Kwestie etyczne i prawne w badaniach humanistyczno-społecznych 2518-s2LP1L-KEPWBHS

Przedmiot ma na celu zaznajomienie studentów z najważniejszymi kwestiami etycznymi i prawnymi związanymi z działalnością naukową w obszarze nauk humanistycznych i społecznych. W ramach przedmiotu studenci poznają podstawy historyczne i społeczne etycznej nauki, zapoznają się z rekomendacjami i regulacjami dotyczącymi prowadzenia etycznych badań, i będą w stanie stosować je w praktyce. Umiejętności nabyte w ramach przedmiotu będą mieć zastosowanie w kontekście akademickim – przy planowaniu i realizowaniu etapów projektów badawczych związanych z rekrutacją uczestników, ochroną ich interesów w trakcie badań i po, odpowiedzialnym dzieleniem się wynikami badań – jak i w otoczeniu społeczno-gospodarczym – przy aplikowaniu o fundusze na prace badawczo-rozwojowe, przy egzekwowaniu ochrony praw człowieka oraz praw własności intelektualnej w kontekście prywatnym i zawodowym. W ramach przedmiotu zostaną omówione poniższe zagadnienia:

1. Historia etycznej nauki: wybrane zagadnienia z historii i socjologii nauki, prawa człowieka w nauce, studia przypadków.
2. Standardy etycznej nauki: zalecenia ogólne, instytucje (UNESCO, Komisja Europejska, instytucje krajowe, komisje etyki), najważniejsze współczesne wyzwania – impakt społeczny badań, impakt klimatyczny badań, fałszowanie wyników badań, dostępność (m.in. praca z populacjami specjalnymi, gender equality, gender dimension, intersectionality), transparentność (m.in. otwarty dostęp, finansowanie dostępu do danych).
3. Procedury prawne związane z rekrutacją uczestników badań: zgoda na udział w badaniu, obowiązek informacyjny dot. danych osobowych, danych wrażliwych, anonimizacja danych, ochrona danych.
4. Procedury prawne związane z ochroną życia i zdrowia uczestników badań oraz prowadzących badania: standardy, studia przypadków.
5. Prawo własności intelektualnej: regulacje prawne dotyczące produkcji naukowej w kraju i na świecie, ochrona własności intelektualnej osób prywatnych i instytucji, plagiat, udostępnianie wyników badań, licencje.
6. Stosowanie zagadnień etycznych i prawnych w praktyce: przygotowywanie kwestionariuszy etycznych i wniosków do komisji etyki, analiza ryzyka, środki kontroli, wdrożenie.