Identyfikacja i biologia gatunków zwierząt inwazyjnych 2600-1B-IZISA4-1-S1

Podczas zajęć prezentowane są najnowsze osiągnięcia z zakresu dynamicznie rozwijającej się ostatnio gałęzi ekologii, badającej mechanizmy i przebieg inwazji biologicznych.
W trakcie wykładów omawiane są definicje terminów związanych z inwazjami biologicznymi, sposoby rozprzestrzeniania się organizmów, mechanizmy inwazji, czynniki sprzyjające temu procesowi i utrudniające go, wpływ obcych organizmów na funkcjonowanie ekosystemów i na gospodarkę, próby zapobiegania rozprzestrzenianiu się organizmów inwazyjnych podejmowane w kraju i na świecie, a także akty prawne związane z organizmami obcymi.
W trakcie zajęć laboratoryjnych prezentowane są najważniejsze gatunki obcych organizmów występujących w Polsce i w Europie. Zajęcia laboratoryjne składają się ze wstępu teoretycznego – omówienia materiału przedstawianego na zajęciach i zadań do wykonania podczas części praktycznej, oraz części praktycznej, podczas której studenci prowadzą obserwacje wybranych okazów zwierząt inwazyjnych (przyżyciowe lub utrwalonych okazów), zbierają próby i identyfikują gatunki inwazyjne w warunkach terenowych, oraz dyskutują na temat ekologicznych, gospodarczych i etycznych aspektów inwazji biologicznych

W cyklu 2025/26L:

Wykład:
- Definicje związane z inwazjami biologicznymi (2 godz.)
- Wektory służące do rozprzestrzeniania się obcych gatunków (3 godz.)
- Mechanizm inwazji biologicznej (2 godz.)
- Cechy organizmów sprzyjające ich inwazyjności (4 godz.)
- Siedliska podatne na inwazje obcych gatunków (2 godz.)
- Wpływ organizmów obcych na środowisko i gospodarkę (5 godz.)
- Metody walki z obcymi organizmami i ich skuteczność (1 godz.)
- Test zaliczeniowy (1 h)

Zajęcia laboratoryjne:
- Inwazyjne mięczaki wodne i lądowe - gatunki, behawior, wpływ na środowisko, znaczenie gospodarcze (3 godz.)
- Inwazyjne skorupiaki w wodach śródlądowych i morskich Europy (3 godz.)
- Inwazyjne owady w wodach śródlądowych i morskich Europy (1 godz.)
- "Morze najeźdźców" - obce gatunki organizmów w Bałtyku (1 godz.)
- Inwazyjne gatunki ryb w wodach śródlądowych Europy (3 godz.)
- Inwazyjne kręgowce o dużym znaczeniu ekologicznym (3 godz.)
- Obserwacje gatunków inwazyjnych w warunkach terenowych (3 godz.)
- Dyskusja na temat ekologicznych, ekonomicznych i etycznych aspektów inwazji biologicznych (2 godz.)
- Zaliczenie (1 godz.)

Całkowity nakład pracy studenta

Zajęcia realizowane z bezpośrednim udziałem nauczyciela (40 godzin) – 1,6 ECTS - wykład – 20 godz. - laboratorium – 20 godz. Praca własna studenta (35 godzin) – 1,4 ECTS - przygotowanie do laboratorium - 10 godz. - przygotowanie do zaliczenia wykładu - 11 godz. - przygotowanie do zaliczenia laboratorium - 12 godz. Konsultacje – 2 godz. 3 ECTS = 75 godzin

Efekty uczenia się - wiedza

Student: W1: opisuje zastosowania praktyczne najważniejszych osiągnięć zoologii i ekologii gatunków inwazyjnych w postępowaniu dowodowym – K_W04 W2: identyfikuje grupy systematyczne i wybrane gatunki zwierząt inwazyjnych – K_W09

Efekty uczenia się - umiejętności

Student: U1: potrafi rozpoznawać wybrane gatunki zwierząt inwazyjnych na podstawie kluczy oraz innych dostępnych narzędzi – K_U04 U2: interpretuje obserwacje laboratoryjne i terenowe zwierząt inwazyjnych i wyciąga wnioski na ich podstawie – K_U10 U3: korzysta z informacji źródłowych na temat gatunków inwazyjnych, krytycznie ocenia źródła i wyciąga wnioski na ich podstawie – K_U13

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Student: K1: jest ostrożny i krytyczny w przyjmowaniu informacji z literatury naukowej, Internetu, oraz dostępnej w masowych mediach, mających odniesienie do gatunków inwazyjnych – K_K02 K2: ma świadomość ryzyka związanego z działalnością człowieka w kontekście inwazji biologicznych oraz ponoszenia odpowiedzialności podczas działalności eksperckiej związanej z inwazjami biologicznymi – K_K03

Metody dydaktyczne

Metoda dydaktyczna podająca: - Wykład informacyjny z prezentacjami multimedialnymi Metody dydaktyczne eksponujące i poszukujące: - Zajęcia laboratoryjne mają charakter pokazowy i dyskusyjny. Po wstępie teoretycznym do zajęć, studenci obserwują żywe i utrwalone okazy zwierząt inwazyjnych, uczą się ich identyfikacji z użyciem kluczy do oznaczania, pobierają próby, prowadzą obserwacje i pomiary w terenie, dyskutują na temat ekologicznych, gospodarczych i etycznych aspektów inwazji biologicznych, ucząc się argumentowania, oceny zjawisk przyrodniczych i krytycznego podejścia do opinii zawartych w tekstach naukowych

Rodzaj przedmiotu

przedmiot fakultatywny

Wymagania wstępne

Podstawowa wiedza na temat biologii zwierząt bezkręgowych i kręgowych

Koordynatorzy przedmiotu

Jarosław Kobak

Kryteria oceniania

Zaliczenie wykładu:
Test zaliczeniowy (test zamknięty jednokrotnego wyboru), pytania uwzględniające wymienione powyżej efekty uczenia się (wiedza i umiejętności, W1, U1)
Zaliczenie laboratorium:
- Praktyczny test z rozpoznawania wybranych gatunków zwierząt inwazyjnych (W2, U1)
- Aktywność studentów podczas zajęć i udział w dyskusjach (U2, U3, K1, K2)
Kryteria oceniania:
Egzamin pisemny:
Ocena dostateczna - 50 - 60% pkt, dostateczna plus - 61-70% pkt, dobra - 71-80% pkt, dobra plus - 81-90% pkt, bardzo dobra - powyżej 90% pkt.
Zaliczenie laboratorium: ocena ciągła pracy studentów podczas poboru prób i udziału w dyskusjach (20%), rozpoznawanie gatunków (80%)
Ocena dostateczna - 50 - 60% pkt, dostateczna plus - 61-70% pkt, dobra - 71-80% pkt, dobra plus - 81-90% pkt, bardzo dobra - powyżej 90% pkt

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy

Literatura

• Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie - Gatunki obce w Polsce - https://www.iop.krakow.pl/ias/
• Głowaciński Z., Okarma H., Pawłowski J., Solarz W. (red.) 2012. Księga gatunków obcych inwazyjnych w faunie Polski. Wyd. internetowe Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie - https://www.iop.krakow.pl/gatunkiobce/
• IUCN - Global Invasive Species Database - https://www.iucngisd.org/gisd/
• Wybrane publikacje naukowe i popularno-naukowe (polsko- i anglojęzyczne)

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2600-1B-IZISA4-1-S1 w USOSweb