Mentalność rosyjska 2517-s1LS1L-MR
Cel zajęć: poznanie fenomenu, jakim jest mentalność rosyjska (synonimicznie - dusza rosyjska, rosyjski charakter narodowy). Zadanie polega na zrozumieniu złożoności zjawiska poprzez poznanie czynników kulturowych, religijnych, historycznych i politycznych, które na przestrzeni dziejów kształtowały specyfikę/”inność” charakteru narodowego Rosjan. Ważne jest zwrócenie uwagi na fakt, iż wiele zjawisk, kategorii i pojęć kultury rosyjskiej nie ma swoich odpowiedników w innych językach-kulturach. Niemniej istotne jest ponadto założenie, że „dusza rosyjska” to jedna z kategorii mitologii narodowej, nie mająca jednoznacznego odpowiednika w rzeczywistości empirycznej” (W. Szczukin). Zjawisko mentalności narodowej ma charakter procesualny, zatem podlega zmianom. Stąd konieczność zwrócenia uwagi na przełomowe momenty dziejowe, które dynamizowały proces narodowej autoidentyfikacji. Celem zajęć będzie wypracowanie krytycznego spojrzenia na zagadnienie, zwłaszcza na stereotypy myślowe, także ostrożność w wypowiadaniu sądów wartościujących. Niezwykle ważna jest tutaj potrzeba interdyscyplinarnego oglądu, który pozwoli dostrzec złożoność zjawiska i jego diachroniczny charakter.
Zagadnienia:
1. Mentalność rosyjska – definicja pojęcia (kategoria myślowa, mit, symbol). Romantyczne pojęcie narodu – wspólnota historyczno-kulturowa (J. Herder). Narodnost’ na gruncie rosyjskim
2. Czynniki geograficzne i cechy mentalne. Geneza i rozwój ustroju patrymonialnego
3. Idea rosyjska wg N. Bierdiajewa (kobiecość duszy rosyjskiej, szeroka rosyjska natura, umiłowanie wolności, gwałtowność namiętności, , brak instynktu obywatelskiego, ambiwalencja)
4. Pragnienia imperialne: idea Moskwy-Trzeciego Rzymu; polityka ekspansjonistyczna Piotra I i Katarzyny II; piewcy imperium (wiek XVIII: G. Dierżawin i W. Pietrow, M. Łomonosow, M. Chieraskow, M. Karamzin; motywy imperialne w pisarstwie XIX wieku: A. Puszkin, M. Lermontow, F. Tiutczew)
5. Sakralizacja władzy – tradycja jedności Krzyża i Tronu
6. Moskwa-Petersburg: dwa miasta, dwie mentalności
7. Mentalność słowianofilska (od klasyków: A. Chomiakow, I. Kirejewski, K. Aksakow po współczesność:A. Sołżenicyn, prozaicy „wiejscy”: W. Biełow, W. Astafjew, W. Rasputin) i okcydentalistyczna (od klasyków (W. Bieliński, I. Turgieniew po współczesność (Wiktor Jerofiejew, Wł. Bukowski, W. Wojnowicz)
8. Mentalność sowiecka – homo sovieticus (nowy typ antropologiczny)
9.Stereotypy polsko-rosyjskie (A. Puszkin - Oszczercom Rosji; M. Zdziechowski - Wpływy rosyjskie na duszę polską; Cz. Miłosz – Rosja). Stereotyp Rosji-niedźwiedzia w karykaturze europejskiej (XIX-XX w.)
