Wstęp do kulturoznawstwa 2555-s1KUL1Z-WDK

Zajęcia organizacyjne.

1. Relatywizm kulturowy vs etnocentryzm. Kulturalizm.
• Rozumienie kultury w kulturoznawstwie
• Relatywizm historyczny
• Relatywizm kulturowy
• Relatywizm epistemologiczno-poznawczy
• Relatywizm ontologiczny
• Relatywizm językowy
• Relatywizm aksjologiczny
• Relatywizm racjonalności (Evans Pritchard)
• Kulturalizm Floriana Znanieckiego
• Etnocentryzm
• Naiwny empiryzm

2. Pojęcie kultury wg Raymonda Williamsa
• CCCS we współczesnym kulturoznawstwie
• Sztuka i działalność artystyczna
• Proces społeczno-historyczny
• Sposób życia
• Kultury: dominanty, historyzmy i innowacje

3. Strukturalizm. Znak.
• Strukturalizm Ferdinanda de Saussure’a
• Język jako system
• Struktura znaku. Arbitralność znaku językowego.
• signifié i signifiant
• Dekodowanie znaków

4. Metafory i symbole
• Językowy charakter kultury
• Potoczność metafory
• Wpływ metafory na rzeczywistość
• Feminatywy i upłciowienie języka

5. Wzory kultury
• Wzory myślenia, odczuwania i działania powszechne w danej wspólnocie

6. Natura vs kultura
• Kategoria wstydu i obrzydzenia w kulturze
• Gender a sex
• Teoria feministyczna a niebinarne pojęcie płci

7. Psychoanaliza
• Id, ego i superego
• Nieświadomość i świadomość
• Kompleks Edypa
• Fantazmat

8. Nietzsche, Freud, Marks. „Mistrzowie podejrzeń”
• Studia kulturowe jako teoria krytyczna
• Ekonomiczny wymiar kultury
• Kultura w kapitalizmie
• Ideologia jako podstawowa kategoria studiów kulturowych

9. Kulturowe teorie konfliktu społecznego
• Ideologia i hegemonia
• Brytyjskie studia kulturowe
• Nierówności w kulturze zachodniej

10. Szkoła Frankfurcka. Krytyka kultury masowej i mieszczańskiej
• Kontekst historyczny: narodziny państwa faszystowskiego
• Wpływa Freuda i Marksa
• Dialektyka oświecenia
• Przemysł kulturalny
• Krytyka kultury masowej

11. Kultura popularna
• Pierwotne doświadczenie kulturowe
• Teksty czytalne i teksty pisalne Barthesa
• Cechy tekstu popkulturowego
• Ekonomiczne zaplecze popkultury
• Odbiór popkultury

12. Michel Foucault
• Wiedza/władza
• uJArzmianie
• Efekt panoptikonu

13. Postmodernizm
• Płynna ponowczesność (Zygmunt Bauman)
• Śmierć człowieka (Michel Foucault)
• Śmierć autora (Roland Barthes)
• Kres wielkich narracji (Jacques Derrida)
• Modele interpretacji literackiej modernistyczne i postmodernistyczne

14. Postkolonializm.
• Polityka tożsamościowa (postkolonialna tożsamość)
• Dekolonizacja
• Kolonizacja ekonomiczna i kulturowa
• Wiedza jako element procesu kolonizacja (antropologia ewolucyjna)

Zajęcia organizacyjne.

1. Relatywizm kulturowy vs etnocentryzm. Kulturalizm.
• Rozumienie kultury w kulturoznawstwie
• Relatywizm historyczny
• Relatywizm kulturowy
• Relatywizm epistemologiczno-poznawczy
• Relatywizm ontologiczny
• Relatywizm językowy
• Relatywizm aksjologiczny
• Relatywizm racjonalności (Evans Pritchard)
• Kulturalizm Floriana Znanieckiego
• Etnocentryzm
• Naiwny empiryzm

2. Pojęcie kultury wg Raymonda Williamsa
• CCCS we współczesnym kulturoznawstwie
• Sztuka i działalność artystyczna
• Proces społeczno-historyczny
• Sposób życia
• Kultury: dominanty, historyzmy i innowacje

3. Strukturalizm. Znak.
• Strukturalizm Ferdinanda de Saussure’a
• Język jako system
• Struktura znaku. Arbitralność znaku językowego.
• signifié i signifiant
• Dekodowanie znaków

4. Metafory i symbole
• Językowy charakter kultury
• Potoczność metafory
• Wpływ metafory na rzeczywistość
• Feminatywy i upłciowienie języka

5. Wzory kultury
• Wzory myślenia, odczuwania i działania powszechne w danej wspólnocie

6. Natura vs kultura
• Kategoria wstydu i obrzydzenia w kulturze
• Gender a sex
• Teoria feministyczna a niebinarne pojęcie płci

7. Psychoanaliza
• Id, ego i superego
• Nieświadomość i świadomość
• Kompleks Edypa
• Fantazmat

8. Nietzsche, Freud, Marks. „Mistrzowie podejrzeń”
• Studia kulturowe jako teoria krytyczna
• Ekonomiczny wymiar kultury
• Kultura w kapitalizmie
• Ideologia jako podstawowa kategoria studiów kulturowych

9. Kulturowe teorie konfliktu społecznego
• Ideologia i hegemonia
• Brytyjskie studia kulturowe
• Nierówności w kulturze zachodniej

10. Szkoła Frankfurcka. Krytyka kultury masowej i mieszczańskiej
• Kontekst historyczny: narodziny państwa faszystowskiego
• Wpływa Freuda i Marksa
• Dialektyka oświecenia
• Przemysł kulturalny
• Krytyka kultury masowej

11. Kultura popularna
• Pierwotne doświadczenie kulturowe
• Teksty czytalne i teksty pisalne Barthesa
• Cechy tekstu popkulturowego
• Ekonomiczne zaplecze popkultury
• Odbiór popkultury

12. Michel Foucault
• Wiedza/władza
• uJArzmianie
• Efekt panoptikonu

13. Postmodernizm
• Płynna ponowczesność (Zygmunt Bauman)
• Śmierć człowieka (Michel Foucault)
• Śmierć autora (Roland Barthes)
• Kres wielkich narracji (Jacques Derrida)
• Modele interpretacji literackiej modernistyczne i postmodernistyczne

14. Postkolonializm.
• Polityka tożsamościowa (postkolonialna tożsamość)
• Dekolonizacja
• Kolonizacja ekonomiczna i kulturowa
• Wiedza jako element procesu kolonizacja (antropologia ewolucyjna)

Zajęcia organizacyjne.

1. Relatywizm kulturowy vs etnocentryzm. Kulturalizm.
• Rozumienie kultury w kulturoznawstwie
• Relatywizm historyczny
• Relatywizm kulturowy
• Relatywizm epistemologiczno-poznawczy
• Relatywizm ontologiczny
• Relatywizm językowy
• Relatywizm aksjologiczny
• Relatywizm racjonalności (Evans Pritchard)
• Kulturalizm Floriana Znanieckiego
• Etnocentryzm
• Naiwny empiryzm

2. Pojęcie kultury wg Raymonda Williamsa
• CCCS we współczesnym kulturoznawstwie
• Sztuka i działalność artystyczna
• Proces społeczno-historyczny
• Sposób życia
• Kultury: dominanty, historyzmy i innowacje

3. Strukturalizm. Znak.
• Strukturalizm Ferdinanda de Saussure’a
• Język jako system
• Struktura znaku. Arbitralność znaku językowego.
• signifié i signifiant
• Dekodowanie znaków

4. Metafory i symbole
• Językowy charakter kultury
• Potoczność metafory
• Wpływ metafory na rzeczywistość
• Feminatywy i upłciowienie języka

5. Wzory kultury
• Wzory myślenia, odczuwania i działania powszechne w danej wspólnocie

6. Natura vs kultura
• Kategoria wstydu i obrzydzenia w kulturze
• Gender a sex
• Teoria feministyczna a niebinarne pojęcie płci

7. Psychoanaliza
• Id, ego i superego
• Nieświadomość i świadomość
• Kompleks Edypa
• Fantazmat

8. Nietzsche, Freud, Marks. „Mistrzowie podejrzeń”
• Studia kulturowe jako teoria krytyczna
• Ekonomiczny wymiar kultury
• Kultura w kapitalizmie
• Ideologia jako podstawowa kategoria studiów kulturowych

9. Kulturowe teorie konfliktu społecznego
• Ideologia i hegemonia
• Brytyjskie studia kulturowe
• Nierówności w kulturze zachodniej

10. Szkoła Frankfurcka. Krytyka kultury masowej i mieszczańskiej
• Kontekst historyczny: narodziny państwa faszystowskiego
• Wpływa Freuda i Marksa
• Dialektyka oświecenia
• Przemysł kulturalny
• Krytyka kultury masowej

11. Kultura popularna
• Pierwotne doświadczenie kulturowe
• Teksty czytalne i teksty pisalne Barthesa
• Cechy tekstu popkulturowego
• Ekonomiczne zaplecze popkultury
• Odbiór popkultury

12. Michel Foucault
• Wiedza/władza
• uJArzmianie
• Efekt panoptikonu

13. Postmodernizm
• Płynna ponowczesność (Zygmunt Bauman)
• Śmierć człowieka (Michel Foucault)
• Śmierć autora (Roland Barthes)
• Kres wielkich narracji (Jacques Derrida)
• Modele interpretacji literackiej modernistyczne i postmodernistyczne

14. Postkolonializm.
• Polityka tożsamościowa (postkolonialna tożsamość)
• Dekolonizacja
• Kolonizacja ekonomiczna i kulturowa
• Wiedza jako element procesu kolonizacja (antropologia ewolucyjna)

Zajęcia organizacyjne.

1. Relatywizm kulturowy vs etnocentryzm. Kulturalizm.
• Rozumienie kultury w kulturoznawstwie
• Relatywizm historyczny
• Relatywizm kulturowy
• Relatywizm epistemologiczno-poznawczy
• Relatywizm ontologiczny
• Relatywizm językowy
• Relatywizm aksjologiczny
• Relatywizm racjonalności (Evans Pritchard)
• Kulturalizm Floriana Znanieckiego
• Etnocentryzm
• Naiwny empiryzm

2. Pojęcie kultury wg Raymonda Williamsa
• CCCS we współczesnym kulturoznawstwie
• Sztuka i działalność artystyczna
• Proces społeczno-historyczny
• Sposób życia
• Kultury: dominanty, historyzmy i innowacje

3. Strukturalizm. Znak.
• Strukturalizm Ferdinanda de Saussure’a
• Język jako system
• Struktura znaku. Arbitralność znaku językowego.
• signifié i signifiant
• Dekodowanie znaków

4. Metafory i symbole
• Językowy charakter kultury
• Potoczność metafory
• Wpływ metafory na rzeczywistość
• Feminatywy i upłciowienie języka

5. Wzory kultury
• Wzory myślenia, odczuwania i działania powszechne w danej wspólnocie

6. Natura vs kultura
• Kategoria wstydu i obrzydzenia w kulturze
• Gender a sex
• Teoria feministyczna a niebinarne pojęcie płci

7. Psychoanaliza
• Id, ego i superego
• Nieświadomość i świadomość
• Kompleks Edypa
• Fantazmat

8. Nietzsche, Freud, Marks. „Mistrzowie podejrzeń”
• Studia kulturowe jako teoria krytyczna
• Ekonomiczny wymiar kultury
• Kultura w kapitalizmie
• Ideologia jako podstawowa kategoria studiów kulturowych

9. Kulturowe teorie konfliktu społecznego
• Ideologia i hegemonia
• Brytyjskie studia kulturowe
• Nierówności w kulturze zachodniej

10. Szkoła Frankfurcka. Krytyka kultury masowej i mieszczańskiej
• Kontekst historyczny: narodziny państwa faszystowskiego
• Wpływa Freuda i Marksa
• Dialektyka oświecenia
• Przemysł kulturalny
• Krytyka kultury masowej

