Wykład monograficzny: Ideologia, kultura, język. Wybrane aspekty dyskursu ideologicznego 2514-s2ROS1Zmon-IKJ

1. Дискурс как предмет лингвистического исследования. Введение в анализ идеологического дискурса
2. Тоталитарный дискурс и его основные черты
3. Прагматическая обусловленность идеологического дискурса
4. Идеологемы и квазиидеологемы
5. Метафора в идеологическом дискурсе - теория понятийной и архетипической метафоры и анализ идеологического дискурса
6. Избранные языковые реализации культа Сталина как пример функционирования тоталитарного дискурса - анализ примеров
7. Культура на службе идеологии. Дискурс и культура в послесталинское время
8. Оппозиционная структура тоталитарного дискурса и ее функционирование в текстах о культуре в послесталинское время
9. Роль стереотипа в идеологическом дискурсе
10. Милитаризация сознания в тоталитарном дискурсе

Całkowity nakład pracy studenta

3 punkty ECTS=75 godzin Godziny realizowane z z nauczycielem (udział w wykładzie) - 30; Praca indywidualna studenta: konsultacje i praca z nauczycielem akademickim - 5; przygotowanie studenta do zaliczenia - 40.

Efekty uczenia się - wiedza

K_W03: ma pogłębioną i uporządkowaną wiedzę z zakresu językoznawstwa K_W06: zna główne tendencje rozwojowe filologii K_W07: ma pogłębioną, uporządkowaną wiedzę dotyczącą terminologii i metodologii (językoznawczych lub literaturoznawczych) badań w dziedzinie filologii K_W08: ma uporządkowaną i podbudowaną teoretycznie pogłębioną wiedzę szczegółową dotyczącą wybranej problematyki językoznawczej lub literaturoznawczej

Efekty uczenia się - umiejętności

K_U02: potrafi dobierać i stosować oraz dostosowywać odpowiednie metody badawcze i narzędzia do rozwiązywania typowych i nietypowych problemów badawczych

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

K_K01: ma umiejętność dokonywania krytycznej oceny posiadanej wiedzy oraz treści udostępnianych z różnych źródeł

Metody dydaktyczne eksponujące

- pokaz

Metody dydaktyczne podające

- wykład problemowy
- opis
- pogadanka
- wykład informacyjny (konwencjonalny)

Wymagania wstępne

znajomość języka rosyjskiego na poziomie zaawansowanym

Koordynatorzy przedmiotu

Piotr Zemszał

Kryteria oceniania

Egzamin ustny z elementami praktycznej analizy komunikatów należących do dyskursu ideologicznego - próg zaliczenia - 60%.

Praktyki zawodowe

Nie przewiduje się.

Literatura

Literatura podstawowa:

Heller M., Język sowiecki a język rosyjski, „Kultura”, nr XII/ 1979, s. 99–103.
Zemszał P., Ojciec, wódz, nauczyciel. Nominacje językowe dotyczące Stalina w sowieckim dyskursie ideologicznym w okresie powojennym, Toruń 2016 (wybrane fragmenty).
Zemszał P., Kultura - ideologia - metafora. Metaforyczne dychotomie związane z kategoriami SWOICH i OBCYCH w ideologicznym subdyskursie o kulturze w ZSRR w latach 1953-1957, Toruń 2018 (wybrane fragmenty).
Басовская Е. Н., Художественный вымысел Оруэлла и реальный советский язык, „Русская речь”, № 4/ 1995, сс. 34–43.
Богданов К. А., Риторика ритуала. Советский социолект в этнолингвистическом освещении, „Антропологический форум”, № 8/ 2008. сс. 300–337.
Будаев Э. В., Чудинов А. П. (ред.), Лингвистическая советология, Екатеринбург 2009 (wybrane fragmenty).
Купина Н. А., Тоталитарный язык. Словарь и речевые реакции, Екатеринбург – Пермь 1995 (wybrane fragmenty).
Фесенко А. и Т., Русский язык при советах, Нью-Йорк 1955.

