Słowianie w kulturze i literaturze światowej 2555-s1KUL2Z-SKLS

Zajęcia podzielone są na cztery bloki tematyczne:
1. Teoretyczne podstawy badania obrazu Słowiańszczyzny
Teoretyczne przygotowanie do analizy zjawiska Słowiańszczyzny w kulturze europejskiej. Omawiane są pojęcia kluczowe: „Słowiańszczyzna”, „imagologia”, „Inny” i „orientalizm”. Celem tej części jest ukazanie, że przedstawienia Słowian w tekstach kultury nie stanowią neutralnych opisów etnograficznych, lecz są konstrukcjami ideologicznymi, które służyły określaniu granic cywilizacyjnych Europy.
Punktem odniesienia jest koncepcja orientalizmu Edwarda W. Saida, rozumianego jako sposób tworzenia dyskursu o „Wschodzie”, w którym obraz inności ma funkcję uzasadniającą dominację kulturową Zachodu. Włączenie tej perspektywy pozwala zobaczyć, jak również Słowiańszczyzna była często przedstawiana w kategoriach egzotyki, zapóźnienia i odmienności cywilizacyjnej.
Wprowadzenie do imagologii – dyscypliny badającej literackie i kulturowe reprezentacje narodów – pozwala studentom rozumieć, jak obrazy Słowian funkcjonowały w kontekście szerszych narracji o tożsamości europejskiej.
2. Obraz Słowian w źródłach średniowiecznych
Zapoznanie studentów z podstawowymi źródłami średniowiecznymi dotyczącymi ludów słowiańskich. Zajęcia koncentrują się na analizie sposobów, w jakie autorzy kronik średniowiecznych przedstawiali Słowian. Poruszane zagadnienia obejmują także różnice między łacińską perspektywą zachodnią a arabskimi relacjami podróżników. Dyskusja dotyczy również roli języka w budowaniu dystansu kulturowego i funkcji ideologicznej opowieści o „nawracaniu barbarzyńców”.
3. Słowiańszczyzna w myśli i literaturze Europy nowożytnej
Kształtowanie nowoczesnego obrazu Słowiańszczyzny w refleksji oświeceniowej i romantycznej. Zajęcia poświęcone są kształtowaniu nowoczesnego obrazu Słowiańszczyzny w myśli i kulturze europejskiej od Oświecenia po wiek XIX. Analizowane są procesy, w których wschodnia część kontynentu zaczęła być postrzegana nie tylko jako przestrzeń geograficzna, lecz także jako kategoria symboliczna, definiująca różnice cywilizacyjne i duchowe w ramach Europy. Omawiane są idee „Europy Wschodniej” jako konstruktu kulturowego oraz narodziny zainteresowania ludowością i tradycją, które w epoce romantyzmu stały się źródłem refleksji nad autentycznością, duchowością i tożsamością narodową. Dyskutowana jest ambiwalencja zachodniego spojrzenia na Słowiańszczyznę – z jednej strony fascynację jej duchowością, z drugiej postrzeganie jej jako przestrzeni „inności” i zapóźnienia cywilizacyjnego.
4. Recepcja i reinterpretacja wątków słowiańskich w kulturze współczesnej
Dyskusja obejmuje współczesne reinterpretacje motywów słowiańskich w kulturze XX i XXI wieku, ze szczególnym uwzględnieniem procesów globalizacji i przemian kultury popularnej. Omawiane są różne formy obecności i przekształcania dawnych mitów, wierzeń i symboli słowiańskich w literaturze, filmie oraz w Internecie. Analizie poddane zostają sposoby, w jakie tradycyjne wyobrażenia i elementy folkloru funkcjonują we współczesnej kulturze masowej, przyjmując postać uniwersalnych motywów o zasięgu międzynarodowym. Zajęcia koncentrują się na zagadnieniach pamięci kulturowej, tożsamości i dziedzictwa, a także na roli, jaką słowiańskie wątki odgrywają w budowaniu dialogu międzykulturowego oraz w kształtowaniu obrazu Europy Wschodniej we współczesnej wyobraźni zbiorowej.