W przypadku nauczania online i utrudnionego lub niemożliwego dostępu do bibliotek wszystkie niezbędne materiały zostaną przesłane studentom w formie skanów
|
W cyklu 2022/23L:
Cel zajęć: poznanie fenomenu, jakim jest mentalność rosyjska (synonimicznie - dusza rosyjska, rosyjski charakter narodowy). Zadanie polega na zrozumieniu złożoności zjawiska poprzez poznanie czynników kulturowych, religijnych, historycznych i politycznych, które na przestrzeni dziejów kształtowały specyfikę/”inność” charakteru narodowego Rosjan. Ważne jest zwrócenie uwagi na fakt, iż wiele zjawisk, kategorii i pojęć kultury rosyjskiej nie ma swoich odpowiedników w innych językach-kulturach. Niemniej istotne jest ponadto założenie, że „dusza rosyjska” to jedna z kategorii mitologii narodowej, nie mająca jednoznacznego odpowiednika w rzeczywistości empirycznej” (W. Szczukin). Zjawisko mentalności narodowej ma charakter procesualny, zatem podlega zmianom. Stąd konieczność zwrócenia uwagi na przełomowe momenty dziejowe, które dynamizowały proces narodowej autoidentyfikacji. Celem zajęć będzie wypracowanie krytycznego spojrzenia na zagadnienie, zwłaszcza na stereotypy myślowe, także ostrożność w wypowiadaniu sądów wartościujących. Niezwykle ważna jest tutaj potrzeba interdyscyplinarnego oglądu, który pozwoli dostrzec złożoność zjawiska i jego diachroniczny charakter. 1. Mentalność rosyjska – definicja pojęcia (kategoria myślowa, mit, symbol). Romantyczne pojęcie narodu – wspólnota historyczno-kulturowa (J. Herder). Narodnost’ na gruncie rosyjskim 2. Czynniki geograficzne i cechy mentalne. Geneza i rozwój ustroju patrymonialnego 3. Idea rosyjska wg N. Bierdiajewa (kobiecość duszy rosyjskiej, szeroka rosyjska natura, umiłowanie wolności, gwałtowność namiętności, , brak instynktu obywatelskiego, ambiwalencja) 4. Pragnienia imperialne: idea Moskwy-Trzeciego Rzymu; polityka ekspansjonistyczna Piotra I i Katarzyny II; piewcy imperium (wiek XVIII: G. Dierżawin i W. Pietrow, M. Łomonosow, M. Chieraskow, M. Karamzin; motywy imperialne w pisarstwie XIX wieku: A. Puszkin, M. Lermontow, F. Tiutczew) 5. Sakralizacja władzy – tradycja jedności Krzyża i Tronu 6. Alkohol w kulturze rosyjskiej 7. Mentalność słowianofilska (od klasyków: A. Chomiakow, I. Kirejewski, K. Aksakow po współczesność:A. Sołżenicyn, prozaicy „wiejscy”: W. Biełow, W. Astafjew, W. Rasputin) i okcydentalistyczna (od klasyków (W. Bieliński, I. Turgieniew po współczesność (Wiktor Jerofiejew, Wł. Bukowski, W. Wojnowicz) 8. Mentalność sowiecka – homo sovieticus (nowy typ antropologiczny) 9.Stereotypy polsko-rosyjskie (A. Puszkin - Oszczercom Rosji; M. Zdziechowski - Wpływy rosyjskie na duszę polską; Cz. Miłosz – Rosja). Stereotyp Rosji-niedźwiedzia w karykaturze europejskiej (XIX-XX w.) W przypadku nauczania online i utrudnionego lub niemożliwego dostępu do bibliotek wszystkie niezbędne materiały zostaną przesłane studentom w formie skanów |
W cyklu 2023/24L:
Cel zajęć: poznanie fenomenu, jakim jest mentalność rosyjska (synonimicznie - dusza rosyjska, rosyjski charakter narodowy). Zadanie polega na zrozumieniu złożoności zjawiska poprzez poznanie czynników kulturowych, religijnych, historycznych i politycznych, które na przestrzeni dziejów kształtowały specyfikę/”inność” charakteru narodowego Rosjan. Ważne jest zwrócenie uwagi na fakt, iż wiele zjawisk, kategorii i pojęć kultury rosyjskiej nie ma swoich odpowiedników w innych językach-kulturach. Niemniej istotne jest ponadto założenie, że „dusza rosyjska” to jedna z kategorii mitologii narodowej, nie mająca jednoznacznego odpowiednika w rzeczywistości empirycznej” (W. Szczukin). Zjawisko mentalności narodowej ma charakter procesualny, zatem podlega zmianom. Stąd konieczność zwrócenia uwagi na przełomowe momenty dziejowe, które dynamizowały proces narodowej autoidentyfikacji. Celem zajęć będzie wypracowanie krytycznego spojrzenia na zagadnienie, zwłaszcza na stereotypy myślowe, także ostrożność w wypowiadaniu sądów wartościujących. Niezwykle ważna jest tutaj potrzeba interdyscyplinarnego oglądu, który pozwoli dostrzec złożoność zjawiska i jego diachroniczny charakter. 