Literatura uzupełniająca:

Amsterdamski , A. Jawłowska , Kowalik T.(red.), Język Propagandy, Warszawa 1979.
Bralczyk J., O rytuale propagandowym, „Zeszyty prasoznawcze”, z. 2/ 1986, s. 21–26.
Derive J., Słowo i władza w kulturze oralnej, [w:] G. Godlewski (red.), Antropologia słowa, Warszawa 2004, s. 257–265.
Dobek-Ostrowska B., Fras J., Ociepka B. (red.), Teoria i praktyka propagandy, Wrocław 1999.
Dobrzyńska T., Metafory wartościujące w publicystyce i wypowiedziach polityków, [w:] A.M. Lewicki, R. Tokarski (red.), Kreowanie świata w tekstach, Lublin 1995, s. 201–214.
Dobrzyńska T., Mówiąc przenośnie. Studia o metaforze, Warszawa 1994.
Fidelius P., O myśleniu totalitarnym, [w:] „Aneks”, z. 35/ 1984, s. 71–81.
Głowiński М., O dyskursie totalitarnym, [w:] M. Głowiński, Dzień Ulissesa i inne szkice na tematy niemitologiczne, Warszawa 2000, s. 37–41.
Heller M., Maszyna i śrubki, Warszawa 1989.
Język totalitarny, Warszawa 1981.
Lakoff G, Johnson M., Metafory w naszym życiu, Warszawa 2010.
Łuczaj A., Zniewolony język (głos w dyskusji o nowo-mowie), „Kultura”, nr 2/ 1980, s. 100–106.
Negrignat J. M., Художник и власть в советской России. Опыт модернизации, [w:] B. Mucha (red.), Pisarz i władza. Od Awwakuma do Sołżenicyna, Łódź 1994, s. 128–133.
Rokoszowa J., Twardzik W. (red.), Nowo-mowa. Materiały z sesji naukowej poświęconej problemom współczesnego języka polskiego odbytej na Uniwersytecie Jagiellońskim w dniach 16 i 17 stycznia 1981, Londyn 1985.
Wat A., Semantyka języka stalinowskiego, „Aneks”, nr 21/ 1979, s. 56–70.
Wołkow S., Szostakowicz i Stalin, Warszawa 2006.
Zemszał P., Czy kłamstwo jest manipulacją? O pojęciu manipulacji i związanych z nim problemach, [w:] M. Skarżyński, A. Czelakowska (red.), Język z różnych stron widziany, Biblioteka LingVariów, t.3, Kraków 2009, s. 149–156.
Zemszał P., Relacje władza – artysta w sowieckim ideologicznym subdyskursie o kulturze w latach 1953–1957, [w:] A. Klimkiewicz, Ż. Sładkiewicz (red.), Perswazja językowa w różnych dyskursach, t. 1, Gdańsk 2017, s. 187–203.
Вайс Д., Сталинский и национал-социалистический дискурсы пропаганды: сравнение в первом приближении, „Политическая лингвистика”, № 1 3(23)/ 2007, сс. 34–60.
Гусейнов Г.Ч., Советские идеологемы в русском дискурсе 1990-х, Москва 2003.
Ермакова О. П., Тоталитарное и посттоталитарное общество в семантике слов, [в:] Е. Ширяев (red.), Najnowsze dzieje języków słowiańskich. Русский язык, Opole 1997, сс. 121–166.
Карцевский С. И., Из лингвистического наследия, Москва 2000.
Кимерлинг А.С., Молотовское эхо идеологической кампании 1946 года: местная печать разоблачает М. Зощенко и А. Ахматову, „Вестник Пермского университета. История”, вып. 3 (23)/ 2013, сс. 188–195.
Мокиенко В.М., Никитина Т.Г., Толковый словарь языка Совдепии, Санкт-Петербург 1998.
Осборн M., Архетипичные метафоры в риторике: сфера образов «свет –тьма», „Политическая лингвистика”, № 26/ 2008, сс. 182–191.
Паперный В. З., Культура два, Москва 1996.
Селищев А. М., Язык революционной эпохи. Из наблюдений над русским языком, Москва 2003.
Солганик (ред.), Язык СМИ и политика, Москва 2012, сс. 507–565.
Телия В.Н. (ред.), Метафора в языке и тексте, Москва 1988.
Хазагеров Г. Г., Феномен принудительного манипулирования в тоталитарной культуре, „Социологический журнал”, № 2/ 2013, сс. 125–139.

