Metody badań terenowych zwierząt
2600-MTSA4-1-S1
Celem zajęć jest zapoznanie studentów z metodologią badań terenowych zwierząt bezkręgowych i kręgowych. Studenci zapoznają się z teoretycznymi podstawami tych badań, a także będą uczestniczyli w ich wykonywaniu. Studenci zostaną zapoznani z praktycznymi aspektami wykorzystania metod zoologicznych w ekspertyzach i pracach inwentaryzacyjnych. W czasie zajęć zapoznają się z krajowymi, lokalnymi gatunkami zwierząt bezkręgowych i kręgowych należących do różnych taksonów.
• Bezkręgowce: Studenci nauczą się podstawowych metod zbierania zwierząt bezkręgowych do dalszych obserwacji, analizują ich siedliska i identyfikacją taksony w oparciu o ogólnodostępne klucze oraz przy wykorzystaniu aplikacji. Uczestnicy zajęć poznają różnorodność zarówno wodnej jak i lądowej fauny bezkręgowej.
• Kręgowce: Studenci nauczą się podstawowych metod odłowu drobnych ssaków, płazów, oraz ptaków. Wykonają inwentaryzację budek lęgowych, a także wykorzystają detektory dźwięku i ruchu do wykrywania obecności gatunków kręgowców w siedlisku.
Całkowity nakład pracy studenta
Zajęcia realizowane z bezpośrednim udziałem nauczyciela (30 godzin) – 1,2 ECTS:
• udział w ćwiczeniach i zajęciach terenowych – 30 h
Praca własna studenta (20 godzin – 0,8 ECTS):
• samodzielna praca w terenie - 10h
• przygotowanie do zaliczenia - 10h
Łącznie: 50 godz. (2 ECTS)
Efekty uczenia się - wiedza
Student:
W1: zna zastosowanie cech morfologicznych w identyfikacji wybranych grup zwierząt (bezkręgowców i kręgowców) oraz gatunki żyjące w środowisku wodnym i lądowym, zwraca uwagę na siedliska bytowania zwierząt - K_W09
W2: zna metodologię badań terenowych oraz zasady biologiczne i ekologiczne stosowanych metod pomiarowych i technik badawczych- K_W02
W3: zna zasady prowadzenia obserwacji oraz badań terenowych, a także dokumentowania wyników przeprowadzonych badań K_W03
Efekty uczenia się - umiejętności
Student:
U1: wykorzystuje wiedzę z zakresu morfologii zwierząt do identyfikacji gatunków bezkręgowców i kręgowców przy użyciu kluczy i innych dostępnych narzędzi (np.: aplikacji) oraz weryfikuje oznaczenia - K_U04, K_U07
U2: w obecności opiekuna przeprowadza proste obserwacje i pomiary w terenie i odpowiednio je dokumentuje - K_U10, K_U12
Efekty uczenia się - kompetencje społeczne
Student:
K1: jest chętny do pogłębiania wiedzy z zakresu metodologii badań zoologicznych - K_K01
K2: jest odpowiedzialny za bezpieczeństwo pracy w warunkach terenowych oraz za powierzony sprzęt i materiały wykorzystywane w terenie - K_K07, K_K08
K3: potrafi pracować w zespole w czasie pracy w terenie - K_K09
K4: ma świadomość odpowiedzialności za rzetelność przeprowadzanych analiz i ekspertyz terenowych - K_K03
Koordynatorzy przedmiotu
Metody dydaktyczne
Metody dydaktyczne poszukujące (ćwiczeniowa, obserwacji, pomiaru w terenie, projektu):
Zajęcia odbywają się w terenie, poza siedzibą Uniwersytetu.
• Część poświęcona bezkręgowcom:
Zajęcia odbywające się w terenie, polegające na obserwacji siedlisk, zbieraniu i oznaczaniu zwierząt bezkręgowych (lądowych i wodnych) przy użyciu kluczy, atlasów i dostępnych aplikacji (tu niezbędna jest weryfikacja oznaczeń) pod nadzorem opiekuna.
