Prowadzony w cyklu: 2025/26Z

Kod ISCED: 0232

Punkty ECTS: 3

Język: czeski

Organizowany przez: Wydział Humanistyczny

Wybrane zagadnienia z literatury - moduł nr 1 - język czeski 2517-s1LS2Z-WZZL-JC

Celem zajęć jest zapoznanie studentów z kluczowymi zjawiskami, autorami i dziełami literatury czeskiej – od jej początków po współczesność. Ze względu na ograniczenia czasowe, kurs nie ma charakteru pełnego wykładu historycznoliterackiego, lecz koncentruje się na wybranych przykładach i najważniejszych nurtach rozwojowych. Akcent położony jest przede wszystkim na lekturę i interpretację reprezentatywnych utworów.

Zajęcia realizowane są w ujęciu problemowym i komparatystycznym: zamiast linearnego klucza chronologicznego przyjmują układ zagadnieniowy, skoncentrowany wokół motywów, form literackich i twórczości najważniejszych autorów. Każdy omawiany tekst i zjawisko literackie osadzane są w szerszych kontekstach: (1) europejskiej tradycji literackiej, (2) środkowoeuropejskiego kręgu kulturowego (zwłaszcza literatury polskiej i niemieckojęzycznej, a także słowackiej), (3) historii i kultury regionu jako przestrzeni współdzielonych doświadczeń, (4) rozwoju kultury czeskiej jako osobnej, ale istotnej części tej wspólnoty kulturowej.

W ramach kursu studenci będą mieli okazję poznać zarówno utwory kanoniczne, jak i teksty kluczowe dla zrozumienia czeskiej tożsamości literackiej i jej dialogu z kulturą europejską.

W cyklu 2025/26Z:

Zakres tematów
[1] Zajęcia organizacyjne i krótka historia Czech

[12 Tyl Josef Kajetanb, Gdzie jest mój dom, przeł. M. Woźniak, [za:] http://pl.wikipedia.org/wiki/Hymn_Czech

[3] Ota Pavel, 1977 Śmierć pięknych saren, [w:] Opowiadania pisarzy czeskich XX w., wybór A. Piotrowski, Warszawa: Nasza Księgarnia.

[4] M. Viewegh
2004 Cudowne lata pod psem, przeł. R. Bielińska, Izabelin: Świat Literacki.

[5] Hrabal Bohumil

2001 Postrzyżyny, przeł. Andrzej Czcibor-Piotrowski, Izabelin: Świat Literacki.
LUB
2002 Pociągi pod specjalnym nadzorem, przeł. Andrzej Czcibor-Piotrowski, Izabelin: Świat Literacki.

[6] Hrabal Bohumil

]2003 Zbyt głośna samotność, przeł. Piotr Godlewski, Izabelin: Świat Literacki.

[7] Hašek Jaroslav

1972 Przygody dobrego wojaka Szwejka podczas wojny światowej, przeł. P. Hulka-Laskowski, t. I-IV, Warszawa: PIW.

[8] K. Čapek

Inwazja jaszczurów [różne wydania]

[9] L. Fuks, Palacz zwłok

[10] Hodrová Daniela, 2001 Pod dwiema postaciami, przeł. i posłowiem opatrzył L. Engelking, Łódź: Biblioteka „Tygla Kultury” (wcześniej fragmenty również [w:] „Literatura na Świecie”, nr 3/1996, s.109-140).

[11[ Ajvaz Michal, 2005 Morderstwo w hotelu Intercontinental; Powrót starego warana; Inne miasto, przeł. i posłowie L. Engelking, Sejny: Pogranicze.

[12] M. Kundera,, Żart [wiele wydań]

[13] Havel Václav, Audiencja

[14] Kundera Milan

1983 Zakład czeski, „Zeszyty Literackie”, nr 1/1983, s. 26-31.

1984 Zachód porwany albo tragedia Europy środkowej, przeł. M.L., „Zeszyty Literackie”, nr 5/1984, s. 14-31.

[15] Patočka Jan, 1997 Kim są Czesi?, przeł. J. Baluch, Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury.
[jako podsumowanie[

Całkowity nakład pracy studenta

2 ECTS: 1) godziny kontaktowe przewidziane w planie studiów do tego przedmiotu = 1 ETCS (30 godz.) 2) konsultacje = 0,5 ETCS (15 godz.) 3) praca własna studenta - zapoznanie z obowiązkowymi lekturami bądź też fragmentami tekstów, przygotowanie do dyskusji, referatu i końcowych kolokwiów = 0,5 ECTS (15 godz.) Ogółem: 2 ECTS

Efekty uczenia się - wiedza

Osoba studiująca: W1: Ma zaawansowaną wiedzę o literaturze z czeskiego obszaru kulturowego obejmującą jej periodyzację, genologię oraz twórczość wybranych autorów (K_W04). W2: Ma zaawansowaną wiedzę z zakresu literaturoznawstwa (K_W05). W3: Ma zaawansowaną wiedzę o wybranych zagadnieniach historycznych, społecznych, religijnych, filozoficznych i politycznych warunkujących rozwój czeskiego obszaru kulturowego (K_W08).

Efekty uczenia się - umiejętności

Osoba studująca: U1: Umie umiejscowić poznawane utwory w ogólnym kontekście historyczno-kulturowym (K_U11). U2: Umie rozpoznać rodzaj literacki i gatunkową konwencję poznawanych utworów ( K_U12). U3: Umie dokonać analizy i interpretacji poznawanych utworów z użyciem podstawowej terminologii i właściwych metod (K_U13).

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Osoba studiująca: K1: Docenia tradycję i dziedzictwo kulturowe francuskojęzycznego obszaru kulturowego i ma świadomość odpowiedzialności za ich zachowanie (K_K03).

Metody dydaktyczne

Metody wybrane z poniżej wymienionych..

Metody dydaktyczne podające

- wykład konwersatoryjny
- opowiadanie
- wykład informacyjny (konwencjonalny)

Metody dydaktyczne poszukujące

- seminaryjna
- ćwiczeniowa
- referatu

Metody dydaktyczne w kształceniu online

- metody wymiany i dyskusji

Wymagania wstępne

Nd.

Koordynatorzy przedmiotu

Marta Kaliska
Adam Kola

Kryteria oceniania

Podstawą do zaliczenia będą: uczestnictwo i aktywność na zajęciach oraz – niezbędne do tego – przeczytane lektury. Efekty z zakresu wiedzy będą sprawdzane przez weryfikację przygotowanych prezentacji i przeczytanej ze zrozumieniem zadanej lektury na poszczególne zajęcia. Pod uwagę będą brane tutaj i oceniane umiejętności studentów z zakresu wskazanego w efektach uczenia się, w tym przede wszystkim dotyczące umiejętności i kompetencji społecznych. Te będą poddawane ciągłej ocenie w trakcie trwania zajęć stosownie do używanych metod dydaktycznych (np. praca z tekstem, w grupie, dyskusja, umiejętność korzystania z elementów wykładu w trakcie zajęć, itd.).
Podstawą do zaliczenia będzie również napisanie eseju na wybrany temat (praca spełniająca wymogi pracy naukowej o objętości ok. 5-8 stron standardowego maszynopisu: czcionka TNR 12, odstęp 1,5, margines 2,5 cm, aparat naukowy; wcześniej przygotowane i skonsultowane z prowadzącym zajęcia: (a) temat pracy, (b) bibliografia, (c) plan pracy/konspekt pracy; wszystkie te elementy podlegają ocenie). Szczegóły dotyczące pracy (także wymagań technicznych), jak i harmonogramu pracy nad nią ustalone zostaną na początku zajęć. Praca pisemna pozwoli sprawdzić nie tylko wiedzę, ale również umiejętności i kompetencje społeczne studenta.
W przypadku ćwiczeń nieobecności powyżej dwóch zajęć w semestrze wymagają zaliczenia stosownego materiału przed przystąpieniem do końcowej rozmowy zaliczeniowej, po uzgodnieniu z prowadzącym przedmiot w trakcie konsultacji. Nieobecność na poziomie 50% zajęć uniemożliwia ich zaliczenie. Wyjątkiem są następujące sytuacje: w przypadku uzasadnionej niemożności uczestniczenia w zajęciach studenci posiadający indywidualną organizację lub tok studiów, a także przebywających w ramach wymiany międzynarodowej zagranicą, zobowiązani są do ustalenia formy zaliczenia zajęć przed ich rozpoczęciem lub w pierwszym okresie ich trwania.

Praktyki zawodowe

Nd.

Literatura

W związku z powyższym (zakres tematów) również literatura przedmiotu zawiera opracowania ogólne dot. (historii) literatury czeskiej i pokrewne, zaś wybrane przykłady poszczególnych tekstów zostaną zamieszczone w opisie cyklu.

Bakuła Bogusław
2000 Historia i komparatystyka. Szkice o literaturze i kulturze Europy Środkowo-Wschodniej XX wieku, Poznań: Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka.
Baluch Jacek
2001 red., Hrabal, Kundera, Havel… Antologia czeskiego eseju, Kraków: Universitas.
Bobrownicka Maria
1992 red., Mity narodowe w literaturach słowiańskich, Kraków: UJ.
1996 red., Symbioza kultur słowiańskich i niesłowiańskich w Europie Środkowej, Kraków: Universitas, s. 23-29.
2003 Pogranicza w centrum Europy. Slavica, Kraków: Universitas
2006 Patologie tożsamości narodowej w postkomunistycznych krajach słowiańskich. Uwagi o genezie i transformacjach kategorii tożsamości, Kraków: Universitas.
Dąbek-Wirgowa Teresa, Wierzbicki Jan
1986 red., Kategorie peryferii i centrum w kształtowaniu się kultur narodowych, materiały konferencji naukowej dla uczczenia 1100-ej rocznicy śmierci świętego Metodego, Warszawa: UW.
Engelking Leszek
2001 Surrealizm. Underground. Postmodernizm. Szkice o literaturze czeskiej, Łódź: Wyd. UŁ.
Gellner Ernest
1991 Narody i nacjonalizm, przeł. T. Hołówka, Warszawa: PIW.
Gruchała Janusz
1996 Tomasz G. Masaryk, Wrocław-Warszawa-Kraków: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich. Wydawnictwo.
Heck Roman, Orzechowski Marian
1969 Historia Czechosłowacji, Wrocław-Warszawa-Kraków: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich. Wydawnictwo.
Hroch Miroslav
2003 Małe narody Europy. Perspektywa historyczna, przeł. G. Pańko, Wrocław-Warszawa-Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo.
Kaczorowski Aleksander
2006 Europa z płaskostopiem (rozmowy), współpraca T. Maćkowiak, Wołowiec: Czarne.
Kola Adam F.
2004 Słowianofilstwo czeskie i rosyjskie w ujęciu porównawczym, Łódź:
2011 Europa w dyskursie polskim, czeskim i chorwackim. Rekonfiguracje krytyczne, Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Kraskowska Ewa
2005 red., Literatury słowiańskie po roku 1989. Nowe zjawiska, tendencje, perspektywy, tom II, Feminizm, Warszawa: Kolor Plus
Krejčí Karel
1974 Praga. Legenda i rzeczywistość, przeł. C. Dmochowska, Warszawa: PIW.
Lehár Jan, Stich Alexandr, Janáčková Jaroslava, Holý Jiři
2002 Česká literature od počátků k dnešku, wstęp J. Opelík, Praha: Nakladatelství Lidové noviny.
Lehr-Spławiński Tadeusz, Piwarski Kazimierz, Wojciechowski Zygmunt
1947 Polska – Czechy. Dziesięć wieków sąsiedztwa, Katowice-Wrocław: Wyd. Instytutu Śląskiego.
Magnuszewski Józef
1973 Historia literatury czeskiej. Zarys, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich. Wydawnictwo.
Niedziela Zdzisław
1971 Zarys historii literatury czeskiej, Kraków: UJ.
Patočka Jan
1997 Kim są Czesi?, przeł. J. Baluch, Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury.
1998 Eseje heretyckie z filozofii dziejów, przeł. A. Czcibor-Piotrowski, E. Szczepańska, J. Zychowicz, Warszawa: Fundacja Aletheia.
Pavel Jakub
1986 Sztuka Czechosłowacji, przeł. A. Dębska, H. Gruszczyńska-Dębska, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe.
Piotrowski Piotr
2005 Awangarda w cieniu Jałty. Sztuka w Europie Środkowo-Wschodniej w latach 1945-1989, Poznań: Rebis.
Rippelino Angelo Maria
1997 Praga magiczna, przeł. H. Kralowa, Warszawa: PIW.
Szczygieł Mariusz
2006 Gottland, Wołowiec: Czarne.
Tomaszewski Jerzy
1997 Czechosłowacja, Warszawa: Trio.
Wandycz Piotr
1995 Cena wolności. Historia Europy Środkowo–Wschodniej od średniowiecza do współczesności, Kraków: Znak.
Zelenka Miloš
2002 Literární vĕda a slavistika, Praha: Academia.
Zieliński Bogusław
2002 red., Narodowy i ponadnarodowy model kultury. Europa Środkowa i Półwysep Bałkański, Poznań: Wyd. UAM.
2008 red., Tradycje pogranicza i przestrzeganie tradycji. Od komunizmu do postmodernizmu i postkolonializmu, Poznań: Wyd. UAM.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2517-s1LS2Z-WZZL-JC w USOSweb