W cyklu 2022/23Z:

Literatura:

Wykład 1:
M. Noińska, O źródłach wieloznaczności pojęcia dyskurs w językoznawstwie (na materiale języków polskiego, rosyjskiego i angielskiego), Progress. Journal of Young Researchers 2/2017, 72–82.
Бжозовска Д., Ухванова-Шмылова И., Пекот Т. И другие, Многозначность термина «дискурс». Подходы и проблемы дискурс-исследований, в: Г.А. Пушня (ред.), Дискурс в исследовательском и академическом пространстве, Минск 2010, сс. 13–24.
Маслова, Е. А., Эволюция представлений об идеологии в политической теории, Вестник Нижегородского университета им. Н.И. Лобачевского. Международные отношения. Полиыология. Регионоведение, No 6 (1)/ 2011, сс. 315–319.
Попова З. Д., Стернин И. А., Текст, дискурс и проблема эффективности коммуникации, в: О.Н.Чарыкова (ред.), Текст – дискурс – картина мира, Воронеж 2005, сс. 4–8.
Wykład 2:

Zemszał P., Ojciec, wódz, nauczyciel. Nominacje językowe dotyczące Stalina w sowieckim dyskursie ideologicznym w okresie powojennym, Toruń 2016, s. 47-68.
Heller M., Język sowiecki a język rosyjski, „Kultura”, nr XII/ 1979, s. 99–103.
Богданов К. А., Риторика ритуала. Советский социолект в этнолингвистическом освещении, „Антропологический форум”, № 8/ 2008. сс. 300–337.

Wykład 3:
Zemszał P., Kultura - ideologia - metafora. Metaforyczne dychotomie związane z kategoriami SWOICH i OBCYCH w ideologicznym subdyskursie o kulturze w ZSRR w latach 1953-1957, Toruń 2018, s. 37-77.

Wykład 4 i 5:
Zemszał P., Идеологема и идеологемное слово - к определению терминов, "Przegląd Rusycystyczny", nr 2/ 2019, s. 150-170.

Literatura ogólna, podstawowa:
Heller M., Język sowiecki a język rosyjski, „Kultura”, nr XII/ 1979, s. 99–103.
Zemszał P., Ojciec, wódz, nauczyciel. Nominacje językowe dotyczące Stalina w sowieckim dyskursie ideologicznym w okresie powojennym, Toruń 2016 (wybrane fragmenty).
Zemszał P., Kultura - ideologia - metafora. Metaforyczne dychotomie związane z kategoriami SWOICH i OBCYCH w ideologicznym subdyskursie o kulturze w ZSRR w latach 1953-1957, Toruń 2018 (wybrane fragmenty).
Басовская Е. Н., Художественный вымысел Оруэлла и реальный советский язык, „Русская речь”, № 4/ 1995, сс. 34–43.
Богданов К. А., Риторика ритуала. Советский социолект в этнолингвистическом освещении, „Антропологический форум”, № 8/ 2008. сс. 300–337.
Будаев Э. В., Чудинов А. П. (ред.), Лингвистическая советология, Екатеринбург 2009 (wybrane fragmenty).
Купина Н. А., Тоталитарный язык. Словарь и речевые реакции, Екатеринбург – Пермь 1995 (wybrane fragmenty).
Фесенко А. и Т., Русский язык при советах, Нью-Йорк 1955.

Literatura uzupełniająca:

Uwagi

W cyklu 2022/23Z:

W przypadku konieczności odbycia wykładu w formie zdalnej program będzie realizowany za pomocą platformy MS Teams zgodnie z planem zajęć przewidzianym na semestr zimowy 2021/2022.

Instrukcja tworzenia konta Office 365 UMK z aplikacją MS Teams:

https://moodle.umk.pl/mod/page/view.php?id=6650

Konto należy tworzyć w oparciu o swój adres na serwerze UMK, adres ten będzie Państwa podstawowym kanałem kontaktu z prowadzącym zajęcia na MS Teams.
Link do zespołu:

https://teams.microsoft.com/l/team/19%3acf96d704389741e79b6905685b729db4%40thread.tacv2/conversations?groupId=4c271449-4086-482e-a0bb-87159221d23a&tenantId=e80a627f-ef94-4aa9-82d6-c7ec9cfca324

Egzamin ustny z elementami praktycznej analizy komunikatów należących do dyskursu ideologicznego - próg zaliczenia - 60%.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2514-s2ROS1Zmon-IKJ w USOSweb