Grzyby i rośliny trujące, lecznicze i halucynogenne 2600-GTSA4-1-S1

Przedmiot pozwala studentom na zdobycie wiedzy na temat znaczenia roślin i grzybów leczniczych, trujących i halucynogennych – głównie krajowych i ważniejszych egzotycznych wykorzystywanych w Polsce. Zapoznanie z historią wykorzystywania przez człowieka trujących, leczniczych i halucynogennych grzybów i roślin.
Omówienie substancji czynnych (toksyczne, lecznicze i psychodeliczne) zawartych w roślinach i grzybach i charakterystyka ich działania.
Przegląd wybranych gatunków roślin i grzybów trujących, leczniczych i halucynogennych. Podczas wykładu omówione zostaną gatunki o wielokierunkowym działaniu oraz zagrożenia toksykologiczne - zatrucia człowieka i zwierząt hodowlanych. Przedstawiona zostanie charakterystyka surowców pochodzących od grzybów oraz roślin i ich zastosowania, a także uprawy roślin i grzybów leczniczych.
Podczas zajęć laboratoryjnych studenci zapoznają się z wybranymi przedstawicielami roślin i grzybów leczniczych, trujących i halucynogennych, ich budową, obecnością substancji aktywnych i ich wpływem na organizm człowieka. Zapoznają się z metodami rozpoznawania wybranych gatunków roślin o znaczeniu dla człowieka – jako źródła substancji leczniczych oraz psychoaktywnych, a także zawierających groźne toksyny. Podczas zajęć laboratoryjnych studenci poznają również wybranych przedstawicieli porostów i ich znaczenie w przemyśle farmaceutycznym oraz kosmetycznym.

W cyklu 2025/26L:

Wykład:
1. Historia wykorzystywania przez człowieka trujących, leczniczych i halucynogennych grzybów i roślin.
2. Substancje czynne (toksyczne, lecznicze i psychodeliczne) zawarte w roślinach i grzybach.
3. Rośliny i grzyby trujące – omówienie konkretnych gatunków.
4. Rośliny i grzyby lecznicze – omówienie konkretnych gatunków.
5. Rośliny i grzyby halucynogenne – omówienie konkretnych gatunków.
6. Gatunki o wielostronnym działaniu oraz zagrożenia toksykologiczne przy ich stosowaniu w celach konsumpcyjnych przez człowieka i wykorzystywanych przez niego zwierząt.

Laboratorium:
1. Grzyby lecznicze (podstawczaki wielkoowocnikowe, wybrane workowce, porosty) (2 godz.).
2. Grzyby trujące i halucynogenne (podstawczaki wielkoowocnikowe, wybrane workowce, porosty) (2 godz.).
3. Rośliny lecznicze (z uwzględnieniem roślin ozdobnych, ziół i przypraw) (3 godz.).
4. Rośliny trujące (z uwzględnieniem oddziaływania na poszczególne układy i organy) oraz rośliny halucynogenne (3 godz.).

Całkowity nakład pracy studenta

Zajęcia realizowane z bezpośrednim udziałem nauczyciela (20 godzin) – 0,8 ECTS - wykład – 10 godz. - laboratorium – 10 godz. Praca własna studenta (30 godzin) – 1,2 ECTS - przygotowanie do końcowego zaliczenia wykładu – 5 godz. - przygotowanie prezentacji –15 godz. - przygotowanie do kolokwiów – 10 godz. 2 ECTS = 50 godzin

Efekty uczenia się - wiedza

Student: W1: identyfikuje grupy systematyczne i wybrane gatunki roślin i grzybów trujących, leczniczych i halucynogennych – K_W09 W2: wyjaśnia działanie na organizm człowieka substancji biologicznie czynnych roślin i grzybów, w tym uzależniających – K_W05; K_W10

Efekty uczenia się - umiejętności

Student: U1: potrafi rozpoznawać na podstawie dostępnych narzędzi grupy systematyczne i gatunki roślin i grzybów trujących, leczniczych i halucynogennych – K_U04 U2: rozpoznaje formy zachowania typowe dla substancji uzależniających produkowanych przez rośliny i grzyby – K_U05

