Fakultet antropologiczny: Antropologia środowiskowa 2525-s1ETN2L-FA-AS

Antropologia środowiskowa zajmuje się badaniem interakcji między ludźmi a środowiskiem naturalnym. Rozwijając nowe paradygmaty, dziedzina ta uwzględnia różnorodność aktorów, rodzajów presji i ekosystemów, a także wartość wiedzy kulturowej dotyczącej krajobrazów. Antropolodzy środowiskowi podejmują próbę nadania podmiotowości gatunkom nie-ludzkim oraz redefiniują pojęcia takie jak „zasoby naturalne”, „natura” czy „dzikość” poza tradycyjnym rozumieniem ekosystemów. W kontekście globalnych wyzwań środowiskowych, antropologia środowiskowa bada, jak kultura wpływa na postrzeganie i interpretację problemów ekologicznych zarówno na poziomie lokalnym, jak i globalnym, podkreślając unikalny wkład antropologii kulturowej w debatę o środowisku. Na zajęciach będziemy analizować studia przypadków dotyczące różnorodnych relacji i interakcji poszczególnych społeczności ludzkich stanowiących element składowy, uczestników i współtwórców danego ekosystemu wykorzystując perspektywy interpretacji klasycznych, lecz głównie w oparciu o koncepcje najnowsze koncentrując się na nowych metodach i teoriach interdyscyplinarnych, które pozwalają lepiej zrozumieć przyczyny i alternatywy dla degradacji środowiska.
Na zajęciach omawiane będą zagadnienia takie jak:
- rola środowiska przyrodniczego w systemach kulturowych (adaptacje, zależności, konflikty interesów)
- człowiek i jego kultura w ludzkiej i poza-ludzkiej sieci powiązań
- motywy, realizacja i skutki przekształceń środowiska przyrodniczego
(przykłady kolonialne, imperialne, lokalne, itp.)
- wpływ zmian klimatycznych na ekosystemy naturo-kulturowe
- idee bioróżnorodności, zrównoważonego rozwoju i równowagi gatunkowej
- degradacja, regeneracja i reorganizacja środowisk i ekosystemów
- etnonauka a dawne i współczesne praktyki środowiskowe
- nowe podejście metodologiczne: nowy materializm, relacyjność, wiedza ucieleśniona
- pojęcia natury, kultury, przyrody i środowiska z perspektywy humanistycznych idei postantropocentrycznych

Całkowity nakład pracy studenta

1. Godziny realizowane z udziałem nauczycieli: - 30 godzin konwersatorium = 1p. ECTS; 2. Czas studenta poświęcony na pracę indywidualną: - przygotowanie do zajęć (czytanie literatury i realizacja powierzonych zadań) = 30 godzin = 1p. ECTS - przygotowanie do zaliczenia zajęć = 25 godzin = 1p. ECTS Łącznie: 85 godz. (3 ECTS)

Efekty uczenia się - wiedza

Student/ka zna i rozumie zaawansowanym stopniu - złożoność i zmienność kultury rozumianej także jako czynnik i składowa wielogatunkowych ekosystemów - różnorodność metod i interpretacji w oparciu o założenia i podejścia badawcze antropologii środowiskowej (K_W06)

Efekty uczenia się - umiejętności

Student/ka potrafi K_U02 opracować źródła zastane i wywołane oraz przeprowadzić ich analizę, a następnie zastosować je w dyskusji, referacie lub opracowaniu naukowym. K_U04 W ramach posiadanej wiedzy analizować przyczyny i przebieg procesów kulturowo-społecznych osadzonych w kontekście środowiskowym, prowadzić na ich temat polemiki, budować argumentację naukową, a także przyjmować krytykę własnych poglądów oraz formułować wnioski z dyskusji

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Student/ka odczuwa potrzebę wykorzystywania posiadanej wiedzy w rozwiązywaniu problemów kulturowo-społecznych i badawczych osadzonych w kontekście ekologii i środowiska oraz korzystania z wiedzy eksperckiej (K_K04 ) Jest gotowy/a do wykazywania postawy humanitarnej wobec problemów kulturowo-społecznych współczesnego świata (K_K05)

Metody dydaktyczne podające

- opis
- pogadanka
- wykład problemowy
- wykład konwersatoryjny

Metody dydaktyczne poszukujące

- ćwiczeniowa
- projektu
- laboratoryjna

Wymagania wstępne

brak

Koordynatorzy przedmiotu

Joanna Książek

Kryteria oceniania

w zależności od cyklu

Literatura

Descola Philippe, Beyond Nature and Culture, University of Chicago 2013.
Descola, Palsson (red.), Nature and Society. Anthropological Perspectives, Taylor & Francis e-Library, 2004
Geertz, Clifford. 1963. Agricultural Involution: The Process of Ecological Change in Indonesia. Berkeley and Los Angeles:University of California Press.
Harris Marvin. 1966. The Cultural Ecology of India’s Sacred Cattle. In Current Anthropology 7:51-66.
Ingold Tim, The Percepton of the Environment. Esseys on Livelyhood, dwelling and skill, Tylor&Francis e-Library 2002.
Kirksey Eben (red.) The Multispecies Salon, Durham–London 2014.
Marshal Tim, Więźniowie geografii. Czyli wszystko, co chciałbyś wiedzieć o globalnej polityce, Poznań 2015.
Nazarea Virginia D., Local knowledge and memory in biodiversity conservation.
Rappaport, Roy.1971.Nature, Culture and Ecological Anthropology. W: Man, culture and society, H. Shapiro (ed.). Oxford University Press: London.
Roothan Angela, Indigenous, Modern and Postcolonial Relations to Nature. Negotiating the Environment, Routledge 2019.
Steward, Julian. 1977, Evolution and Ecology: Essays on Social Transformations. Jane C. Steward and Robert F. Murphy, eds. Urbana: University of Illinois Press.
Tsing Anna, Grzyb u kresu świata. O możliwości życia na ruinach kapitalizmu, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2024.

W cyklu 2025/26L:

jak w części ogólnej

Uwagi

W cyklu 2025/26L:

Studenci będą oceniani na podstawie
- przygotowania do zajęć (czytanie tekstów; realizacja zleconych zadań) , aktywnego w nich uczestnictwa - 50%
- realizacji projektu końcowego w przestrzeni i najbliższym otoczeniu miasteczka akademickiego UMK - 50%.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2525-s1ETN2L-FA-AS w USOSweb