1. Mentalność rosyjska – definicja pojęcia (kategoria myślowa, mit, symbol). Romantyczne pojęcie narodu – wspólnota historyczno-kulturowa (J. Herder). Narodnost’ na gruncie rosyjskim 2. Czynniki geograficzne i cechy mentalne. Geneza i rozwój ustroju patrymonialnego 3. Idea rosyjska wg N. Bierdiajewa (kobiecość duszy rosyjskiej, szeroka rosyjska natura, umiłowanie wolności, gwałtowność namiętności, , brak instynktu obywatelskiego, ambiwalencja) 4. Pragnienia imperialne: idea Moskwy-Trzeciego Rzymu; polityka ekspansjonistyczna Piotra I i Katarzyny II; piewcy imperium (wiek XVIII: G. Dierżawin i W. Pietrow, M. Łomonosow, M. Chieraskow, M. Karamzin; motywy imperialne w pisarstwie XIX wieku: A. Puszkin, M. Lermontow, F. Tiutczew) 5. Sakralizacja władzy – tradycja jedności Krzyża i Tronu 6. Alkohol w kulturze rosyjskiej 7. Mentalność słowianofilska (od klasyków: A. Chomiakow, I. Kirejewski, K. Aksakow po współczesność:A. Sołżenicyn, prozaicy „wiejscy”: W. Biełow, W. Astafjew, W. Rasputin) i okcydentalistyczna (od klasyków (W. Bieliński, I. Turgieniew po współczesność (Wiktor Jerofiejew, Wł. Bukowski, W. Wojnowicz) 8. Mentalność sowiecka – homo sovieticus (nowy typ antropologiczny) 9.Stereotypy polsko-rosyjskie (A. Puszkin - Oszczercom Rosji; M. Zdziechowski - Wpływy rosyjskie na duszę polską; Cz. Miłosz – Rosja). Stereotyp Rosji-niedźwiedzia w karykaturze europejskiej (XIX-XX w.) W przypadku nauczania online i utrudnionego lub niemożliwego dostępu do bibliotek wszystkie niezbędne materiały zostaną przesłane studentom w formie skanów |
Całkowity nakład pracy studenta
Efekty uczenia się - wiedza
Efekty uczenia się - umiejętności
Efekty uczenia się - kompetencje społeczne
Metody dydaktyczne
Metody dydaktyczne eksponujące
Metody dydaktyczne podające
- pogadanka
- wykład problemowy
- wykład konwersatoryjny
Metody dydaktyczne poszukujące
- klasyczna metoda problemowa
- obserwacji
Metody dydaktyczne w kształceniu online
- metody wymiany i dyskusji
- metody służące prezentacji treści
- metody oparte na współpracy
- metody integracyjne
Wymagania wstępne
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2023/24L: | W cyklu 2022/23L: |
Kryteria oceniania
Ocena końcowa jest sumą ocen cząstkowych, wystawianych za aktywność na zajęciach, przygotowanie referatu, obecność (dopuszcza się jedną nieusprawiedliwioną nieobecność, pozostałe student powinien zaliczyć w formie ustnej podczas dyżuru). Przewiduje się takze pisemne kolokwium na ostatnich zajęciach. wymagany próg: na ocenę dostateczną - 65%, 75%- dostateczny plus, 85% - dobry, 90% - dobry plus, 95% - bardzo dobry
Istnieje możliwość zwolnienia studenta z kolokwium, jeśli wykaże się w ciągu całego cyklu zajęć wzorcową obecnością i przygotowaniem do zajęć, aktywnością
Praktyki zawodowe
nie dotyczy
Literatura
Literatura podstawowa:
Dusza polska i rosyjska. Od Adama Mickiewicza i Aleksandra Puszkina do Czesława Miłosza i Aleksandra Sołżenicyna, red. Andrzej de Lazari, Warszawa 2004
Jegorow B., Oblicza Rosji. Szkice z historii kultury rosyjskiej XIX wieku,
tłum. D. i B. Żyłkowie, Gdańsk 2002.
Mentalność rosyjska, red. A. Lazari, Katowice 1995.
Idee w Rosji, red A. de Lazari, t. 1, Warszawa 1999, T. 2, Łódź 1999, T. 3, Łódź 2000, T. 4 Łódź 2001, T. 5 Łódź 2003, T. 5, red. J. Kurczak, Łódź 2007.
A. de Lazari, Czy Moskwa będzie Trzecim Rzymem?, Katowice 1996;
M. Bierdiajew, Rosyjska idea, tłum. J.C.-S.W., wyd. II poprawione, Warszawa 1999
Literatura dodatkowa:
W. Jerofiejew, Encyklopedia duszy rosyjskiej, tłum. A. de Lazari, Warszawa 2003
Polacy w oczach Rosjan. Rosjanie w oczach Polaków, red. R. Bobryk i J. Faryno, Warszawa 2000
E. Thompson, Trubadurzy imperium. Literatura rosyjska i kolonializm, tłum. A. Sierszulska, Kraków 2000;
B. Uspienski i W. Żywow, Car i Bóg : semiotyczne aspekty sakralizacji monarchy w Rosji, przeł. i wstępem opatrzył H. Paprocki, Warszawa 1992.
M. Heller, Maszyna i śrubki: jak hartował się człowiek sowiecki, Warszawa 1989;
D. Romanowski, Trzeci Rzym. Rozwój rosyjskiej idei imperialnej, Karków 2013;
Europa i niedźwiedź, red. A.de Lazari, O. Riabow, M. Żakowska, Warszawa 2013;
M.L. Schrad, Imperium wódki. Alkohol, władza i polityka w Rosji carskiej, tłum. A. Czwojdrak. Kraków 2014
Literatura uzupełniająca:
M. Broda, „Zrozumieć Rosję?”. O rosyjskiej zagadce-tajemnicy, Łódź 2011
K. Błachowska, Narodziny imperium. Rozwój terytorialny państwa carów w ujęciu historyków rosyjskich XVIII i XIX wieku, Warszawa 2001
A. Walicki, Zarys myśli rosyjskiej od Oświecenia do renesansu religijno-filozoficznego, Kraków 2005
A. Walicki, W kręgu konserwatywnej utopii, Warszawa 1964.
A. Walicki, Idea wolności u myślicieli rosyjskich, Kraków 2000
A. Andrusiewicz, Mit Rosji. Studia z dziejów i filozofii rosyjskich elit, T.1-2, Rzeszów 1994
R. Pipes, Rosyjski konserwatyzm i jego krytycy. Studium kultury politycznej, tłum. A. Mrozek, Kraków 2009
M. Heller, Historia imperium rosyjskiego, tłum. E. Melech i T. Kaczmarek, Warszawa 2000
T. Śpidlik, Myśl rosyjska. Inna wizja człowieka, Warszawa 2000
J.H. Billington, Ikona i topór. Historia kultury rosyjskiej, tłum. J. Hunia, Kraków 2008.
E. Lewandowski, Rosyjski sfinks. Rosjanie wśród innych narodów, Warszawa 1999
J. Smaga, Narodziny i upadek imperium ZSRR 1917-1991, Kraków 1992;
|
W cyklu 2022/23L:
Dusza polska i rosyjska. Od Adama Mickiewicza i Aleksandra Puszkina do Czesława Miłosza i Aleksandra Sołżenicyna, red. Andrzej de Lazari, Warszawa 2004 Jegorow B., Oblicza Rosji. Szkice z historii kultury rosyjskiej XIX wieku, tłum. D. i B. Żyłkowie, Gdańsk 2002. Mentalność rosyjska, red. A. Lazari, Katowice 1995. Idee w Rosji, red A. de Lazari, t. 1, Warszawa 1999, T. 2, Łódź 1999, T. 3, Łódź 2000, T. 4 Łódź 2001, T. 5 Łódź 2003, T. 5, red. J. Kurczak, Łódź 2007. A. de Lazari, Czy Moskwa będzie Trzecim Rzymem?, Katowice 1996; M. Bierdiajew, Rosyjska idea, tłum. J.C.-S.W., wyd. II poprawione, Warszawa 1999 W. Jerofiejew, Encyklopedia duszy rosyjskiej, tłum. A. de Lazari, Warszawa 2003 Polacy w oczach Rosjan. Rosjanie w oczach Polaków, red. R. Bobryk i J. Faryno, Warszawa 2000 E. Thompson, Trubadurzy imperium. Literatura rosyjska i kolonializm, tłum. A. Sierszulska, Kraków 2000; B. Uspienski i W. Żywow, Car i Bóg : semiotyczne aspekty sakralizacji monarchy w Rosji, przeł. i wstępem opatrzył H. Paprocki, Warszawa 1992. M. Heller, Maszyna i śrubki: jak hartował się człowiek sowiecki, Warszawa 1989; D. Romanowski, Trzeci Rzym. Rozwój rosyjskiej idei imperialnej, Karków 2013; Europa i niedźwiedź, red. A.de Lazari, O. Riabow, M. Żakowska, Warszawa 2013; M.L. Schrad, Imperium wódki. Alkohol, władza i polityka w Rosji carskiej, tłum. A. Czwojdrak. Kraków 2014 Literatura uzupełniająca: M. Broda, „Zrozumieć Rosję?”. O rosyjskiej zagadce-tajemnicy, Łódź 2011 K. Błachowska, Narodziny imperium. Rozwój terytorialny państwa carów w ujęciu historyków rosyjskich XVIII i XIX wieku, Warszawa 2001 A. Walicki, Zarys myśli rosyjskiej od Oświecenia do renesansu religijno-filozoficznego, Kraków 2005 A. Walicki, W kręgu konserwatywnej utopii, Warszawa 1964. A. Walicki, Idea wolności u myślicieli rosyjskich, Kraków 2000 A. Andrusiewicz, Mit Rosji. Studia z dziejów i filozofii rosyjskich elit, T.1-2, Rzeszów 1994 R. Pipes, Rosyjski konserwatyzm i jego krytycy. Studium kultury politycznej, tłum. A. Mrozek, Kraków 2009 M. Heller, Historia imperium rosyjskiego, tłum. E. Melech i T. Kaczmarek, Warszawa 2000 T. Śpidlik, Myśl rosyjska. Inna wizja człowieka, Warszawa 2000 J.H. Billington, Ikona i topór. Historia kultury rosyjskiej, tłum. J. Hunia, Kraków 2008. E. Lewandowski, Rosyjski sfinks. Rosjanie wśród innych narodów, Warszawa 1999 J. Smaga, Narodziny i upadek imperium ZSRR 1917-1991, Kraków 1992; |
W cyklu 2023/24L:
Literatura podstawowa: Jegorow B., Oblicza Rosji. Szkice z historii kultury rosyjskiej XIX wieku, tłum. D. i B. Żyłkowie, Gdańsk 2002. Mentalność rosyjska, red. A. Lazari, Katowice 1995. Idee w Rosji, red A. de Lazari, t. 1, Warszawa 1999, T. 2, Łódź 1999, T. 3, Łódź 2000, T. 4 Łódź 2001, T. 5 Łódź 2003, T. 5, red. J. Kurczak, Łódź 2007. A. de Lazari, Czy Moskwa będzie Trzecim Rzymem?, Katowice 1996; M. Bierdiajew, Rosyjska idea, tłum. J.C.-S.W., wyd. II poprawione, Warszawa 1999 Literatura dodatkowa" W. Jerofiejew, Encyklopedia duszy rosyjskiej, tłum. A. de Lazari, Warszawa 2003 Polacy w oczach Rosjan. Rosjanie w oczach Polaków, red. R. Bobryk i J. Faryno, Warszawa 2000 E. Thompson, Trubadurzy imperium. Literatura rosyjska i kolonializm, tłum. A. Sierszulska, Kraków 2000; B. Uspienski i W. Żywow, Car i Bóg : semiotyczne aspekty sakralizacji monarchy w Rosji, przeł. i wstępem opatrzył H. Paprocki, Warszawa 1992. M. Heller, Maszyna i śrubki: jak hartował się człowiek sowiecki, Warszawa 1989; D. Romanowski, Trzeci Rzym. Rozwój rosyjskiej idei imperialnej, Karków 2013; Europa i niedźwiedź, red. A.de Lazari, O. Riabow, M. Żakowska, Warszawa 2013; M.L. Schrad, Imperium wódki. Alkohol, władza i polityka w Rosji carskiej, tłum. A. Czwojdrak. Kraków 2014 Literatura uzupełniająca: M. Broda, „Zrozumieć Rosję?”. O rosyjskiej zagadce-tajemnicy, Łódź 2011 K. Błachowska, Narodziny imperium. Rozwój terytorialny państwa carów w ujęciu historyków rosyjskich XVIII i XIX wieku, Warszawa 2001 A. Walicki, Zarys myśli rosyjskiej od Oświecenia do renesansu religijno-filozoficznego, Kraków 2005 A. Walicki, W kręgu konserwatywnej utopii, Warszawa 1964. A. Walicki, Idea wolności u myślicieli rosyjskich, Kraków 2000 A. Andrusiewicz, Mit Rosji. Studia z dziejów i filozofii rosyjskich elit, T.1-2, Rzeszów 1994 R. Pipes, Rosyjski konserwatyzm i jego krytycy. Studium kultury politycznej, tłum. A. Mrozek, Kraków 2009 M. Heller, Historia imperium rosyjskiego, tłum. E. Melech i T. Kaczmarek, Warszawa 2000 T. Śpidlik, Myśl rosyjska. Inna wizja człowieka, Warszawa 2000 J.H. Billington, Ikona i topór. Historia kultury rosyjskiej, tłum. J. Hunia, Kraków 2008. E. Lewandowski, Rosyjski sfinks. Rosjanie wśród innych narodów, Warszawa 1999 J. Smaga, Narodziny i upadek imperium ZSRR 1917-1991, Kraków 1992; |
Uwagi
|
W cyklu 2022/23L:
brak |
W cyklu 2023/24L:
brak |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: