Stawonogi krwiopijne w kontekście ochrony zdrowia publicznego w Polsce 2600-MDW-2A-SK

Wykłady
Kurs przygotowuje studentów do kontroli merytorycznej zabiegów zwalczania stawonogów krwiopijnych. Przedmiot obejmuje następujące zagadnienia: 1) Kleszcze Ixodida, przegląd głównych grup kleszczy, ich znaczenie sanitarne oraz metody zwalczania. 2) Przegląd owadów krwiopijnych występujących w Polsce - tereny otwarte: wymagania środowiskowe larw i postaci dorosłych krwiopijnych muchówek; strategie rozrodu i sukces reprodukcyjny w kontekście masowych pojawów; długo- i krótkodystansowa detekcja żywiciela. Omawiane grupy: komary Culicidae, meszki Simulidae, kuczmany Ceratopogonidae, bąki Tabanidae, Stomoxys i Haematobia Muscidae, wpleszczowate Hippoboscidae. 3) Przegląd owadów krwiopijnych występujących w Polsce – pomieszczenia mieszkalne i gospodarskie. Różnorodność strategii kontaktu z żywicielem. Strategie rozrodu, wyboru schronienia i pobierania pokarmu w kontekście dostosowania do warunków w zamkniętych pomieszczeniach. Omawiane grupy: pluskwa domowa Cimex lecturalius; komary Culicidae; pchły Siphonaptera; wszy Phthiraptera. 4) Planowanie zabiegów zwalczania owadów krwiopijnych w czasie i przestrzeni. Studium przypadków: Toruń – nieregularne masowe pojawy komarów związane z wysokimi stanami wód Wisły; Świnoujście – całosezonowa uciążliwość komarów związana ze specyficznymi warunkami środowiska; Włocławek – coroczne, regularne masowe pojawy Simulidae. Zasady planowania i prowadzenia monitoringu liczebności. Wyznaczanie terminów wykonania zabiegów. Ocena skuteczności zabiegów. Zasady prowadzenia monitoringu liczebności muchówek krwiopijnych i wyznaczanie terminów wykonania zabiegów. 5) Zwalczanie owadów krwiopijnych – metody biologiczne. Biologiczne insektycydy oparte na sporach i kryształach bakterii Bacillus thuringiensis var. israelensis o wysokiej selektywności oraz na abamektynie. Rola olejków eterycznych i ich głównych komponentów o właściwościach repelentnych. Udział owadożernych kręgowców w ograniczaniu populacji krwiopijnych owadów. 6) Zwalczanie owadów krwiopijnych – metody chemiczne. Insektycydy chemiczne (pyretroidy, związki fosforoorganiczne, inhibitory biosyntezy chityny, neonikotynoidy) i mechanizmy ich działania. Metody aplikacji (oprysk, zamgławianie, zabiegi z użyciem śmigłowców). Zagrożenia związane ze stosowaniem chemicznych insektycydów (nadmierna chemizacja środowiska, zagrożenia dla ludzi i organizmów pożytecznych -parazytoidy, drapieżce, kręgowce, zjawisko oporności wśród zwalczanych owadów).
Ćwiczenia
1. Różnorodność owadów krwiopijnych: praktyczne zapoznanie z różnorodnością fauny owadów krwiopijnych, praca z stereomikroskopem, kluczem do oznaczania i zbiorem porównawczym pod kierunkiem prowadzącego. Materiał: postacie dorosłe i larwy, suche i przechowywane w 70% roztworze EtOH: pluskwa domowa, komary, meszki, kuczmany, bąki, muchowate (Stomoxys i Haematobosca), wpleszczowate, pchły, wesz głowowa.
2. Monitoring liczebności stadiów larwalnych muchówek krwiopijnych: zajęcia terenowo-laboratoryjne, zasady prowadzenia monitoringu liczebności postaci larwalnych muchówek krwiopijnych, zapoznanie z metodami odłowu stadiów larwalnych stosowanymi w monitoringu liczebności wolnożyjących muchówek krwiopijnych, praca ze sprzętem hydrobiologicznym, samodzielne rozpoznawanie i opracowanie odłowionego materiału w laboratorium.
3. Monitoring liczebności postaci dorosłych muchówek krwiopijnych: zajęcia terenowo-laboratoryjne, zasady prowadzenia monitoringu liczebności postaci dorosłych owadów krwiopijnych, zapoznanie z metodami odłowu postaci dorosłych stosowanymi w monitoringu liczebności wolnożyjących muchówek krwiopijnych, zastosowanie odłowów pułapkowych i siatek entomologicznych, samodzielne rozpoznawanie i opracowanie odłowionego materiału w laboratorium.