Literatura francuska XIX-XXI wieku 2513-s1ROM2L-LFDDP-W

Celem zajęć jest ukazanie życia literackiego Francji XIX wieku w jego szerokim kontekście politycznym, społecznym i kulturowym. W trakcie wykładów studenci poznają główne nurty literackie tej epoki: preromantyzm, romantyzm, realizm, naturalizm, Parnas, symbolizm oraz dekadentyzm. Szczególna uwaga zostanie poświęcona ewolucji gatunków literackich – poezji, teatru, prozy narracyjnej.
Program wykładów obejmuje omówienie preromantyzmu wraz z jego charakterystyką, inspiracjami i najważniejszymi przedstawicielami, takimi jak Mme de Staël, Chateaubriand, Senancour, Constant czy de Duras. Następnie analizie poddana zostanie poezja romantyczna (Lamartine, Hugo, Nerval, de Musset, de Vigny) oraz teatr romantyczny, w którym szczególne znaczenie mają refleksje Stendhala (Racine et Shakespeare) i twórczość Hugona, Dumasa, Vigny’ego czy Musseta. Osobny blok zajęć poświęcony jest literaturze fantastycznej, która stanowi ważny element wyobraźni XIX wieku.
W dalszej części kursu uczestnicy zapoznają się z prozą romantyczną i realistyczną (Hugo, Stendhal, Balzac, Sand, Dumas, Sue, Flaubert, Maupassant), a także z cyklem powieściowym Zoli, stanowiącym przykład naturalizmu i punkt wyjścia do refleksji nad przejściem ku dekadentyzmowi. Ostatnie spotkania koncentrują się na poezji postromantycznej i (pre)symbolistycznej, reprezentowanej przez Gautiera, Baudelaire’a, twórców Parnasu, a także Verlaine’a, Rimbauda, Lautréamonta i Mallarmégo.
Tematy szczegółowe poruszane podczas wykładów i analiz tekstów obejmują m.in. egotyzm w prozie preromantycznej, epicki wymiar poezji romantycznej, poezję wizjonerską Nervala, Hugona i Rimbauda, rewolucję teatralną według Stendhala i Victora Hugo czy oryginalność teatru Musseta. Zostanie również przedstawiona specyfika literatury fantastycznej, problematyka powieści historycznej i społecznej, realizm „avant la lettre” u Balzaca i Stendhala, a także wyjątkowość realizmu Flauberta. Ważne miejsce zajmie porównanie cyklów powieściowych Balzaca i Zoli oraz analiza przejścia od naturalizmu ku dekadencji w twórczości Huysmansa i Mirbeau. Odrębne partie zajęć poświęcone będą poezji po 1850 roku i jej relacjom z romantyzmem, parnasizmem i symbolizmem.

Utwory literackie omawiane w ramach ćwiczeń [zob. sylabus Literatura francuska - ćwiczenia - zajęcia w cyklu]
Baudelaire, Les Fleurs du mal
Chateaubriand, Génie du christianisme (fragmenty)/ Mémoires d’outre-tombe (fragmenty) / René (fragmenty)
Flaubert, Madame Bovary
Gautier, un conte fantastique
Hugo, poèmes choisis
Hugo, Hernani
Nerval, poèmes choisis
Rimbaud, poèmes choisis
Stendhal, Le Rouge et le noir
Zola, Germinal (fragmenty)

Bibliografia podstawowa
Manuel de base ; Alain Vaillant, Jean-Pierre Bertrand et Philippe Régnier, Histoire de la littérature française du XIXe siècle, 2ᵉ édition actualisée, Rennes, Presses Universitaires de Rennes, 2023.
otwarty dostęp do wersji elektornicznej : https://books.openedition.org/pur/188088

Źródła dodatkowe (fakultatywne)
2. Darcos X., Agard B., Boireau M.-F., Le XIXe en littérature, Hachette, coll. Perspectives et confrontations, 1988.
3. Lagarde A., Michard L., XIXe siècle : Les Grands Auteurs français du programme - Anthologie et Histoire littéraire, Bordas, coll. littéraire Lagarde et Michard, 1991.
4. Rincé D., Lecherbonnier B., Littérature, textes et documents: XIX siècle, Nathan, coll. H. Mitterand, 1986.
5. Delon M., Mélonio F., Marchal B. et Noiray J., Compagnon A., La littérature française : dynamique & histoire, vol. II, sous la dir. de J.-Y. Tadié, coll. Folio essais, Gallimard, 2007 (XIXe siècle : pp. 297-541).
6. Tieghem P. van, Le romantisme français, PUF, coll. Que-sais-je, 1958.
7. Wandzioch M., Nouvelles fantastiques au XIXe siècle : jeu avec la peur, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2001.