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Student: K1: jest gotowy do pogłębiania wiedzy z zakresu botaniki i mikologii – K_K01 K2: wykazuje się krytycznym podejściem w pozyskiwaniu informacji z literatury naukowej, Internetu, masowych mediów, mających odniesienie do roślin i grzybów leczniczych, trujących i halucynogennych – K_K02

Metody dydaktyczne

Metoda dydaktyczna podająca: - wykład informacyjny z prezentacjami multimedialnymi - zajęcia laboratoryjne: pokazy multimedialne, praca z materiałami zielnikowymi, materiałami świeżymi, praca z mikroskopami binokularnymi. Metody dydaktyczne poszukujące – ćwiczeniowa, obserwacji

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

Znajomość podstaw botaniki i mikologii

Koordynatorzy przedmiotu

Edyta Adamska

Kryteria oceniania

Wykład: zaliczenie na ocenę – test pisemny mieszany, otwarty i zamknięty.
Wykład – K_W05; K_W09; K_W10; K_K01; K_K02

Laboratorium: zaliczenie na ocenę poszczególnych bloków tematycznych zajęć laboratoryjnych. Dwa kolokwia (testy) dotyczące grzybów – kol. 1. grzyby lecznicze oraz kol. 2. grzyby trujące i halucynogenne. Z części dotyczącej roślin studenci przygotowują prezentacje zaliczeniowe na temat roślin trujących i halucynogennych. Laboratorium – K_W09; K_W05; K_W10; K_U04; K_U05; K_K01; K_K02

W zakresie wiedzy i umiejętności: zaliczenie poszczególnych bloków tematycznych zajęć na ocenę dostateczną student musi poprawnie zrealizować 60-70% zadań, na ocenę dostateczny plus - 71-80%, na ocenę dobry - 81-87%, na ocenę dobry plus - 88-94%, na ocenę bardzo dobry - powyżej 94%.
W zakresie kompetencji społecznych: oceniana jest aktywność studenta na zajęciach i jego zaangażowanie w pogłębianie wiedzy. Ocena w skali 2-5. Ocena ostateczna z ćwiczeń laboratoryjnych: średnia z uśrednionych ocen uzyskanych na zajęciach.

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy

Literatura

Literatura obowiązkowa:
1. Broda B., Mowszowicz J., 2003 (i inne wyd.). Przewodnik do oznaczania roślin leczniczych, trujących i użytkowych. Wyd. Lekarskie PZWL
2. Gerhardt E., 2006. Grzyby. Wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa, 693 ss.
3. Mowszowicz J., 1982. Przewodnik do oznaczania krajowych roślin trujących i szkodliwych. PIWRiL, W-wa
4. Podbielkowski Z., Sudnik-Wójcikowska B. 2003. Słownik roślin użytkowych, PWRiL, Warszawa
5. Podbielkowski Z., 1992. Rośliny użytkowe. WSiP, W-wa;
6.Kiss, A. (red.) 2023. Rośliny trujące. PZWL. s. 370
Literatura uzupełniająca:
1. Encyklopedia biologiczna, 1998-2000, t. I-XIII, OPRES, Kraków;
2. Rejewski M., 1992. Rośliny przyprawowe i używki roślinne. PWRiL, W-wa;
3. Słownik botaniczny, 2003, wyd. II, Wiedza Powsz., W-wa.;
4. Studzińska E., Witkowska-Banaszak E., Bylka W. 2008. Związki biologicznie aktywne porostów. Herba Polonica 54(1): 79-88.
5. Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe1, 2, 1998. Muza SA W-wa.
6. Bohne B,, Dietze P. 2005, 2007. Rośliny trujące. Bellona, W-wa.
7. Alberts A., Mullen P., 2002. Psychoaktywne rośliny i grzyby. Muza SA W-wa.
8. van Wyk E. B., Wink M., 2008. Rośliny lecznicze świata. Ilustrowany przewodnik. MedPharm Polska, Wrocław
9. Henneberg M., Skrzydlewska E, 1984. Zatrucia roślinami wyższymi i grzybami. PZWL, W-wa.
10. Burda P.R. 1994. Zatrucia ostre grzybami i roślinami wyższymi. Wyd. Nauk. PWN, W-wa.

W cyklu 2025/26L:

Jak w części A

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2600-GTSA4-1-S1 w USOSweb