Filozofia języka 2518-s2LP1Z-FJ

Filozofia języka będzie omawiana z perspektywy wybranych, kluczowych pojęć leżących w jej polu zainteresowania. Jeśli definiowane będą stanowiska (filozoficzne, lingwistyczne), to w odniesieniu do tych właśnie pojęć. Istotne będzie wskazanie problemu, przyjmowanych explicite i implicite założeń, jak również możliwych rozwiązań.

Na pierwszym spotkaniu filozofia języka zostanie umiejscowiona względem innych pokrewnych nauk, m.in. semiotyki, filozofii językoznawstwa, filozofii lingwistycznej, lingwistyki filozoficznej. Przyjęta zostanie perspektywa filozoficzna (Jacka J. Jadackiego) oraz językoznawcza (Piotra Stalmaszczyka). Kolejne spotkania będą poświęcone następującym pojęciom: prawdy, znaczenia, implikatury, presupozycji, aktu mowy oraz metafory. Omawianie pojęcia prawdy dotyczyć będzie trzech podstawowych zagadnień: nośników prawdy, uprawdziwiaczy oraz natury prawdy. Ostatnie zagadnienie dotyczy poszukiwania teorii/koncepcji/definicji prawy. Klasyczna, korespondencyjna koncepcja prawdy zostanie zestawiona z podejściami nieklasycznymi. Jednak oprócz standardowych koncepcji przedstawione będzie szerokie spektrum możliwych podejść, od irrealizmu, poprzez (m.in.) deflacjonizm, minimalizm do realizmu i antyrealizmu. Omówiony zostanie też pluralizm i monizm aletyczny. Przejście do problematyki znaczenia rozpocznie się od analizy niesemiotycznych (naturalnych) i semiotycznych (nienaturalnych) znaczeń terminu ,,znaczenie". Następnie skrótowo przedstawione będą wybrane teorie znaczenia: asocjacjonizm, konotacjonizm, korespondentyzm, weryfikacjonizm, behawioryzm, dyrektywizm oraz intencjonalizm. Następnie wprowadzone zostanie pojęcie znaczenia implikowanego. Dwa z nich będą przedmiotem zainteresowania na kolejnych dwóch spotkaniach: implikatura (konwersacyjna i konwencjonalne) oraz presupozycja. Teoria implikatur będzie przedstawiona z perspektywy griceanowskiej, przy czym nacisk zostanie położony na implikatury skalarne, jak również na własność odwoływalności. Pojęcie presupozycji będzie natomiast omawiane przez pryzmat różnych tzw. wyzwalaczy, a nacisk zostanie położony na własność rzutowania. Omawiając pojęcie aktów mowy, wskazane zostanie rozróżnienie na akt lokucyjny, illokucyjny oraz perlokucyjny, ale uwaga będzie skupiona na warunkach pomyślności. Zarysowany zostanie problem przejścia od podejścia deskryptywnego do podejścia normatywnego. Na kolejnych zajęciach omówione będzie pojęcie metafory. Uwaga skupiona będzie na podejściu Lakoffa i Johnsona, a interesować nas będą metafory strukturalne, orientacyjne i ontologiczne. Na ostatnich zajęciach zajmiemy się próbą definicji kłamstwa. Czy można kłamać mówiąc prawdę? Czy można kłamać niejęzykowo? Czy można kłamać nieintencjonalnie?