Molekularne podstawy chorób człowieka 2600-BM-MCBIOL-3-S1

Patologia jest dyscypliną łączącą medycynę i nauki podstawowe, w szczególności biologię. Początkowo, jako nauka opisowa, skupiała się na opisie chorób i ich przebiegu, ale w miarę rozwoju nauk coraz bardziej ewoluowała od opisu molekularnego, do fizjologii organizmów, a następnie biologii komórki, genetyki i biologii molekularnej. Chociaż era biologii molekularnej rozpoczęła się ok. pięćdziesiąt lat temu, to właśnie w ostatnich dekadach patologia uprawiana na poziomie molekularnej biologii komórki weszła w erę dynamicznego rozwoju.
Przedmiotem nauczania są zmiany w budowie i funkcji komórek zachodzące w różnych chorobach człowieka, analizowane na poziomie molekularnym i cyto-morfologicznym. Na ćwiczeniach student zapoznaje się z różnorodnością patologii komórek towarzyszących różnym chorobom człowieka: zawałom narządów, zapaleniom, nowotworom, miażdżycy. Obserwowane są cechy obrazów mikroskopowych preparatów cytologicznych i histopatologicznych barwionych metodami standardowymi i specjalistycznymi z różnych procesów patologicznych. Analizowane są również wyniki reakcji immunohistochemicznych i hybrydyzacji in situ wykrywania określonych molekuł, których poziom zmienia się w komórkach różnych narządów w związku z procesami chorobowymi, z zastosowaniem mikroskopii świetlnej lub fluorescencyjnej. Treści przedmiotu obejmują ponadto zagadnienia związane z regulacją cyklu komórkowego, typami śmierci, teoriami starzenia komórki oraz potencjalnymi konsekwencjami zaburzeń tych procesów.

Całkowity nakład pracy studenta

Godziny realizowane z udziałem nauczycieli akademickich (35 godzin): - udział w zajęciach laboratoryjnych: 30 godzin - konsultacje z nauczycielem akademickim: 5 godzin Czas poświęcony na pracę indywidualną studenta (15 godzin): - przygotowanie do ćwiczeń: 7 godzin - przygotowanie do kolokwiów: 8 godzin Łącznie: 50 godzin (2 ECTS)

Efekty uczenia się - wiedza

Student: - poznaje związki między zachodzącymi na poziomie molekularnym zaburzeniami funkcjonowania komórek a stanami chorobowymi tkanek, narządów i całego organizmu - K_W02, K_W09, - rozumie, jak postęp badań podstawowych przekłada się na rozwój nowych metod diagnostyki, terapii i prewencji, a jednocześnie zdaje sobie sprawę ze złożoności procesów patologicznych i wyzwań, jakie niosą próby przenoszenia wyników badań podstawowych do praktyki klinicznej - K_W06, K_W15, - zna zmiany morfologiczne komórek będące konsekwencją stanów chorobowych - K_W02, K_W15, - ma wiedzę na temat czułości i ograniczeń współcześnie stosowanych metod diagnostycznych - K_W05, K_W23, - dysponuje wiedzą i słownictwem z zakresu makroskopowego, mikroskopowego i molekularnego opisu stanów chorobowych człowieka w stopniu pozwalającym na samodzielne uzupełnianie wykształcenia, również z publikacji w języku angielskim - K_W21.

Efekty uczenia się - umiejętności

Student: - potrafi dokonać samodzielnej obserwacji i oceny mikroskopowej preparatów z różnych zmian patologicznych narządów człowieka - K_U10, - posiada umiejętność interpretacji zmian w morfologii krwi człowieka i potrafi zaproponować możliwe przyczyny ich wystąpienia - K_U02, K_U13, - potrafi samodzielnie wykonać preparaty histopatologiczne oraz ich standardowe i specjalistyczne barwienia histochemiczne - K_U03, K_U10, - posiada umiejętność wykonywania laserowej mikodyssekcji komórek z preparatów mikroskopowych do dalszych badań na poziomie molekularnym - K_U02, K_U03, - korzysta z danych literaturowych, również w języku angielskim, wykonuje analizę informacji, syntezę, podsumowuje, dokonuje krytycznej oceny, wyciąga wnioski - K_U14, K_U16, - używa sprzętu komputerowego i oprogramowania w zakresie koniecznym do analizy obrazów mikroskopowych - K_U07, K_U21.

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Student: - rozumie złożoność procesów patologicznych oraz często poważne, konsekwencje narażenia komórek na działanie czynników szkodliwych mogących wywołać na poziomie molekularnym zmiany stanowiące początek poważnych chorób, jest uwrażliwiony na potrzebę przestrzegania i propagowania zachowań prozdrowotnych - K_K01, K_K06, - poprzez samodzielnie prowadzone obserwacje mikroskopowe i ocenę wybranych preparatów nabywa poczucie odpowiedzialności za rzetelne dokonanie oceny i ma świadomość konieczności przestrzegania procedur postępowania związanych z przygotowaniem materiału biologicznego do badań oraz wykonania poszczególnych etapów barwień histo- i immunohistochemicznych - K_K03, K_K05, - jest odpowiedzialny za bezpieczeństwo pracy własnej i innych oraz za powierzony sprzęt, potrafi ocenić zagrożenia - K_K08, K_K09.

Metody dydaktyczne

Na zajęciach laboratoryjnych studenci mają możliwość zapoznania się z nowoczesnymi metodami cyto- i histochemicznymi oraz nabycia umiejętności korzystania z unikalnej aparatury badawczej. Potrzeba prowadzenia tych zajęć w grupach kilkuosobowych wynika ze względów bezpieczeństwa i higieny pracy (stosowanie odczynników chemicznych, źródeł promieniowania ultrafioletowego) oraz możliwości pełnego korzystania przez studentów z laboratorium i pracowni mikroskopowych.

Metody dydaktyczne eksponujące

- pokaz

Metody dydaktyczne podające

- opis

Metody dydaktyczne poszukujące

- ćwiczeniowa
- obserwacji
- doświadczeń
- laboratoryjna

Rodzaj przedmiotu

przedmiot fakultatywny

Wymagania wstępne

Podstawy biologii komórki, histologii, fizjologii

Koordynatorzy przedmiotu

Łukasz Kuźbicki

Kryteria oceniania

Zaliczenie na ocenę poszczególnych bloków tematycznych zajęć laboratoryjnych (oceniane są zrealizowane zadania) i końcowego kolokwium. W zakresie wiedzy i umiejętności: zaliczenie poszczególnych bloków tematycznych zajęć i końcowego kolokwium: na ocenę dostateczną student musi poprawnie zrealizować 60-70% zadań, na ocenę dostateczny plus - 71-80%, na ocenę dobry - 81-87%, na ocenę dobry plus - 88-94%, na ocenę bardzo dobry - powyżej 94%. W zakresie kompetencji społecznych: oceniana jest aktywność studenta na zajęciach i jego zaangażowanie oraz praca zespołowa. Ocena w skali 2-5. Ocena ostateczna z zajęć laboratoryjnych: średnia z uśrednionych ocen uzyskanych na zajęciach i oceny z końcowego kolokwium.
Zajęcia laboratoryjne zaliczane są na podstawie uzyskania pozytywnej oceny ostatecznej. Ponadto warunkiem koniecznym zaliczenia zajęć jest co najmniej 80% frekwencja (dopuszczalne są maksymalnie dwie nieobecności, z których jedna musi być usprawiedliwiona).

Literatura

1. Coleman W.B., G.J. Tsongalis: „Molecular Pathology. The molecular basis of human disease”, Elsevier, Amsterdam, 2009;
2. Goodman S.R.: „Medical Cell Biology”, Elsevier, Amsterdam, 2008;
3. Kruś S.: "Patologia", Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2003;
4. Kumar V., Cotran R.S., Robbins S.L., wydanie polskie pod redakcją W.T. Olszewskiego - "Patologia", Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, Wrocław, 2005;
5. Marshall W.J., S.K. Bangert: „Clinical Biochemistry. Metabolic and clinical aspects”, Elsevier, Edinburgh, 2008;
6. Maśliński S., J. Ryżewski: „Patofizjologia”, tom 1 i 2, PZWL, Warszawa, 2009;
7. Stevens A., Lowe J., wydanie polskie pod redakcją E. Korobowicz - "Patologia", Wydawnictwo Czelej, Lublin, 2004;
8. Materiały własne Katedry Biologii Człowieka
9. Aktualne publikacje z czasopism i sympozjów międzynarodowych.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2600-BM-MCBIOL-3-S1 w USOSweb