpracy uczniów, w tym grupowego rozwiązywania problemów (D.1/E.1.K5);
K6: jest gotów do budowania systemu wartości i rozwijania postaw etycznych uczniów oraz kształtowania ich kompetencji komunikacyjnych i nawyków kulturalnych (D.1/E.1.K6);
K7: jest gotów do rozwijania u uczniów ciekawości, aktywności i samodzielności poznawczej oraz logicznego i krytycznego myślenia (D.1/E.1.K7);
K8: jest gotów do kształtowania nawyku systematycznego uczenia się i korzystania z różnych źródeł wiedzy, w tym z Internetu (D.1/E.1.K8);
K9: jest gotów do stymulowania uczniów do uczenia się przez całe życie przez samodzielną pracę (D.1/E.1.K10).
Metody dydaktyczne
Metody dydaktyczne eksponujące: pokaz, symulacja
Metody dydaktyczne podające: wykład, opis, dyskusja, pogadanka
Metody dydaktyczne poszukujące: laboratoryjna, doświadczeń, obserwacji, problemowa, projektu, pomiaru, giełda pomysłów
Metody dydaktyczne eksponujące
- symulacyjna (gier symulacyjnych)
- drama
- inscenizacja
- pokaz
- wystawa
Metody dydaktyczne podające
- opowiadanie
- wykład problemowy
- opis
- pogadanka
- tekst programowany
Metody dydaktyczne poszukujące
- giełda pomysłów
- SWOT
- doświadczeń
- ćwiczeniowa
- panelowa
- klasyczna metoda problemowa
- obserwacji
- okrągłego stołu
Rodzaj przedmiotu
przedmiot obligatoryjny
Wymagania wstępne
Warunkiem czynnego uczestnictwa w zajęciach z Dydaktyki przedmiotowej jest ukończenie zajęć z następujących przedmiotów:
Podstawy psychologii
Podstawy dydaktyki
Podstawy pedagogiki
Praktyki pedagogiczne
Koordynatorzy przedmiotu
Kryteria oceniania
Zaliczenie ćwiczeń obejmuje:
• ocenę ciągłą wynikającą z bieżącego przygotowania studenta do zajęć oraz jego aktywności na ćwiczeniach,
• ocenę projektów, zadań i materiałów przygotowanych przez studenta w ramach prowadzonych zajęć (ocena zdobytej wiedzy, kompetencji i umiejętności),
• uczestnictwo w zajęciach przedmiotowych (dopuszczalna jedna nieobecność na zajęciach),
Kryteria oceniania:
ndst 0-59%
dst 60-69%
dst plus 70-79%
db 80-89%
db plus 90-95%
bdb 96-100%
Ćwiczenia:
• w zakresie umiejętności: ocena zadań praktycznych realizowanych na ćwiczeniach,
• w zakresie kompetencji społecznych: ocena aktywności studenta na zajęciach i jego zaangażowanie oraz ocena pracy zespołowej.
Praktyki zawodowe
Literatura
Literatura podstawowa:
• Podstawa programowa kształcenia ogólnego; Programy nauczania przyrody w szkole podstawowej, Podręczniki do przyrody i ich obudowa
• Bereźnicki F., 2011. Podstawy kształcenia ogólnego. Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków
• Brophy, J. 2002. Motywowanie uczniów do nauki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN
• Brudnik E, Moszyńska A., Owczarska B., 2010, Ja i mój uczeń pracujemy aktywnie – przewodnik po metodach aktywizujących, Wydawnictwo Jedność
• Petty G., 2010, Nowoczesne nauczanie. Praktyczne wskazówki i techniki, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot
• Stawiński W., 2006. Dydaktyka biologii i ochrony środowiska., PWN Warszawa
• Sterna D., 2014. Ocenianie kształtujące w praktyce, Centrum Edukacji Obywatelskiej,
• Tuszyńska L., 2003, Metodyka biologii i ochrony środowiska., Wyd. UW., Warszawa.
Literatura uzupełniająca:
• Kupisiewicz Cz., 2012, Dydaktyka ogólna, Impuls
• Potyrała K., 2011, Kreatywny nauczyciel. Wskazówki i rozwiązania, Biologia i przyroda, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Kraków
• Potyrała K., 2011, Wybrane aspekty popularyzacji wiedzy biologicznej i środowiskowej, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Kraków
• Praca Zbiorowa (B. Ostrowska, K. Spalik), 2013, Uczymy myślenia. Zadania na lekcje przedmiotów przyrodniczych, Instytut Badań Edukacyjnych, Warszawa
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i
terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: