Powaga literatury czeskiej: w stronę powieści post/modernistycznej 2517-s1LS3Z-PLCSPP

Celem zajęć jest zapoznanie studentów z tymi zagadnieniami związanymi z literaturą czeską od początków do dnia dzisiejszego, które nie zostały pomieszczone w Kanonie literatury czeskiej, lub zostały tam omówione marginalnie – tu zatem znajdą rozwinięcie. Tematem przewodnim tego bloku zajęć jest – kontrintucyjna dla powszechnego wyobrażenia o kulturze czeskiej, znajdująca się w opozycji do wielu stereotypów na temat literatury czeskiej – Powaga literatury czeskiej: w stronę powieści post/modernistycznej.

Na zajęciach zakreślone zostaną główne kierunki w rozwoju literatury czeskiej, szkoły, nurty, a także przedstawieni zostaną poszczególni pisarze, dla której to prezentacji kluczowa będzie kategoria „powagi”, przy czym za każdym razem kwestia ta zostanie usytuowana kontekstowo: (1) w odniesieniu do historii literatury europejskiej; (2) do historii literatur z szeroko rozumianego kręgu środkowoeuropejskiego (w tym przede wszystkim do literatur ościennych – kręgu niemieckojęzycznego, literatury polskiej, i in.); (3) w związku z kulturami i historią środkowoeuropejską jako całością i (4) kulturą czeską w szczególności. W odniesieniu do niektórych okresów wskazane zostaną zwłaszcza nawiązania i kontakty z literaturami niemieckojęzycznymi i słowacką.

W cyklu 2023/24Z:

Zob. Podstawowe informacje o przedmiocie (niezależnie od cyklu).

W cyklu 2024/25Z:

Zob. Podstawowe informacje o przedmiocie (niezależnie od cyklu).

W cyklu 2025/26Z:

Zob. Podstawowe informacje o przedmiocie (niezależnie od cyklu).

Całkowity nakład pracy studenta

Łącznie 3 punkty ECTS = ok. 90 godz. Godziny kontaktowe: obecność na zajęciach 30 godz. + konsultacje: 5 godz. Praca własna studenta: przygotowanie do aktywnego uczestnictwa w zajęciach (lektury obowiązkowe, zdobywanie informacji we własnym zakresie na podstawie lektur dodatkowych i Internetu, przygotowanie prezentacji): 45 godz. Przygotowanie do zaliczenia końcowego zajęć: 10 godz.

Efekty uczenia się - wiedza

Student ma podstawową wiedzę o literaturze czeskiego obszaru kulturowego obejmującą jej periodyzację, genologię oraz twórczość wybranych autorów (K_W04). Student ma także podstawową wiedzę z zakresu literaturoznawstwa (K_W05) oraz ma podstawową wiedzę o powiązaniach filologii (w tym wypadku czeskiej i słowiańskiej) z pokrewnymi naukami humanistycznymi, tj. m.in. z naukami politycznymi i historycznymi, historią sztuki, kulturoznawstwem czy antropologią kultury (K_W06), a także ma wiedzę o podstawowej terminologii i metodologii badań w dziedzinie filologii, w tym wypadku – subdyscyplinie literaturoznawczej (K_W07). Cały ten kompleks zagadnień jest o tyle istotny, iż pozwala badać i poznawać studentom literaturę w sposób naukowy, przez wykorzystanie różnych narzędzi, metod, itd. wypracowanych przez poszczególne szkoły badawcze, jak i pojedynczych badaczy, pochodzących z Czech, obszaru Słowiańszczyzny, jak i przekraczając te ograniczenia terytorialno-kulturowe. Student posiada podstawową wiedzę o wybranych zagadnieniach historycznych, społecznych, religijnych, filozoficznych i politycznych warunkujących rozwój bałkańskiego obszaru kulturowego ziem czeskich w różnych ich wariantach historycznych (K_W08), a także ma podstawową wiedzę o szeroko pojętej kulturze tego obszaru językowego (np., media, teatr, film) (K_W09). Zajęcia mają ponadto wyrobić w studentach komparatystyczne i kulturoznawcze spojrzenie na omawiane kwestie, oraz dostrzeganie połączeń między myślą społeczno-polityczną, naukami społecznymi i humanistyką, dyskursem prasowym i politycznym, oraz – światem sztuki, w tym zwłaszcza literatury i filmu.

Efekty uczenia się - umiejętności

W związku z tym, że część ćwiczeniowa zajęć w dużej mierze opiera się na pracy własnej studenta, który musi przygotowywać się do zajęć, czytać lektury zadane, a także – co nie bez znaczenia – przygotować zarówno prezentację – wystąpienie ustne (referat), musi posiadać określone umiejętności. Zatem student: potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i użytkować informacje przy użyciu różnych źródeł i sposobów (K_U01); potrafi czytać ze zrozumieniem teksty w języku czeskim (K_U02), a zatem także potrafi porozumiewać się przy użyciu różnych kanałów i technik komunikacyjnych na tematy z zakresu studiowanej dyscypliny w języku rodzimym i czeskim (K_U05). W trakcie zajęć ćwiczeniowych, student potrafi pracować wedle celów i wskazówek formułowanych przez opiekuna naukowego (K_U07). Student posiada zatem umiejętność tworzenia prac pisemnych i/lub ustnych w języku polskim i/lub w czeskim z wykorzystaniem podstawowych ujęć teoretycznych i rożnych źródeł (K_U14, K_U15). By to zrobić, student musi umieć przeprowadzić kwerendę biblioteczną, wykorzystywać bazy danych i posługiwać się Internetem, sporządzić bibliografię i przypisy ze stosowną dbałością o prawa autorskie, formatować dokumenty, korzystając z edytora tekstów, przygotować prezentację (K_U17), a także – by praca posiadała naukowy charakter – student posiada umiejętność argumentowania z wykorzystaniem poglądów innych badaczy oraz formułowania wniosków (K_U16).

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Student docenia tradycję i dziedzictwo kulturowe ziem czeskich, ma świadomość odpowiedzialności za ich zachowanie (K_K05), a także systematycznie uczestniczy w działaniach na rzecz zachowania tegoż dziedzictwa (K_K06), np. poprzez zdobywanie wiedzy i jej propagowanie. Dzięki kompetencjom językowym student jest przygotowany do sprawnego poruszania się w obrębie kultury czeskiej (K_K08). W tym sensie student ma świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności, rozumie potrzebę ciągłego dokształcania się i rozwoju, potrafi inspirować i organizować proces uczenia się innych osób (K_K01). Zaś ze względu na zajęcia ćwiczeniowe, w których praca odbywa się niekiedy w grupach, student potrafi pracować w zespole przyjmując różne role (K_K02). Efektem ma być niezbędna we współczesnym świecie kompetencja swobodnego poruszania się wśród problemów wielokulturowego świata.

Metody dydaktyczne

Elementy wykładu (w tym fakultatywnie multimedialnego). Analiza i interpretacja tekstów literackich i tekstów kultury w perspektywie komparatystycznej, z użyciem prezentowanych na zajęcia perspektyw badawczych. Prezentacje (w tym fakultatywnie multimedialne) i/lub referaty przygotowywane samodzielnie przez studentów. Dyskusja. Inne – wybrane przez poszczególnych prowadzących ćwiczenia np. kreślenie „mapy myśli” porządkującej informacje zawartych w pomocniczych tekstach teoretycznych.

Metody dydaktyczne podające

- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- opis
- wykład konwersatoryjny

Metody dydaktyczne poszukujące

- studium przypadku
- ćwiczeniowa

Metody dydaktyczne w kształceniu online

- metody wymiany i dyskusji
- metody rozwijające refleksyjne myślenie

Rodzaj przedmiotu

przedmiot fakultatywny

Wymagania wstępne

Nd.

Koordynatorzy przedmiotu

Marta Kaliska
Adam Kola

Kryteria oceniania

Podstawą do zaliczenia będą: uczestnictwo i aktywność na zajęciach oraz – niezbędne do tego – przeczytane lektury. Efekty z zakresu wiedzy będą sprawdzane przez weryfikację przygotowanych prezentacji i przeczytanej ze zrozumieniem zadanej lektury na poszczególne zajęcia. Pod uwagę będą brane tutaj i oceniane umiejętności studentów z zakresu wskazanego w efektach kształcenia, w tym przede wszystkim dotyczące umiejętności i kompetencji społecznych. Te będą poddawane ciągłej ocenie w trakcie trwania zajęć stosownie do używanych metod dydaktycznych (np. praca z tekstem, w grupie, dyskusja, umiejętność korzystania z elementów wykładu w trakcie zajęć, itd.).
Ponadto każdy student będzie musiał przygotować przynajmniej raz w semestrze prezentację dotyczącą wybranego problemu związanego z tematyką zajęć (wystąpienie do 15 minut), która pozwoli sprawdzić nie tylko wiedzę, ale również umiejętności i kompetencje społeczne studenta.
W przypadku ćwiczeń nieobecności powyżej dwóch zajęć w semestrze wymagają zaliczenia stosownego materiału przed przystąpieniem do końcowej rozmowy zaliczeniowej, po uzgodnieniu z prowadzącym przedmiot w trakcie konsultacji. Nieobecność na poziomie 50% zajęć uniemożliwia ich zaliczenie. Wyjątkiem są następujące sytuacje: w przypadku uzasadnionej niemożności uczestniczenia w zajęciach studenci posiadający indywidualną organizację lub tok studiów, a także przebywających w ramach wymiany międzynarodowej zagranicą, zobowiązani są do ustalenia formy zaliczenia zajęć przed ich rozpoczęciem lub w pierwszym okresie ich trwania.
Na zakończenie przewidziano zaliczenie na ocenę ustne z zakresu objętego programem zajęć, sprawdzającą przede wszystkim zdobytą wiedzę, lecz również posiadane umiejętności i kompetencje społeczne.

Praktyki zawodowe

Nd.

Literatura

Bakuła Bogusław
2000 Historia i komparatystyka. Szkice o literaturze i kulturze Europy Środkowo-Wschodniej XX wieku, Poznań: Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka.
Baluch Jacek
2001 red., Hrabal, Kundera, Havel… Antologia czeskiego eseju, Kraków: Universitas.
Bobrownicka Maria
1992 red., Mity narodowe w literaturach słowiańskich, Kraków: UJ.
1996 red., Symbioza kultur słowiańskich i niesłowiańskich w Europie Środkowej, Kraków: Universitas, s. 23-29.
2003 Pogranicza w centrum Europy. Slavica, Kraków: Universitas
2006 Patologie tożsamości narodowej w postkomunistycznych krajach słowiańskich. Uwagi o genezie i transformacjach kategorii tożsamości, Kraków: Universitas.
Dąbek-Wirgowa Teresa, Wierzbicki Jan
1986 red., Kategorie peryferii i centrum w kształtowaniu się kultur narodowych, materiały konferencji naukowej dla uczczenia 1100-ej rocznicy śmierci świętego Metodego, Warszawa: UW.
Engelking Leszek
2001 Surrealizm. Underground. Postmodernizm. Szkice o literaturze czeskiej, Łódź: Wyd. UŁ.
Kola Adam F.
2004 Słowianofilstwo czeskie i rosyjskie w ujęciu porównawczym, Łódź: Ibidem.
2011 Europa w dyskursie polskim, czeskim i chorwackim. Rekonfiguracje krytyczne, Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Kraskowska Ewa
2005 red., Literatury słowiańskie po roku 1989. Nowe zjawiska, tendencje, perspektywy, tom II, Feminizm, Warszawa: Kolor Plus
Lehár Jan, Stich Alexandr, Janáčková Jaroslava, Holý Jiři
2002 Česká literature od počátků k dnešku, wstęp J. Opelík, Praha: Nakladatelství Lidové noviny.
Magnuszewski Józef
1973 Historia literatury czeskiej. Zarys, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich. Wydawnictwo.
Niedziela Zdzisław
1971 Zarys historii literatury czeskiej, Kraków: UJ.
Patočka Jan
1997 Kim są Czesi?, przeł. J. Baluch, Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury.
Zelenka Miloš
2002 Literární vĕda a slavistika, Praha: Academia.
Zieliński Bogusław
2002 red., Narodowy i ponadnarodowy model kultury. Europa Środkowa i Półwysep Bałkański, Poznań: Wyd. UAM.
2008 red., Tradycje pogranicza i przestrzeganie tradycji. Od komunizmu do postmodernizmu i postkolonializmu, Poznań: Wyd. UAM.

W cyklu 2023/24Z:

Zob. Podstawowe informacje o przedmiocie (niezależnie od cyklu).

W cyklu 2024/25Z:

Zob. Podstawowe informacje o przedmiocie (niezależnie od cyklu).

W cyklu 2025/26Z:

Zob. Podstawowe informacje o przedmiocie (niezależnie od cyklu).

Uwagi

W cyklu 2023/24Z:

W związku z wyborem przez studentów przedmiotu "Humor w literaturze czeskiej - ku źródłom ludycznym", przedmiot "Powaga literatury czeskiej: w stronę powieści post/modernistycznej" w cyklu 202_/202_ nie będzie prowadzony.

W cyklu 2024/25Z:

W cyklu 2025/26Z:

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2517-s1LS3Z-PLCSPP w USOSweb