Fakultet kulturoznawczy - Etniczność i tożsamość narodowa w Chinach i na Tajwanie 2555-s1KUL-L-FK-ETCT

Przedmiot poświęcony jest pogłębionej analizie etniczności i tożsamości narodowej w Chinach oraz na Tajwanie, rozumianych jako procesy historyczne, kulturowe i polityczne, charakterystyczne dla obszaru Dalekiego Wschodu. Zajęcia koncentrują się na sposobach konstruowania i instytucjonalizacji tożsamości zbiorowych, relacjach między kulturą, władzą i narracją narodową oraz na napięciach między różnorodnością etniczną a projektami jednolitego państwa.

W części dotyczącej Chin omawiana jest geneza i funkcjonowanie pojęcia minzu, polityka wobec mniejszości etnicznych oraz rola języka, edukacji, historiografii i kultury materialnej w procesach integracji i kontroli kulturowej. Analizowane są relacje centrum–peryferie, mechanizmy sinizacji oraz strategie adaptacji i oporu grup niehanowskich w przestrzeni społecznej i symbolicznej.

Część poświęcona Tajwanowi koncentruje się na wielowarstwowej i dynamicznej tożsamości wyspy, obejmującej ludy rdzenne, doświadczenie kolonializmu japońskiego, okres rządów Kuomintangu oraz procesy demokratyzacji i redefinicji tożsamości narodowej po 1987 roku. Szczególną uwagę poświęca się polityce językowej, sporom o pamięć historyczną, relacjom z Chinami kontynentalnymi oraz roli kultury i oddolnych praktyk społecznych w kształtowaniu współczesnej tożsamości tajwańskiej.

Przedmiot rozwija kompetencje analityczne i porównawcze właściwe dla kulturoznawstwa Dalekiego Wschodu, umożliwiając krytyczne rozumienie etniczności i narodu jako kategorii zmiennych, negocjowanych i silnie osadzonych w kontekście regionalnym.

Całkowity nakład pracy studenta

Całkowity nakład pracy studenta obejmuje udział w zajęciach dydaktycznych, przygotowanie do zajęć, lekturę tekstów obowiązkowych i uzupełniających oraz przygotowanie zaliczenia końcowego. Udział w zajęciach (konwersatorium / wykład): 30 godz. Przygotowanie do zajęć (lektura tekstów, notatki): 30 godz. Przygotowanie pracy pisemnej / eseju analitycznego do zaliczenia końcowego: 20 godz. Łączny nakład pracy studenta: 80 godzin

Efekty uczenia się - wiedza

W1 – posiada pogłębioną wiedzę na temat etniczności i tożsamości narodowej w Chinach i na Tajwanie, rozumianych jako procesy historyczne, kulturowe i polityczne, osadzone w kontekście Dalekiego Wschodu. W2 – zna i rozumie kluczowe pojęcia i koncepcje teoretyczne dotyczące narodu, etniczności, minzu, nacjonalizmu, polityki językowej oraz pamięci zbiorowej. W3 – rozumie różnice między modelami tożsamościowymi w Chińskiej Republice Ludowej i na Tajwanie oraz ich uwarunkowania historyczne, kolonialne i instytucjonalne.

Efekty uczenia się - umiejętności

U1 – potrafi analizować zjawiska kulturowe i polityczne związane z etnicznością i tożsamością narodową w Chinach i na Tajwanie z wykorzystaniem narzędzi kulturoznawczych. U2 – potrafi krytycznie interpretować teksty naukowe i eseistyczne (w języku polskim i angielskim), identyfikując ich założenia teoretyczne, perspektywę badawczą oraz ograniczenia. U3 – potrafi formułować spójne argumenty dotyczące sporów tożsamościowych i etnicznych w Azji Wschodniej w formie ustnej i pisemnej, z odwołaniem do literatury przedmiotu.

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

K1 – jest świadomy złożoności zagadnień etniczności i tożsamości narodowej w Chinach i na Tajwanie oraz ich znaczenia społecznego, politycznego i kulturowego w kontekście Azji Wschodniej. K2 – wykazuje wrażliwość na problematykę mniejszości etnicznych, polityki językowej oraz sporów tożsamościowych, a także potrafi analizować je z poszanowaniem odmiennych perspektyw kulturowych. K3 – jest przygotowany do krytycznego i odpowiedzialnego uczestnictwa w debacie akademickiej i publicznej dotyczącej zagadnień etniczności, narodu i tożsamości w regionie Dalekiego Wschodu, z uwzględnieniem konsekwencji społecznych i etycznych.

Koordynatorzy przedmiotu

Artur Duda
Maciej Gaca

Metody dydaktyczne

Zajęcia prowadzone są z wykorzystaniem zróżnicowanych metod dydaktycznych, dostosowanych do charakteru fakultetu kulturoznawczego. - dyskusja problemowa oparta na analizie tekstów naukowych i źródeł kulturowych, - analiza i interpretacja tekstów akademickich oraz eseistycznych (w języku polskim i angielskim), - elementy wykładu problemowego wprowadzające kluczowe pojęcia i konteksty historyczne, - praca indywidualna studentów (lektura, przygotowanie krótkich analiz i prac pisemnych), - praca w grupach nad wybranymi zagadnieniami dotyczącymi etniczności i tożsamości narodowej w Chinach i na Tajwanie.

Metody dydaktyczne podające

- wykład konwersatoryjny
- opis
- wykład problemowy

Metody dydaktyczne poszukujące

- biograficzna
- oxfordzka
- studium przypadku
- ćwiczeniowa
- panelowa
- klasyczna metoda problemowa

Metody dydaktyczne w kształceniu online

- metody rozwijające refleksyjne myślenie
- metody wymiany i dyskusji
- metody odnoszące się do autentycznych lub fikcyjnych sytuacji
- metody służące prezentacji treści

Rodzaj przedmiotu

przedmiot fakultatywny

Kryteria oceniania

Ocena końcowa z przedmiotu opiera się na weryfikacji osiągniętych przez studenta efektów uczenia się w zakresie wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych. Ocenianie ma charakter ciągły i uwzględnia aktywność studenta w trakcie semestru oraz jakość pracy zaliczeniowej.

Podstawą zaliczenia przedmiotu jest:

systematyczne uczestnictwo w zajęciach oraz aktywny udział w dyskusjach problemowych,

przygotowanie i złożenie pracy pisemnej o charakterze analitycznym, która stanowi jednocześnie zaliczenie przedmiotu.

Na ocenę końcową składają się:

aktywność na zajęciach i przygotowanie do dyskusji (50%) – oceniane pod kątem znajomości lektur, umiejętności krytycznej analizy tekstów, formułowania argumentów oraz udziału w debacie akademickiej;

praca pisemna o charakterze analitycznym (praca zaliczeniowa) (50%) – oceniana według kryteriów: poprawność merytoryczna, adekwatność do tematu, spójność i logiczność wywodu, umiejętność wykorzystania literatury przedmiotu, samodzielność interpretacji oraz zgodność z zasadami etyki akademickiej.

Kryteriami oceniania są w szczególności: poprawność terminologiczna, rzetelność argumentacji, umiejętność krytycznego i porównawczego myślenia, świadomość kontekstu kulturowego oraz jakość pracy z literaturą naukową.

Literatura

Gaca, Maciej (2021). Proces sinizacji grup etnicznych w ChRL (i na Tajwanie) po 1949 roku w dyskursie etnolingwistycznym i politycznym – przegląd glosariusza z komentarzem. W: Hanna Kupś, Maciej Szatkowski, Michał Dahl (red.), 70 lat Chińskiej Republiki Ludowej w ujęciu interdyscyplinarnym, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Dialog, s. 221–234

Gaca, Maciej (2024). Dwujęzyczność i wielojęzyczność: definicje, przyczyny i polityki w Azji Południowo-Wschodniej i Wschodniej ze szczególnym uwzględnieniem Singapuru i Tajwanu. „Azja-Pacyfik”, 30(2), s. 5–41. DOI: 10.15804/ap2024.2.01.

Horton, Chris (2025/2026). Ghost Nation: The Story of Taiwan and Its Struggle for Survival. Picador / Pan Macmillan. ISBN-13: 978-1035034024; ISBN-10: 1035034026.

Hsiau, A-Chin (2000). Contemporary Taiwanese Cultural Nationalism. London/New York: Routledge. ISBN: 978-0415226486.

Tsai, Shih-shan Henry (2005). Lee Teng-hui and Taiwan’s Quest for Identity. Palgrave Macmillan.

Roy, Denny (2003). Taiwan: A Political History. Ithaca: Cornell University Press.

Corcuff, Stéphane (2002). Memories of the Future: National Identity Issues and the Search for a New Taiwan. Routledge. ISBN: 978-0765607928.

Anderson, Benedict (2006, wyd. rozszerz.). Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism. Verso.

Harrell, Stevan (ed.) (1995). Cultural Encounters on China’s Ethnic Frontiers. University of Washington Press.

Brown, Melissa J. (2004). Is Taiwan Chinese? The Impact of Culture, Power, and Migration on Changing Identities. University of California Press.

Jacoby, Marcin (2016) Chiny bez makijażu, Warszawa: Wydawnictwo Muza.

Jacoby, Marcin (2025). Tajwan. Herbatka na beczce prochu, Warszawa: Wydawnictwo Muza, 2025. ISBN: 978-8328723271.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2555-s1KUL-L-FK-ETCT w USOSweb