11. Kultura popularna
• Pierwotne doświadczenie kulturowe
• Teksty czytalne i teksty pisalne Barthesa
• Cechy tekstu popkulturowego
• Ekonomiczne zaplecze popkultury
• Odbiór popkultury

12. Michel Foucault
• Wiedza/władza
• uJArzmianie
• Efekt panoptikonu

13. Postmodernizm
• Płynna ponowczesność (Zygmunt Bauman)
• Śmierć człowieka (Michel Foucault)
• Śmierć autora (Roland Barthes)
• Kres wielkich narracji (Jacques Derrida)
• Modele interpretacji literackiej modernistyczne i postmodernistyczne

14. Postkolonializm.
• Polityka tożsamościowa (postkolonialna tożsamość)
• Dekolonizacja
• Kolonizacja ekonomiczna i kulturowa
• Wiedza jako element procesu kolonizacja (antropologia ewolucyjna)

Marksizm i literatura, Raymond Williams, PAN, Warszawa, 1989, s. 198-209, frag. 4.
Wstęp do kulturoznawstwa, red. Elaine Baldwin i inni, Zysk i S-ka, Poznań 2007.
Mit dzisiaj Roland Barthes [w:] tegoż, Mitologie, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2008.
Twarz Grety Garbo Roland Barthes[w:] tegoż, Mitologie, s. 98-99.
Befsztyk i frytki Roland Barthes [w:] tegoż, Mitologie, s. 107-109.
Struktura mitów Claude Lévi –Strauss, Pamiętnik Literacki, 1968, 59/4, s. 243-266.
Język a kultura w myśli etnologicznej Wojciech Burszta, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Wrocsław 1986, s. 62-65 (Język jako sposób działania)
Esej o człowieku. Wstęp do filozofii kultury Ernst Cassirer, Czytelnik, Warszawa 1998, s. 219-264 (Język).
Wzory kultury Ruth Benedict [w:] Wiedza o kulturze. Część 1: Antropologia kultury, red. Andrzej Mencwel i inni, Wydawnictwo UW, Warszawa 2001, s. 61-75.
Wzorce i normy Florian Znaniecki, fragmenty, [w:] Wiedza o kulturze. Część 1: Antropologia kultury, red. Andrzej Mencwel i inni, Wydawnictwo UW, Warszawa 2001, s. 76-85.
Kilka uwag o wstydzie w kulturze niemieckiej i polskiej Brygida Helbig-Mischewski [w:] Wstyd za PRL i nie tylko, Szczecin 2010, s. 7-21.
Płeć jako kategoria filozoficzna Joanna Mizielińńska [w:] tejże, Płeć, ciało, seksualność. Od feminizmu do teorii queer, Universitas, Kraków 2006.
Teoria feministyczna a niebinarne pojęcie płci Reneta Zimińska.
Pisarz a fantazjowanie Zygmunt Freud [w:] Teoria badań literackich za granicą, red. S. Skwarczyńska, t. II, cz. 1, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1997.
Neurotyczna osobowość naszych czasów Karen Horney, Rebis 2019, s. 17-39.
Kultura jako źródło cierpień Zygmunt Freud [w:] tegoż, Pisma społeczne, Wydawnictwo KR, Warszawa, 1998, s. 165-197.
Historia filozofii, tom VII Fredercik Copleston (Nietsche: Krytyka współczesnej kultury, Krytyka moralności), s. 343-349.
Ustrukturyzowana komunikacja wydarzeń Stuart Hall [w:] Kultura i hegemonia. Antologia teksów Szkoły z Birmingham, red. Michał Wróblewski, s. 79-114.
Modele „kodowania” i „dekodowania” Stuarta Halla w teoriach komunikacji Andrzej Bełkot, Sensus Historiae 2016/3, s. 57-79.
Prolog do telewizji Theodore Adorno [w:] tegoż, Sztuka i sztuki, red. Karol Sauerland, PAN, Warszawa 1990, s. 58-66.
Telewizja jako ideologia Theodore Adorno [w:] tegoż, Sztuka i sztuki, red. Karol Sauerland, PAN, Warszawa 1990, s. 67-78.
Przyjemności twórcze John Fiske [w:] tegoż, Zrozumieć kulturę popularną, Wydawnictwo UJ, Kraków 2010, s. 51-72.
Historia seksualności Michel Foucault, Czytelnik, Warszawa 1995 (Wola wiedzy, fragmenty).
Od powieści modernistycznej do postmodernistycznej. Zmiana dominanty Brian McHale, fragmenty [w:] tegoż, Powieść postmodernistyczna, Wydawnictwo UJ 2012, s 3-35.
Śmierć autora Roland Barthes, Teksty Drugie, 1999 nr 1/2.
Postmodernistyczna czerń bell hooks [w:] Kultura, tekst, ideologia, red. Agata Preis-Smith, Univeristas, Kraków 2004.
Białe mitologie Robert Young [w:] Różnica, tożsamość, edukacja. Szkice z pogranicza, Impuls, Kraków 1995.

Marksizm i literatura, Raymond Williams, PAN, Warszawa, 1989, s. 198-209, frag. 4.
Wstęp do kulturoznawstwa, red. Elaine Baldwin i inni, Zysk i S-ka, Poznań 2007.
Mit dzisiaj Roland Barthes [w:] tegoż, Mitologie, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2008.
Twarz Grety Garbo Roland Barthes[w:] tegoż, Mitologie, s. 98-99.
Befsztyk i frytki Roland Barthes [w:] tegoż, Mitologie, s. 107-109.
Struktura mitów Claude Lévi –Strauss, Pamiętnik Literacki, 1968, 59/4, s. 243-266.
Język a kultura w myśli etnologicznej Wojciech Burszta, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Wrocsław 1986, s. 62-65 (Język jako sposób działania)
Esej o człowieku. Wstęp do filozofii kultury Ernst Cassirer, Czytelnik, Warszawa 1998, s. 219-264 (Język).
Wzory kultury Ruth Benedict [w:] Wiedza o kulturze. Część 1: Antropologia kultury, red. Andrzej Mencwel i inni, Wydawnictwo UW, Warszawa 2001, s. 61-75.
Wzorce i normy Florian Znaniecki, fragmenty, [w:] Wiedza o kulturze. Część 1: Antropologia kultury, red. Andrzej Mencwel i inni, Wydawnictwo UW, Warszawa 2001, s. 76-85.
Kilka uwag o wstydzie w kulturze niemieckiej i polskiej Brygida Helbig-Mischewski [w:] Wstyd za PRL i nie tylko, Szczecin 2010, s. 7-21.
Płeć jako kategoria filozoficzna Joanna Mizielińńska [w:] tejże, Płeć, ciało, seksualność. Od feminizmu do teorii queer, Universitas, Kraków 2006.
Teoria feministyczna a niebinarne pojęcie płci Reneta Zimińska.
Pisarz a fantazjowanie Zygmunt Freud [w:] Teoria badań literackich za granicą, red. S. Skwarczyńska, t. II, cz. 1, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1997.
Neurotyczna osobowość naszych czasów Karen Horney, Rebis 2019, s. 17-39.
Kultura jako źródło cierpień Zygmunt Freud [w:] tegoż, Pisma społeczne, Wydawnictwo KR, Warszawa, 1998, s. 165-197.
Historia filozofii, tom VII Fredercik Copleston (Nietsche: Krytyka współczesnej kultury, Krytyka moralności), s. 343-349.
Ustrukturyzowana komunikacja wydarzeń Stuart Hall [w:] Kultura i hegemonia. Antologia teksów Szkoły z Birmingham, red. Michał Wróblewski, s. 79-114.
Modele „kodowania” i „dekodowania” Stuarta Halla w teoriach komunikacji Andrzej Bełkot, Sensus Historiae 2016/3, s. 57-79.
Prolog do telewizji Theodore Adorno [w:] tegoż, Sztuka i sztuki, red. Karol Sauerland, PAN, Warszawa 1990, s. 58-66.
Telewizja jako ideologia Theodore Adorno [w:] tegoż, Sztuka i sztuki, red. Karol Sauerland, PAN, Warszawa 1990, s. 67-78.
Przyjemności twórcze John Fiske [w:] tegoż, Zrozumieć kulturę popularną, Wydawnictwo UJ, Kraków 2010, s. 51-72.
Historia seksualności Michel Foucault, Czytelnik, Warszawa 1995 (Wola wiedzy, fragmenty).
Od powieści modernistycznej do postmodernistycznej. Zmiana dominanty Brian McHale, fragmenty [w:] tegoż, Powieść postmodernistyczna, Wydawnictwo UJ 2012, s 3-35.
Śmierć autora Roland Barthes, Teksty Drugie, 1999 nr 1/2.
Postmodernistyczna czerń bell hooks [w:] Kultura, tekst, ideologia, red. Agata Preis-Smith, Univeristas, Kraków 2004.
Białe mitologie Robert Young [w:] Różnica, tożsamość, edukacja. Szkice z pogranicza, Impuls, Kraków 1995.

(1-2) POJĘCIE KULTURY
Abu-Lughod, L., „Czy naprawdę trzeba ratować muzułmanki? Refleksje antropologa o relatywizmie kulturowym”, w: Kobiety, gender i lokalny rozwój: wybór tekstów, red. N. Visvanathan, L. Duggan, N. Wiegersma i L. Nisonoff. Polska Akcja Humanitarna, Warszawa 2012.
Benedict, R., “Relatywizm kulturowy”, w: Antropologia kultury: zagadnienia i wybór tekstów, red. A. Mencwel. WUW, Warszawa 2005.
Burszta, W., Antropologia kultury: tematy, teorie, interpretacje. Zysk i S-ka, Poznań 1998.
Eagleton, T., Po co nam kultura? Muza, Warszawa 2012.
Geertz, C., „Anty-antyrelatywizm”, w: tegoż, Zastane światło: antropologiczne refleksje na tematy filozoficzne. Universitas, Kraków 2003.
Inglis, F., Kultura. Wydawnictwo „Sic!”, Warszawa 2007.
Jenks, Ch., Kultura. Zysk i s-ka, Poznań 1999.
Nowicka, W., „Kultura”, w: tejże, Świat człowieka – świat kultury. PWN, Warszawa 2009.
Spiro, M., “Relatywizm kulturowy i przyszłość antropologii kulturowej”, w: Badanie kultury: elementy teorii antropologicznej: kontynuacje, red. E. Nowicka i M. Kempny, PWN, Warszawa 2004.
Williams, R., „Culture”, w: tegoż, Keywords: a vocabulary of culture and society, Oxford University Press, New York 1976.

(3-4) STRUKTURALIZM/SEMIOTYKA
Barthes, R., Mitologie. Aletheia, Warszawa 2020.
Barthes, R., S/Z. KR, Warszawa 1999.
Chandler, D., Wprowadzenie do semiotyki. Volumen, Warszawa 2007.
Danesi, M., Of Cigarettes, High Heels and Other Interesting Things: An Introduction to Semiotics. Springer, New York 2018.
De Saussure, F., Kurs językoznawstwa ogólnego. PWN, Warszawa 1961.
Eco, U., Teoria semiotyki. WUJ, Kraków 2009.
Garcin, J., Nowe mitologie. WUJ, Kraków 2010.
Hawkes, T., Strukturalizm i semiotyka. PWN, Warszawa 1988.
Lakoff, G., Johnson, M., Metafory w naszym życiu. Aletheia, Warszawa 2020.
Lévi-Strauss, C., Antropologia strukturalna. Aletheia, Warszawa 2021.

(5) WZORY KULTURY
Clifford, J., “My/Nie-My, czyli aMerYka— NIE-aMerYka. Podróże Ruth Benedict”, w: tegoż, Dzieło i życie: antropolog jako autor. KR, Warszawa 2001.
Benedict, R., Wzory kultury. Muza, Warszawa 2011.
Hannerz, U., „Skreolizowany świat”, w: Badanie kultury: elementy teorii antropologicznej: kontynuacje, red. E. Nowicka i M. Kempny, PWN, Warszawa 2004.
Nowicka, E., „Systemowe podejście do kultury”, w: tejże, Świat człowieka – świat kultury. PWN, Warszawa 2009.
Ossowska, M., „Pojęcie wzoru i pojęcie naśladownictwa”, w: tejże, Ethos rycerski i jego odmiany. PWN, Warszawa 2000.
Znaniecki, F., „Wzorce i normy”, w: Antropologia kultury: zagadnienia i wybór tekstów, red. A. Mencwel. WUW, Warszawa 2005.

(6) NATURA/KULTURA
Buczkowski, A. Społeczne tworzenie ciała: płeć kulturowa i płeć biologiczna. Universitas, Kraków 2005.
Carr-Gomm, P., Historia nagości. Bellona, Warszawa 2010.
Elias, N., O procesie cywilizacji: analizy socjo- i psychogenetyczne. W.A.B., Warszawa 2011.
Elias, N., Przemiany obyczajów w cywilizacji Zachodu. PIW, Warszawa 1980.
Fiedorczuk, J., „Co to jest natura”, w: tejże, Cyborg w ogrodzie: wprowadzenie do ekokrytyki. Katedra, Gdańsk 2015.
Goffman, E., „Zażenowanie a organizacja społeczna”, w: Socjologia: lektury, red. P. Sztompka, M. Kucia. Znak, Kraków 2005.
Herman, A., „Eksces społecznej nagości”, w: Praktyki cielesne, red. J.M. Kurczewski. Trio, Warszawa 2006.
Kosowska, E., „Wstyd. Konotacje antropologiczne”, w: Wstyd w kulturze: zarys problematyki, red. E. Kosowska. Wyd. Śląsk, Katowice 1998.
Macnaghten, P., Urry, J., Alternatywne przyrody: nowe myślenie o przyrodzie i społeczeństwie. Scholar, Warszawa 2005.
Mizielińska, J., Płeć, ciało, seksualność: od feminizmu do teorii queer. Universitas, Kraków 2006.
Williams, R., „Nature”, w: tegoż, Keywords: a vocabulary of culture and society, Oxford University Press, New York 1976.

(7) PSYCHOANALIZA
Freud, Z., Kultura jako źródło cierpień. KR, Warszawa 1992.
Freud, Z., Wstęp do psychoanalizy. PWN, Warszawa 2002.
Gay, P., Freud: życie na miarę epoki. Zysk i s-ka, Poznań 2003.
Horney, K., Neurotyczna osobowość naszych czasów. Rebis, Poznań 1997.
Horney, K., Nowe drogi w psychoanalizie. Vis-á-vis Etiuda, Kraków 2018.
Jacobs, M., Zygmunt Freud, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2006.
Žižek, S., Lacan: przewodnik Krytyki Politycznej. Wyd. Krytyki Politycznej, Warszawa 2010.
Žižek, S., Patrząc z ukosa: do Lacana przez kulturę popularną. KR, Warszawa 2003.

(8) HERMENEUTYKA PODEJRZEŃ
Balibar, E., Filozofia Marksa. Książka i Prasa, Warszawa 2007.
Eagleton, T., Dlaczego Marks miał rację. Wyd. Krytyki Politycznej, Warszawa 2014.
Eagleton, T., Marks. Amber, Warszawa 1998.
Harvey, D., Przewodnik po „Kapitale” Karola Marksa, cz. 1. Heterodox, Poznań 2017.
Horkheimer, M., „Teoria tradycyjna a teoria krytyczna”. Colloquia Communia, nr 2/1983.
Ingham, G., Kapitalizm. Sic!, Warszawa 2011.
Marks, K., Engels, F., „Przyczynek do krytyki ekonomii politycznej: przedmowa” i „Manifest komunistyczny”, w: tychże, Dzieła wybrane, t. 1. Książka i Wiedza, Warszawa 1949.
Ricoeur, P., O interpretacji: esej o Freudzie. KR, Warszawa 2008.
Szahaj, A., Teoria krytyczna szkoły frankfurckiej: wprowadzenie. WAiP, Warszawa 2008.
Walentowicz, H., „Program teorii krytycznej Maxa Horkheimera”. Nowa Krytyka, nr 12/2001; https://www.nowakrytyka.pl/artykuly/artykul,program-teorii-krytycznej-maxa-horkheimera,395.
Wilk, R., Ekonomie i kultury: podstawy antropologii ekonomicznej. WUJ, Kraków 2011.
Williams, R., „Teoria kultury”, w: tegoż, Marksizm i literatura, PWN, Warszawa 1989.

(9) WŁADZA KULTUROWA
Althusser, L., “Ideologie i aparaty ideologiczne państwa”, https://marksizm.edu.pl/wydawnictwa/wspolczesna-mysl-marksistowska/louis-althusser/ideologie-i-aparaty-ideologiczne-panstwa/.
Eagleton, T., Ideology: an introduction. Verso, London 1991.
Hall, S., „Kodowanie i dekodowanie”, Przekazy i Opinie, nr 1-2/1987.
Lukes, S., „Władza w ujęciu radykalnym”, w: Współczesne teorie socjologiczne, red. A. Jasińska-Kania, L. Nijakowski, J. Szacki, M. Ziółkowski. Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2006.
Marks, K., Engels, F., “Ideologia niemiecka”, w: tychże, Dzieła, t. 3. Książka i Wiedza, Warszawa 1961.
Nowotniak, J., „Słowo wstępne. Skąd ideologia?”, w: W kręgu ideologii, red. J. Nowotniak. Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa 2019.
Scott, J., Władza. Sic!, Warszawa 2006.
Wróblewski, M., Hegemonia i władza: filozofia polityczna Antonia Gramsciego i jej współczesne kontynuacje. Wyd. Naukowe UMK, Toruń 2016.

(10-11) KULTURA MASOWA/POPULARNA
Adorno, T., Przemysł kulturalny: wybrane eseje o kulturze masowej. NCK, Warszawa 2019.
Adorno, T., Sztuka i sztuki: wybór esejów. PIW, Warszawa 1990.
Adorno, T., Horkheimer, M., Dialektyka oświecenia. Wyd. Krytyki Politycznej, Warszawa 2010.
DeCerteau, M., „Kultury popularne” oraz „«Radzić sobie»: użycia i praktyki”, w: tegoż, Wynaleźć codzienność. WUJ, Kraków 2008.
Fiske, J., Zrozumieć kulturę popularną. WUJ, Kraków 2010.
Kłoskowska, A., Kultura masowa: krytyka i obrona. PWN, Warszawa 2005.
Majewski, T., Dialektyczne feerie: szkoła frankfurcka i kultura popularna. Wyd. Oficyna, Łódź 2011.
McGuigan, J., Cultural Populism. Routledge, London 1992.
Storey, J., Studia kulturowe i badania kultury popularnej. WUJ, Kraków 2003.
Strinati, D., Wprowadzenie do kultury popularnej. Zysk i s-ka, Poznań 1998.

(12) FOUCAULT
Deleuze, G., Foucault. Wyd. Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP, Wrocław 2004.
Foucault, M., Historia seksualności. Czytelnik, Warszawa 2000.
Foucault, M., Nadzorować i karać: narodziny więzienia. Aletheia, Warszawa 2009.
Gutting, G., Foucault. PWN, Warszawa 2023.
Howarth, D., „Michel Foucault i archeologia praktyk dyskursywnych” oraz „Genealogia, wiedza/władza i problematyzacja”, w: tegoż, Dyskurs. Oficyna Naukowa, Warszawa 2008.
Komendant, T., Władze dyskursu: Michel Foucault w poszukiwaniu siebie. Spacja, Warszawa 1994.
Lemert, Ch., Gillan, G., Michel Foucault: Teoria społeczna i transgresja. PWN, Warszawa 1999.
Lemke, T., Biopolityka. Sic!, Warszawa 2010.

(13) POSTMODERNIZM
Bauman, Z., Płynna nowoczesność. Wyd. Literackie, Kraków 2006.
Bauman, Z., Ponowoczesność jako źródło cierpień. Sic!, Warszawa 2000.
Burszta, W., Kuligowski, W., Dlaczego kościotrup nie wstaje: ponowoczesne pejzaże kultury. Sic!, Warszawa 1999.
Eagleton, T., Iluzje postmodernizmu. Spacja, Warszawa 1998.
Jameson, F., Postmodernizm, czyli logika kulturowa późnego kapitalizmu. WUJ, Kraków 2011.
Lyotard J.-F., Kondycja ponowoczesna. Aletheia, Warszawa 1997.
Lyotard J.-F., Postmodernizm dla dzieci. Aletheia, Warszawa 1998.
McHale, B., Powieść postmodernistyczna. WUJ, Kraków 2012.
Nycz, R. (red.), Postmodernizm: antologia przekładów. Wyd. Baran i Suszczyński, Kraków 1997.
Smart, B., Postmodernizm. Zysk i s-ka, Poznań 1998.
Szahaj, A., Ponowoczesność i postmodernizm dla średniozaawansowanych. PWN, Warszawa 2021.
Welsch, W., Nasza postmodernistyczna moderna. Oficyna Naukowa, Warszawa 1998.
Wilkoszewska, K., Wariacje na postmodernizm. Universitas, Kraków 2000.

(14) POSTKOLONIALIZM
Clifford J., „O orientalizmie” w: tegoż, Kłopoty z kulturą: dwudziestowieczna etnografia, literatura i sztuka. KR, Warszawa 2000.
Fanon, F., Czarna skóra, białe maski. Karakter, Gdańsk 2020.
Gandhi, L., Teoria postkolonialna: wprowadzenie krytyczne. Wyd. Poznańskie, Poznań 2008.
hooks, b., „Postmodernistyczna czerń”, w: Kultura, tekst, ideologia: dyskursy współczesnej amerykanistyki. Universitas, Kraków 2004.
Loomba, A., Kolonializm/postkolonializm. Wyd. Poznańskie, Poznań 2011.
Said, E., Orientalizm. Zysk i s-ka, Poznań 2018.
Young, R. C., Postkolonializm: wprowadzenie. WUJ, Kraków 2012.

(1-2) POJĘCIE KULTURY
Abu-Lughod, L., „Czy naprawdę trzeba ratować muzułmanki? Refleksje antropologa o relatywizmie kulturowym”, w: Kobiety, gender i lokalny rozwój: wybór tekstów, red. N. Visvanathan, L. Duggan, N. Wiegersma i L. Nisonoff. Polska Akcja Humanitarna, Warszawa 2012.
Benedict, R., “Relatywizm kulturowy”, w: Antropologia kultury: zagadnienia i wybór tekstów, red. A. Mencwel. WUW, Warszawa 2005.
Burszta, W., Antropologia kultury: tematy, teorie, interpretacje. Zysk i S-ka, Poznań 1998.
Eagleton, T., Po co nam kultura? Muza, Warszawa 2012.
Geertz, C., „Anty-antyrelatywizm”, w: tegoż, Zastane światło: antropologiczne refleksje na tematy filozoficzne. Universitas, Kraków 2003.
Inglis, F., Kultura. Wydawnictwo „Sic!”, Warszawa 2007.
Jenks, Ch., Kultura. Zysk i s-ka, Poznań 1999.
Nowicka, W., „Kultura”, w: tejże, Świat człowieka – świat kultury. PWN, Warszawa 2009.
Spiro, M., “Relatywizm kulturowy i przyszłość antropologii kulturowej”, w: Badanie kultury: elementy teorii antropologicznej: kontynuacje, red. E. Nowicka i M. Kempny, PWN, Warszawa 2004.
Williams, R., „Culture”, w: tegoż, Keywords: a vocabulary of culture and society, Oxford University Press, New York 1976.

(3-4) STRUKTURALIZM/SEMIOTYKA
Barthes, R., Mitologie. Aletheia, Warszawa 2020.
Barthes, R., S/Z. KR, Warszawa 1999.
Chandler, D., Wprowadzenie do semiotyki. Volumen, Warszawa 2007.
Danesi, M., Of Cigarettes, High Heels and Other Interesting Things: An Introduction to Semiotics. Springer, New York 2018.
De Saussure, F., Kurs językoznawstwa ogólnego. PWN, Warszawa 1961.
Eco, U., Teoria semiotyki. WUJ, Kraków 2009.
Garcin, J., Nowe mitologie. WUJ, Kraków 2010.
Hawkes, T., Strukturalizm i semiotyka. PWN, Warszawa 1988.
Lakoff, G., Johnson, M., Metafory w naszym życiu. Aletheia, Warszawa 2020.
Lévi-Strauss, C., Antropologia strukturalna. Aletheia, Warszawa 2021.

(5) WZORY KULTURY
Clifford, J., “My/Nie-My, czyli aMerYka— NIE-aMerYka. Podróże Ruth Benedict”, w: tegoż, Dzieło i życie: antropolog jako autor. KR, Warszawa 2001.
Benedict, R., Wzory kultury. Muza, Warszawa 2011.
Hannerz, U., „Skreolizowany świat”, w: Badanie kultury: elementy teorii antropologicznej: kontynuacje, red. E. Nowicka i M. Kempny, PWN, Warszawa 2004.
Nowicka, E., „Systemowe podejście do kultury”, w: tejże, Świat człowieka – świat kultury. PWN, Warszawa 2009.
Ossowska, M., „Pojęcie wzoru i pojęcie naśladownictwa”, w: tejże, Ethos rycerski i jego odmiany. PWN, Warszawa 2000.
Znaniecki, F., „Wzorce i normy”, w: Antropologia kultury: zagadnienia i wybór tekstów, red. A. Mencwel. WUW, Warszawa 2005.

(6) NATURA/KULTURA
Buczkowski, A. Społeczne tworzenie ciała: płeć kulturowa i płeć biologiczna. Universitas, Kraków 2005.
Carr-Gomm, P., Historia nagości. Bellona, Warszawa 2010.
Elias, N., O procesie cywilizacji: analizy socjo- i psychogenetyczne. W.A.B., Warszawa 2011.
Elias, N., Przemiany obyczajów w cywilizacji Zachodu. PIW, Warszawa 1980.
Fiedorczuk, J., „Co to jest natura”, w: tejże, Cyborg w ogrodzie: wprowadzenie do ekokrytyki. Katedra, Gdańsk 2015.
Goffman, E., „Zażenowanie a organizacja społeczna”, w: Socjologia: lektury, red. P. Sztompka, M. Kucia. Znak, Kraków 2005.
Herman, A., „Eksces społecznej nagości”, w: Praktyki cielesne, red. J.M. Kurczewski. Trio, Warszawa 2006.
Kosowska, E., „Wstyd. Konotacje antropologiczne”, w: Wstyd w kulturze: zarys problematyki, red. E. Kosowska. Wyd. Śląsk, Katowice 1998.
Macnaghten, P., Urry, J., Alternatywne przyrody: nowe myślenie o przyrodzie i społeczeństwie. Scholar, Warszawa 2005.
Mizielińska, J., Płeć, ciało, seksualność: od feminizmu do teorii queer. Universitas, Kraków 2006.
Williams, R., „Nature”, w: tegoż, Keywords: a vocabulary of culture and society, Oxford University Press, New York 1976.

(7) PSYCHOANALIZA
Freud, Z., Kultura jako źródło cierpień. KR, Warszawa 1992.
Freud, Z., Wstęp do psychoanalizy. PWN, Warszawa 2002.
Gay, P., Freud: życie na miarę epoki. Zysk i s-ka, Poznań 2003.
Horney, K., Neurotyczna osobowość naszych czasów. Rebis, Poznań 1997.
Horney, K., Nowe drogi w psychoanalizie. Vis-á-vis Etiuda, Kraków 2018.
Jacobs, M., Zygmunt Freud, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2006.
Žižek, S., Lacan: przewodnik Krytyki Politycznej. Wyd. Krytyki Politycznej, Warszawa 2010.
Žižek, S., Patrząc z ukosa: do Lacana przez kulturę popularną. KR, Warszawa 2003.

(8) HERMENEUTYKA PODEJRZEŃ
Balibar, E., Filozofia Marksa. Książka i Prasa, Warszawa 2007.
Eagleton, T., Dlaczego Marks miał rację. Wyd. Krytyki Politycznej, Warszawa 2014.
Eagleton, T., Marks. Amber, Warszawa 1998.
Harvey, D., Przewodnik po „Kapitale” Karola Marksa, cz. 1. Heterodox, Poznań 2017.
Horkheimer, M., „Teoria tradycyjna a teoria krytyczna”. Colloquia Communia, nr 2/1983.
Ingham, G., Kapitalizm. Sic!, Warszawa 2011.
Marks, K., Engels, F., „Przyczynek do krytyki ekonomii politycznej: przedmowa” i „Manifest komunistyczny”, w: tychże, Dzieła wybrane, t. 1. Książka i Wiedza, Warszawa 1949.
Ricoeur, P., O interpretacji: esej o Freudzie. KR, Warszawa 2008.
Szahaj, A., Teoria krytyczna szkoły frankfurckiej: wprowadzenie. WAiP, Warszawa 2008.
Walentowicz, H., „Program teorii krytycznej Maxa Horkheimera”. Nowa Krytyka, nr 12/2001; https://www.nowakrytyka.pl/artykuly/artykul,program-teorii-krytycznej-maxa-horkheimera,395.
Wilk, R., Ekonomie i kultury: podstawy antropologii ekonomicznej. WUJ, Kraków 2011.
Williams, R., „Teoria kultury”, w: tegoż, Marksizm i literatura, PWN, Warszawa 1989.

(9) WŁADZA KULTUROWA
Althusser, L., “Ideologie i aparaty ideologiczne państwa”, https://marksizm.edu.pl/wydawnictwa/wspolczesna-mysl-marksistowska/louis-althusser/ideologie-i-aparaty-ideologiczne-panstwa/.
Eagleton, T., Ideology: an introduction. Verso, London 1991.
Hall, S., „Kodowanie i dekodowanie”, Przekazy i Opinie, nr 1-2/1987.
Lukes, S., „Władza w ujęciu radykalnym”, w: Współczesne teorie socjologiczne, red. A. Jasińska-Kania, L. Nijakowski, J. Szacki, M. Ziółkowski. Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2006.
Marks, K., Engels, F., “Ideologia niemiecka”, w: tychże, Dzieła, t. 3. Książka i Wiedza, Warszawa 1961.
Nowotniak, J., „Słowo wstępne. Skąd ideologia?”, w: W kręgu ideologii, red. J. Nowotniak. Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa 2019.
Scott, J., Władza. Sic!, Warszawa 2006.
Wróblewski, M., Hegemonia i władza: filozofia polityczna Antonia Gramsciego i jej współczesne kontynuacje. Wyd. Naukowe UMK, Toruń 2016.

(10-11) KULTURA MASOWA/POPULARNA
Adorno, T., Przemysł kulturalny: wybrane eseje o kulturze masowej. NCK, Warszawa 2019.
Adorno, T., Sztuka i sztuki: wybór esejów. PIW, Warszawa 1990.
Adorno, T., Horkheimer, M., Dialektyka oświecenia. Wyd. Krytyki Politycznej, Warszawa 2010.
DeCerteau, M., „Kultury popularne” oraz „«Radzić sobie»: użycia i praktyki”, w: tegoż, Wynaleźć codzienność. WUJ, Kraków 2008.
Fiske, J., Zrozumieć kulturę popularną. WUJ, Kraków 2010.
Kłoskowska, A., Kultura masowa: krytyka i obrona. PWN, Warszawa 2005.
Majewski, T., Dialektyczne feerie: szkoła frankfurcka i kultura popularna. Wyd. Oficyna, Łódź 2011.
McGuigan, J., Cultural Populism. Routledge, London 1992.
Storey, J., Studia kulturowe i badania kultury popularnej. WUJ, Kraków 2003.
Strinati, D., Wprowadzenie do kultury popularnej. Zysk i s-ka, Poznań 1998.

(12) FOUCAULT
Deleuze, G., Foucault. Wyd. Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP, Wrocław 2004.
Foucault, M., Historia seksualności. Czytelnik, Warszawa 2000.
Foucault, M., Nadzorować i karać: narodziny więzienia. Aletheia, Warszawa 2009.
Gutting, G., Foucault. PWN, Warszawa 2023.
Howarth, D., „Michel Foucault i archeologia praktyk dyskursywnych” oraz „Genealogia, wiedza/władza i problematyzacja”, w: tegoż, Dyskurs. Oficyna Naukowa, Warszawa 2008.
Komendant, T., Władze dyskursu: Michel Foucault w poszukiwaniu siebie. Spacja, Warszawa 1994.
Lemert, Ch., Gillan, G., Michel Foucault: Teoria społeczna i transgresja. PWN, Warszawa 1999.
Lemke, T., Biopolityka. Sic!, Warszawa 2010.

(13) POSTMODERNIZM
Bauman, Z., Płynna nowoczesność. Wyd. Literackie, Kraków 2006.
Bauman, Z., Ponowoczesność jako źródło cierpień. Sic!, Warszawa 2000.
Burszta, W., Kuligowski, W., Dlaczego kościotrup nie wstaje: ponowoczesne pejzaże kultury. Sic!, Warszawa 1999.
Eagleton, T., Iluzje postmodernizmu. Spacja, Warszawa 1998.
Jameson, F., Postmodernizm, czyli logika kulturowa późnego kapitalizmu. WUJ, Kraków 2011.
Lyotard J.-F., Kondycja ponowoczesna. Aletheia, Warszawa 1997.
Lyotard J.-F., Postmodernizm dla dzieci. Aletheia, Warszawa 1998.
McHale, B., Powieść postmodernistyczna. WUJ, Kraków 2012.
Nycz, R. (red.), Postmodernizm: antologia przekładów. Wyd. Baran i Suszczyński, Kraków 1997.
Smart, B., Postmodernizm. Zysk i s-ka, Poznań 1998.
Szahaj, A., Ponowoczesność i postmodernizm dla średniozaawansowanych. PWN, Warszawa 2021.
Welsch, W., Nasza postmodernistyczna moderna. Oficyna Naukowa, Warszawa 1998.
Wilkoszewska, K., Wariacje na postmodernizm. Universitas, Kraków 2000.

(14) POSTKOLONIALIZM
Clifford J., „O orientalizmie” w: tegoż, Kłopoty z kulturą: dwudziestowieczna etnografia, literatura i sztuka. KR, Warszawa 2000.
Fanon, F., Czarna skóra, białe maski. Karakter, Gdańsk 2020.
Gandhi, L., Teoria postkolonialna: wprowadzenie krytyczne. Wyd. Poznańskie, Poznań 2008.
hooks, b., „Postmodernistyczna czerń”, w: Kultura, tekst, ideologia: dyskursy współczesnej amerykanistyki. Universitas, Kraków 2004.
Loomba, A., Kolonializm/postkolonializm. Wyd. Poznańskie, Poznań 2011.
Said, E., Orientalizm. Zysk i s-ka, Poznań 2018.
Young, R. C., Postkolonializm: wprowadzenie. WUJ, Kraków 2012.

W razie przejścia na tryb zdalny zajęcia będą odbywać się w formie wideokonferencji.

W razie przejścia na tryb zdalny zajęcia będą odbywać się w formie wideokonferencji.

W razie przejścia na tryb zdalny zajęcia będą odbywać się w formie wideokonferencji.

W razie przejścia na tryb zdalny zajęcia będą odbywać się w formie wideokonferencji.