• Część poświęcona kręgowcom:
Wykorzystanie kluczy do oznaczania zwierząt żywych oraz do oznaczania materiału kostnego, odchodów, tropów.
Praca w terenie: obserwacje bezpośrednie i z użyciem lornetek, inwentaryzacja budek lęgowych, tropienie, odłowy zwierząt, wykorzystanie fotopułapek, detektorów oraz aplikacji mobilnych. Nasłuchy dźwięków wydawanych przez godujące płazy i głosów ptaków.
Studenci pracują z zachowaniem podstawowych zasad BHP dotyczących pracy w terenie. Prowadzą dokumentację zebranej fauny z uwzględnieniem siedlisk występowania obserwowanych zwierząt.
Rodzaj przedmiotu
przedmiot obligatoryjny
Wymagania wstępne
Zaliczone zajęcia z:
Morfologiczna identyfikacja bezkręgowców
Morfologiczna identyfikacja kręgowców
Kryteria oceniania
Zaliczenie ćwiczeń terenowych:
Zaliczenie prezentacji z przeprowadzanego w terenie monitoringu (wiedza, umiejętności i kompetencje społeczne: K_W02, K_W03, K_W09, K_U04, K_U07, K_U10, K_U12, K_K01, K_K03, K_K07, K_K08, K_K09).
Zaliczenie ćwiczeń:
Prowadzący ocenia zaangażowanie i nabyte przez studenta umiejętności obserwacji, pobierania i identyfikacji materiału w terenie (30%).
Studenci, w podgrupach przygotowują na zaliczenie prezentacje multimedialne z zaobserwowanych poza zajęciami, indywidualnie, okazów w terenie (70%).
Wymagany próg na ocenę dostateczną - 55-60%, dostateczny plus - 61-70%, dobry - 71-80%, dobry plus 81-90%, bardzo dobry - 91-100% .
Praktyki zawodowe
Literatura
1. Banaszak J., 1994: Przegląd systematyczny owadów. WSP Bydgoszcz.
2. Baehr B., Baehr M. 2008. Jaki to pająk? Multico Oficyna Wydawnicza.
3. Bellmann H., 2010: Atlas owadów. Wydawnictwo RM, Warszawa.
4. Bellmann H., 1999: Owady. Multico Oficyna Wydawnicza.
5. Kołodziejczyk A., Koperski P., 2000: Bezkręgowce słodkowodne Polski. Klucz do oznaczania oraz podstawy biologii i ekologii makrofauny. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
6. McGavin G.C. 2008. Kieszonkowy atlas owadów i pajęczaków. Solis Warszawa Piechocki A., 1979: Fauna słodkowodna Polski. Zeszyt 7, PWN, Warszawa-Poznań.
7. Piechocki A., Dyduch-Falniowska A., 1993: Mięczaki. Małże., PWN
8. Stańczykowska A., 1986: Zwierzęta bezkręgowe naszych wód. WSz i P Warszawa
9. Berger L. 2000. Płazy i gady Polski. PWN, Warszawa–Poznań.
10. Ptaki. Przewodnik Collinsa. 2012. Multico Oficyna Wydawnicza, Warszawa.
11. Tomasz Ogrodowczyk: „Jaki to ptak – rozpoznawanie ptaków po śpiewach i głosach”, Ośrodek Rozwojowo-Wdrożeniowy Lasów Państwowych w Bedoniu. Płyta CD.
12. Anna Krzysztofiak, Lech Krzysztofiak: Głosy płazów Polski; http://www.czlowiekiprzyroda.eu/life/plazy_pl/glosy.htm
13. Praca zbiorowa „Ilustrowana encyklopedia ssaków Polski” Carta Blanca.
Materiały udostępniane przez pracowników w trakcie zajęć: -
* klucze i atlasy do oznaczania
* Aplikacje Np.: iNaturalist
|
W cyklu 2025/26L:
1. Banaszak J., 1994: Przegląd systematyczny owadów. WSP Bydgoszcz.
2. Baehr B., Baehr M. 2008. Jaki to pająk? Multico Oficyna Wydawnicza.
3. Bellmann H., 2010: Atlas owadów. Wydawnictwo RM, Warszawa.
4. Bellmann H., 1999: Owady. Multico Oficyna Wydawnicza.
5. Kołodziejczyk A., Koperski P., 2000: Bezkręgowce słodkowodne Polski. Klucz do oznaczania oraz podstawy biologii i ekologii makrofauny. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
6. McGavin G.C. 2008. Kieszonkowy atlas owadów i pajęczaków. Solis Warszawa Piechocki A., 1979: Fauna słodkowodna Polski. Zeszyt 7, PWN, Warszawa-Poznań.
7. Piechocki A., Dyduch-Falniowska A., 1993: Mięczaki. Małże., PWN
8. Stańczykowska A., 1986: Zwierzęta bezkręgowe naszych wód. WSz i P Warszawa
9. Berger L. 2000. Płazy i gady Polski. PWN, Warszawa–Poznań.
10. Ptaki. Przewodnik Collinsa. 2012. Multico Oficyna Wydawnicza, Warszawa.
11. Tomasz Ogrodowczyk: „Jaki to ptak – rozpoznawanie ptaków po śpiewach i głosach”, Ośrodek Rozwojowo-Wdrożeniowy Lasów Państwowych w Bedoniu. Płyta CD.
12. Anna Krzysztofiak, Lech Krzysztofiak: Głosy płazów Polski; http://www.czlowiekiprzyroda.eu/life/plazy_pl/glosy.htm
13. Praca zbiorowa „Ilustrowana encyklopedia ssaków Polski” Carta Blanca.
Materiały udostępniane przez pracowników w trakcie zajęć: -
* klucze i atlasy do oznaczania
* Aplikacje Np.: iNaturalist
|
W cyklu 2026/27L:
1. Banaszak J., 1994: Przegląd systematyczny owadów. WSP Bydgoszcz.
2. Baehr B., Baehr M. 2008. Jaki to pająk? Multico Oficyna Wydawnicza.
3. Bellmann H., 2010: Atlas owadów. Wydawnictwo RM, Warszawa.
4. Bellmann H., 1999: Owady. Multico Oficyna Wydawnicza.
5. Kołodziejczyk A., Koperski P., 2000: Bezkręgowce słodkowodne Polski. Klucz do oznaczania oraz podstawy biologii i ekologii makrofauny. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
6. McGavin G.C. 2008. Kieszonkowy atlas owadów i pajęczaków. Solis Warszawa Piechocki A., 1979: Fauna słodkowodna Polski. Zeszyt 7, PWN, Warszawa-Poznań.
7. Piechocki A., Dyduch-Falniowska A., 1993: Mięczaki. Małże., PWN
8. Stańczykowska A., 1986: Zwierzęta bezkręgowe naszych wód. WSz i P Warszawa
9. Berger L. 2000. Płazy i gady Polski. PWN, Warszawa–Poznań.
10. Ptaki. Przewodnik Collinsa. 2012. Multico Oficyna Wydawnicza, Warszawa.
11. Tomasz Ogrodowczyk: „Jaki to ptak – rozpoznawanie ptaków po śpiewach i głosach”, Ośrodek Rozwojowo-Wdrożeniowy Lasów Państwowych w Bedoniu. Płyta CD.
12. Anna Krzysztofiak, Lech Krzysztofiak: Głosy płazów Polski; http://www.czlowiekiprzyroda.eu/life/plazy_pl/glosy.htm
13. Praca zbiorowa „Ilustrowana encyklopedia ssaków Polski” Carta Blanca.
Materiały udostępniane przez pracowników w trakcie zajęć: -
* klucze i atlasy do oznaczania
* Aplikacje Np.: iNaturalist
|
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i
terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: