Technika i metodologia badań etnologicznych 2525-s1ETN1L-TIMBE
Koordynator przedmiotu: dr Rafał Beszterda
Podstawowym celem przedmiotu jest zaznajomienie studentów ze współczesnym warsztatem pracy badawczej, z naciskiem na specyfikę etnologicznych/antropologicznych badań terenowych. Cykl następujących po sobie zajęć prowadzonych w trakcie trzech semestrów ma przygotować do prowadzenia samodzielnych badań, zarówno empirycznych, jak i studyjnych. Integralną częścią cyklu kształcenia są zajęcia terenowe, w trakcie których studenci realizują własne pomysły badawcze.
Treści merytoryczne przedmiotu:
Podczas zajęć przedstawiona zostanie problematyka procesu badawczego, jego części składowe (od sformułowania problemu po opracowanie wyników badań w formie pracy naukowej), indywidualne uwarunkowania osobowe, jak i kwestie etyczne związane z wyborem tematów badawczych oraz stron je finansujących. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na współczesny zakres zainteresowań antropologii wraz ze zbiorem charakterystycznych pól badawczych związanych z podejmowaniem tematów "użytecznych społecznie". W tym kontekście historyczne i klasyczne zakresy zainteresowań etnologicznych stanowić będą jedynie tło rozważań, choć niezmiernie istotne dla zrozumienia ewolucji koncepcji antropologicznych, a przede wszystkim właściwych im praktyk badawczych.
Teoretyczne i praktyczne zaznajomienie się z przebiegiem postępowania badawczego (od sformułowania problemu po opracowanie wyników badań w formie pracy naukowej). Ewolucja technik badawczych wraz z rozwojem etnologii/antropologii kulturowej, w związku ze zmianą jej celów i identyfikacji nowych pól badawczych (np. współczesnego miasta, Internetu, zjawisk o charakterze globalnym). Zależności między celami i zastosowanymi metodami badań oraz zwrócenie szczególnej uwagi na etykę postępowania badawczego.
Uczestnicy zajęć nabędą kompetencje w zakresie samodzielnego przygotowania badań; właściwego formułowania pytań; wchodzenia i wychodzenia w interakcje z respondentami; różnorodnych zagrożeń wynikających z prowadzenia badań społecznych.
semestr I
Teoretyczne i praktyczne zaznajomienie z przebiegiem postępowania badawczego (od sformułowania problemu po opracowanie wyników badań w formie pracy naukowej). Ewolucja technik badawczych wraz z rozwojem etnologii/antropologii kulturowej, w związku ze zmianą jej celów i identyfikacji nowych pól badawczych (np. współczesnego miasta, Internetu, mniejszościowych grup społecznych, zjawisk o charakterze globalnym). Zależności między celami i zastosowanymi technikami oraz metodami badań, a ponadto zwrócenie szczególnej uwagi na etykę postępowania badawczego. Zapoznanie się z czynnikami mającymi wpływ na planowanie/prowadzenie badań terenowych/studyjnych. Procedury, rodzaje oraz zadania obserwacji uczestniczącej.
semestr II
Rozwinięcie wiedzy i umiejętności przeprowadzania różnorodnych form obserwacji i wywiadów etnologicznych oraz ich prawidłowego dokumentowania. Rozwinięcie znajomości techniki prowadzenia wywiadu etnograficznego w badaniach społecznych (typy wywiadów, planowanie wywiadów, jakość (rzetelność/trafność) i transkrypcja. Wstęp do analizy materiałów terenowych. W tym zakresie szczególnie analiza materiałów uzyskanych za pomocą wywiadów. Formy transkrypcji wywiadów w zależności od przyjętych metod analitycznych. Refleksja i autorefleksja antropologiczna. Przygotowanie do wakacyjnych badań terenowych (studia źródłowe/wybór i określenie problemów badawczych/dobór technik i metod oraz strona praktyczna: organizacja logistyki badań). Analiza danych jakościowych i sposoby prezentowania danych badawczych.
semestr III
Autoanaliza badań wakacyjnych: sukcesy i porażki. Na ich podstawie rozważania nt. związków teorii z praktyką. Uświadamiane i nieświadome błędy popełniane w trakcie procesu badawczego. Rozszerzenie znajomości technik i metod badawczych (m.in. szczególnych typów wywiadów, prawidłowości dotyczących organizacji badań grupowych, tematów "niewygodnych" etycznie, uświadamianych i ukrytych niedostatków badacza). Przygotowanie studentów do prowadzenia samodzielnych badań i nabycie umiejętności samokształcenia metodologicznego ukierunkowanego na poprawność formułowania zagadnień antropologicznych (teoretycznych i praktycznych) oraz wstępne ujęcie problematyki pracy licencjackiej w kontekście zdobytych wiadomości.
|
W cyklu 2022/23L:
jak w części - niezależnie od cyklu |
W cyklu 2023/24L:
jak w części - niezależnie od cyklu |
Całkowity nakład pracy studenta
Efekty uczenia się - wiedza
Efekty uczenia się - umiejętności
Efekty uczenia się - kompetencje społeczne
Metody dydaktyczne eksponujące
Metody dydaktyczne podające
- wykład problemowy
- wykład konwersatoryjny
Metody dydaktyczne poszukujące
- doświadczeń
- giełda pomysłów
- referatu
- studium przypadku
- okrągłego stołu
- sytuacyjna
- ćwiczeniowa
Metody dydaktyczne w kształceniu online
- metody wymiany i dyskusji
- gry i symulacje
- metody odnoszące się do autentycznych lub fikcyjnych sytuacji
- metody rozwijające refleksyjne myślenie
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2023/24L: | W cyklu 2022/23L: |
Kryteria oceniania
Metody oceny
W trakcie zajęć (przez 3 semestry) oceniana jest obecność, przygotowanie oraz aktywność uczestników kursu. Studenci winni się wykazać także umiejętnością zastosowania przyswajanej stopniowo wiedzy, co powinno się łączyć ze wzrastającą poprawnością formułowania swych zainteresowań antropologicznych /pytań i odpowiedzi.
Na zaliczenie pierwszego semestru studenci powinni:
-napisać krótki esej na temat wyznaczony przez prowadzącego;
-sporządzić bibliografię do samodzielnie sformułowanego problemu badawczego (ocenie podlega umiejętność postawienia zagadnienia badawczego, dotarcia do wyczerpujących źródeł pisanych, poprawność zapisu bibliograficznego);
- napisać recenzję jednej ze wskazanych książek ukazujących warsztat pracy etnologa (ocenie podlega treść recenzji z naciskiem na samodzielność sądów, poprawność językową i "techniczną" - przypisy, bibliografia);
-przeczytać dwie książki wyznaczone przez prowadzącego, które odnoszą się do praktyki badawczej i przygotować się do krytycznego ich omówienia podczas zajęć;
-zaliczyć na ocenę pozytywną wszystkie kolokwia cząstkowe oraz jedno semestralne (końcowe).
Na zaliczenie drugiego semestru studenci mają obowiązek:
- napisać recenzję jednej z książek ukazujących warsztat pracy etnologa (wskazanej przez prowadzącego);
-przeczytać dwie książki wyznaczone przez prowadzącego, które odnoszą się do praktyki badawczej i przygotować się do krytycznego ich omówienia podczas zajęć;
- przygotować się do wakacyjnych badań terenowych. Opracować problematykę wybranego samodzielnie problemu badawczego (wybrać odpowiednie metody i techniki, znaleźć publikacje źródłowe, właściwie sporządzić bibliografię. Przygotowania odbywają się pod opieką i w uzgodnieniu z prowadzącym (bez oceny);
-zaliczyć na ocenę pozytywną wszystkie kolokwia cząstkowe oraz jedno semestralne (końcowe).
Na zaliczenie trzeciego semestru studenci:
- prezentują na zajęciach rezultaty swych badań terenowych (omówienie, bez oceny);
- piszą pracę podsumowującą te badania w formie artykułu naukowego (ocenie podlegają wszystkie elementy warsztatu naukowego).
-przeczytać dwie książki wyznaczone przez prowadzącego, które odnoszą się do praktyki badawczej i przygotować się do krytycznego ich omówienia podczas zajęć;
-zaliczyć na ocenę pozytywną wszystkie kolokwia cząstkowe oraz jedno semestralne (końcowe).
Podstawowe kryteria redakcyjne i merytoryczne prac pisemnych:
Recenzje i eseje: 3-5 stron znormalizowanego maszynopisu - str. tytułowa i bibliografia nie wliczają się do objętości pracy (czcionka 12 pkt., Times New Roman lub Arial, 1,5-wierszowa interlinia, strona tytułowa, numeracja stron, prawidłowe akapity, obustronna justacja tekstu, przypisy źródłowe, bibliografia).
Ocenie podlega także samodzielnie skonstruowana treść, poprawność językowa i warsztatowa, logika wywodu, umiejętność znalezienia źródeł, zastosowanie prawideł sporządzania bibliografii i zastosowania w tekście przypisów skróconych.
Praktyki zawodowe
W ramach przedmiotu studenci odbywają przygotowane na zajęciach obligatoryjne ćwiczenia terenowe, przeprowadzane samodzielnie lub pod opieką i wraz z prowadzącym.
Literatura
Literatura podstawowa (obowiązkowa):
Semestr I:
Hammersley Marty, Atkison Paul, Metody badań terenowych, Zysk i S-ka, Poznań: 2000.
Kvale Steinar, Prowadzenie wywiadów, PWN, Warszawa: 2010.
Angrosino Michael, Badania etnograficzne i obserwacyjne, PWN, Warszawa: 2010.
Denzin Norman, Lincoln Yvonna /red./, Metody badań jakościowych, t. 1-2, PWN, Warszawa: 2009.
Semestr II:
Flick Uwe, Projektowanie badania jakościowego, PWN, Warszawa: 2010.
Kempny Marian, Nowicka Ewa /red./, Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej (+ vol. 2, Kontynuacje), PWN, Warszawa: 2004.
Kvale Steinar, Prowadzenie wywiadów, PWN, Warszawa: 2010.
Angrosino Michael, Badania etnograficzne i obserwacyjne, PWN, Warszawa: 2010.
Kopczyńska-Jaworska Bronisława, Metodyka etnograficznych badań terenowych, PWN, Warszawa:1971.
Silverman David, Interpretacja danych jakościowych, PWN, Warszawa: 2007.
Semestr III:
Gibbs Graham, Analizowanie danych jakościowych, PWN, Warszawa: 2011.
Kvale Steinar, Prowadzenie wywiadów, PWN, Warszawa: 2010.
Angrosino Michael, Badania etnograficzne i obserwacyjne, PWN, Warszawa: 2010.
Denzin Norman, Lincoln Yvonna /red./, Metody badań jakościowych, t. 1-2, PWN, Warszawa: 2009.
Hammersley Marty, Atkison Paul, Metody badań terenowych, Zysk i S-ka, Poznań: 2000.
Kempny Marian, Nowicka Ewa /red./, Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej (+ vol. 2, Kontynuacje), PWN, Warszawa: 2004.
Silverman David, Interpretacja danych jakościowych, PWN, Warszawa: 2007 (wybrane rozdziały).
K. Hastrup, Droga do antropologii. Między doświadczeniem a teorią, Wyd. UJ, Kraków; 2008.
H. Garfinkel, Studia z etnometodologii, PWN, Warszawa: 2009.
Tim Rapley, Analiza konwersacji, dyskursu i dokumentów, PWN, Warszawa: 2010
Literatura uzupełniająca:
Peritore N. P., Reflections on Dangerous Fieldwork, “The American Sociologists”, 1990, ss. 359-372.
Hitchcock G., Preliminary Notes on the Doing of Fieldwork and Ethnography, “Urban Review”, 1979, vol.11, No. 4, ss. 203-213.
Irwin K., Into the Dark Heart of Ethnography: The Lived Ethics and Inequality of Intimate Field Relationships, “Qualitative Sociology”, 2006, vol. 29, 155-175.
Churchill Ch. J., Jr., Ethnography as Translation, “Qualitative Sociology”, 2005, vol. 28, ss. 3-24.
Gordon D. F., Getting Close by Staying Distant: Fieldwork with Proselytizing Groups,“Qualitative Sociology”, 1987, vol. 10, ss. 267-287.
Picha P. R., Wholes, Halves, and Vacant Quarters: Ethnohistory and the Historical Method, w: T. Majewski, D. Gaimster (red.), International Handbook of Historical Archeology, Springer Verlag, 2009, ss. 269-283.
Wichroski M. A., Breaking Silence: Some Fieldwork Strategies in Cloistered and Non-Cloistered Communities, “Qualitative Sociology”, 1996, vol. 19, ss. 153-170.
McCorkel J. A., Myers K., What Difference Does Difference Make? Position and Privilege in the Field, “Qualitative Sociology”, 2003, vol. 26, ss. 199-231.
Harrington B., Obtrusiveness as Strategy in Ethnographic Research,
“Qualitative Sociology”, 2002, vol. 25, ss. 49-61.
Vannini A., Gladue C., Decolonised Methodologies in cross-Cultural Research, w: P. Liamputtong (red.), Doing Cross-Cultural Research, Springer Verlag, 2008, ss. 137-159.
Lawrence Ch., Re-Bordering the Nation: Neoliberalism and Racism in Rural Greece, “Dialectical Anthropology”, 2005, vol. 29, ss. 315-334.
Daniels A. K., Self-Deception and Self-Discovery in Fieldwork,
“Qualitative Sociology”, 1983, vol. 6, ss. 195-214.
Lincoln Y., Life Under Construction: Autoethnography of a Researcher, w: J. C. Smart (red.), Higher Education: Handbook of Theory and Research, vol. 31, ss. 1-38.
Gough K., New Proposals For Anthropologists, “Current Anthropology”, vol. 9, 1968, ss. 403-407 + komentarze
Berreman G. D., Is Anthropology Alive? Social Responsibility in Social Anthropology, “Current Anthropology”, vol. 9, 1968, ss. 391-396 + komentarze
Lowie R. H., Ethnography, Cultural and Social Anthropology, “American Anthropologist”, vol. 55, 1953, ss. 527-534.
Stocking George W., Jr. (red.), Observers Observed: Essays on Ethnographic Fieldwork, vol. 1, The University of Wisconsin Press, 1983.
Maanen J. van, Tales of the Field, Chicago Univ. Press, Chicago: 1998.
Cassell J. and Jacobs S. E., Handbook of Ethical Issues in Anthropology 1996-2006, American Anthropological Association, Arlington, VA Statements on Ethics, Principles of Professional Responsibility Adopted by the Council of the American Anthropological Association 1971-1986-2004
Mulhall A., In the field: notes on observation in qualitative research, “Journal of Advanced Nursing”, 41(3), ss. 306-313.
Yin R. K., Case Study Research. Design and Methods, Sage Publ., Thousand Oaks: 2003 /wybrane fragmenty/
Davies Ch. A., Reflexive Ethnography. A guide to researching selves and others, Routledge, London: 1999,
rozdział 1: Reflexivity and ethnographic research, ss. 3-25;
rozdział 2: Selecting topics and methods, ss. 26-44;
rozdział 7: Structuring research, ss. 137-155.
Diamond S., Anthropology in Question, “Dialectical Anthropology”, 2004, vol. 28, ss.11–32.
Kent L. L., Fieldwork That Failed, w: P. R. DeVita, Stumbling Toward Truth. Anthropologists at Work, Waveland Press Inc., Illinois: 2000, ss. 95-103.
Boissevain J., Fieldwork in Malta, w: G. D. Spindler (red.), Being an Anthropologist. Fieldwork in Eleven Cultures, Irvington Publishers, New York: 1983, ss. 58-84.
Rubin H. J., Rubin I. S., Qualitative interviewing: the art of hearing data, Sage Publications, Thousand Oaks: 1995,
rozdział 7: Assembling the Parts. Structuring a Qualitative Interview, ss. 145-167;
rozdział 8: Hearing About Culture, ss. 168-195;
rozdział 9: Topical Interviewing, ss. 196-225.
Spradley J. P., The Ethnographic Interview, Holt, Rinehart & Winston, New York: 1979 (Interviewing an Informant)
Spradley J. P., Participant Observation, Holt, Rinehart & Winston, New York: 1980
rozdział 3: The Ethnographic Research Cycle, The Developmental Research Sequence, ss. 26-138 /wybrane fragmenty/
Książki do recenzji:
Barley N., Niewinny antropolog; Bezpieczny sport; Plaga gąsienic; Ficowski J., Demony cudzego strachu, Kapuściński R., Autoportret reportera; Kroemer T., Ischi – człowiek dwóch światów, Talayesva D., Wódz słońca, Kastrup Kirsten, Droga do antropologii; Turnbull C. M., Ikowie, Ludzie gór; Kuper Adam, Kultura. Model antropologiczny.
|
W cyklu 2022/23L:
jak w części - niezależnie od cyklu |
W cyklu 2023/24L:
jak w części - niezależnie od cyklu |
Uwagi
|
W cyklu 2022/23L:
ZASADY odbywania zajęć w trybie online |
W cyklu 2023/24L:
ZASADY odbywania zajęć w trybie online |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: