Rola ekotonów w środowisku 2600-BS-REBIOL-3-S1

Na wstępie studenci zostaną zapoznani z szeroko rozumianymi ekotonami słodkowodnymi. Zostaną przedstawione czynniki abiotyczne oddziałujące na faunę i florę w strefie przejściowej. Omówione zostaną również czynniki biotyczne takie jak bakterie, glony czy wrotki psammonowe. Przedstawiona zostanie makrofauna i hydromakrofity strefy przejściowej na różnych typach podłoży (różnorodność i obfitość). Omówione zostaną metody poboru prób terenowych: makrofauny, glonów, roślin naczyniowych, wrotków a także metody badań fizykochemicznych wody i osadów dennych oraz sposoby dokumentowania wyników. Część materiału oparta jest na najnowszych dostępnych wynikach badań dotyczących stref przejściowych (badania terenowe) oraz czynników mających znaczenie dla funkcjonowania tych stref (eksperymenty laboratoryjne), w tym również wynikach badań wykładowców.
W dalszej części zajęcia poświęcone będą zebraniu prób fauny i flory z dwóch rodzajów stref przejściowych, studenci dokonają oceny warunków siedliskowych (pomiary czynników abiotycznych w terenie i wykonanie analiz w laboratorium), oznaczą zebrane organizmy wodne za pomocą mikroskopu świetlnego i stereomikroskopu, oraz przy użyciu kluczy. Przeprowadzą analizę zależności rozmieszczenia hydromakrofitów w obrębie strefy ekotonowej od warunków siedliskowych. Na zakończenie studenci przedstawią przygotowane w podgrupach opracowanie uzyskanych w trakcie zajęć wyników, w formie krótkiej prezentacji multimedialnej i pisemnego raportu. Podsumowanie zajęć odbędzie się w formie dyskusji uzyskanych wyników.

Całkowity nakład pracy studenta

1. Godziny kontaktowe z nauczycielem akademickim: • udział w laboratoriach – 30 h • udział w konsultacjach – 5 h 2. Praca własna studenta: • praca własna nad opracowaniem projektu i prezentacji – 15 h Razem: 50 h = 2 ECTS

Efekty uczenia się - wiedza

W1: Student wymienia: rzędy, rodziny oraz rozpoznaje wybrane gatunki bezkręgowców i roślin związane z ekotonami wodno-lądowymi (K_W07, K_W14) W2: Student poprawnie dobiera metody oceny jakościowej i ilościowej organizmów zasiedlających badany ekosystem, metody oceny czynników abiotycznych oraz metody dokumentowania badań (K_W10, K_W13) W3: Student wyjaśnia: wpływ poszczególnych elementów ekosystemu oraz czynników fizykochemicznych na funkcjonowanie organizmów żywych zasiedlających ekosystem (K_W08) W4: Student wskazuje znaczenie ekotonów wodno – lądowych, metody ich ochrony oraz wpływ antropopresji na wspomniane strefy (K_W18)

Efekty uczenia się - umiejętności

U1: Student wykonuje pomiary podstawowych parametrów fizykochemicznych w celu przedstawienia tła siedliskowego dla fauny i flory oraz ocenia skład jakościowy i ilościowy organizmów zasiedlających badany ekosystem (K_U03) U2: Student wykorzystuje wiedzę z zakresu morfologii do identyfikacji gatunków przy użyciu odpowiednich kluczy (K_U05, K_U09) U3: Student posiada umiejętność wyszukiwania informacji, organizowania, dokumentowania i wstępnej analizy danych, sporządzania raportów oraz prezentacji uzyskanych wyników (K_U07) U4: Interpretuje obserwacje, uzyskane wyniki i pomiary a na ich podstawie wyciąga poprawne wnioski (K_U13)

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

K1: Jest chętny do gromadzenia i pogłębiania wiedzy przyrodniczej i dostrzega jej praktyczne zastosowania (K_K01) K2: Wykazuje zdolność wykorzystywania metod matematyczno-statystycznych i informatycznych do opracowania i prezentacji uzyskanych wyników i przeprowadzonych analiz (K_K07) K3: Jest zdolny do pracy zespołowej (K_K10)

Metody dydaktyczne

Laboratorium: prezentacja multimedialna wprowadzająca w zagadnienia związane z szeroko rozumianymi ekotonami słodkowodnymi. Pozyskanie materiału z terenu, pomiary czynników abiotycznych w terenie i wykonanie analiz w laboratorium. Nauka rozpoznawania przedstawicieli fauny i flory za pomocą mikroskopu świetlnego i stereomikroskopu przy użyciu odpowiednich kluczy. Przedstawienie przygotowanego przez studentów (w podgrupach) opracowania uzyskanych w trakcie zajęć wyników w formie krótkiej prezentacji multimedialnej. Dyskusja uzyskanych wyników.

Metody dydaktyczne poszukujące

- laboratoryjna
- ćwiczeniowa
- referatu

Rodzaj przedmiotu

przedmiot fakultatywny

Wymagania wstępne

Wskazane jest, aby studenci biorący udział w zajęciach ukończyli wcześniej kursy Zoologia bezkręgowców i Systematyka i geobotanika roślin oraz posiadali znajomość podstaw ekologii.

Koordynatorzy przedmiotu

Małgorzata Poznańska-Kakareko

Kryteria oceniania

Ocena uzyskanych w trakcie zajęć wyników, przedstawionych w formie krótkiej prezentacji multimedialnej, przygotowanej przez studentów w podgrupach (W2, W3, W4, U1, U2, U3, U4, K2, K3).

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy

Literatura

• Allan J. D., 1998: Ekologia wód płynących. PWN Warszawa.
• Batzer D.P., Rader R.B., Wissinger S.A., 1999: Invertebrates in Freshwater Wetlands of North America: Ecology and Management. John Wiley & Sons.
• Bernatrowicz S., Wolny P. 1974. Botanika dla limnologów i rybaków. Wyd.II, uzupełnione,PWRiL, Warszawa
• Kajak Z. 2001. Hydrobiologia – Limnologia. Ekosystemy wód śródlądowych. Wyd. Nauk. PWN
• Kłosowski S., Kłosowski G. 2006. Rośliny wodne i bagienne. Multico Oficyna Wydawnicza
• Kołodziejczyk A., Koperski P., Bezkręgowce słodkowodne Polski. Klucz do oznaczania oraz podstawy biologii i ekologii makrofauny. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2000.
• Lachavanne J.B. & Juge R. (eds): Biodiversity in land-inland water ecotones. – UNESCO, Paris and The Parthenon Publishing Group, Casterton Hall, Carnforth, New York.
• Mikulski J. St., 1982: Biologia wód śródlądowych. PWN Warszawa.
• Mikulski J.S. 1985. Biologia wód śródlądowych. PWN, Warszawa.
• Naiman R. J. & Decamps H. (eds): The ecology and management of aquatic- terrestial ecotones. UNESCO, Paris and The Parthenon Publishing Group, Casterton Hall, Carnforth, New Jersey, New York
• Piechocki A., Dyduch-Falniowska A., Mięczaki. Małże., PWN, 1993.
• Piechocki A., Fauna słodkowodna Polski. Mięczaki Mollusca. Zeszyt 7, PWN, Warszawa-Poznań, 1979.
• Podbielkowski Z., Podbielkowska M. 1992. Przystosowania roślin do środowiska. Wyd. Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa
• Podbielkowski Z., Tomaszewicz H. 1996. Zarys hydrobotaniki. Wyd. Nauk. PWN
• Podręczniki do ekologii.
• Publikacje poświęcone ekotonom słodkowodnym.
• Radwan S. (red.) 1998. Ekotony słodkowodne. Struktura–Rodzaje– Funkcjonowanie. Wydawnictwo UMCS
• Rutkowski L. (różne wydania). Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. PWN, Warszawa
• Starmach K., Wróbel S., Pasternak K., Hydrobiologia. Limnologia. PWN Warszawa.
• Szmeja J. 2006. Przewodnik do badań roślinności wodnej. Wyd. Uniwersytetu Gdańskiego
• Szoszkiewicz K., Jusik Sz., Zgoła T. 2010. Klucz do oznaczania makrofitów dla potrzeb oceny stanu ekologicznego wód powierzchniowych. IOŚ. Biblioteka monitoringu środowiska. Warszawa.
• Żmudziński L. 1997. Hydrobiologia. Życie wód słodkich i morskich. WSP w Słupsku.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2600-BS-REBIOL-3-S1 w USOSweb