Językoznawstwo wykład monograficzny 2512-s1GER3L-J-WM
1. Modele komunikacji językowej
1.1. Komunikacja bez tłumacza
1.2. Komunikacja z tłumaczem
1.3. Faktory procesu komunikacji jedno- i dwujęzykowej
(nadawca, odbiorca, tłumacz, język, kody, kanał, sprzężenie
wsteczne itd.)
1.3.1. W komunikacji bezpośredniej bez tłumacza i z tłumaczem
1.3.2. W komunikacji pośredniej bez tłumacza i z tłumaczem
2. Rodzaje tłumaczeń
2.1. Translacja a przekład adaptacyjny, cele i przyczyny adaptacji
tłumaczeniowej
2.2. Rozróżnienie między tłumaczeniem weryfikowalnym
( Übersetzen) inieweryfikowanym Dolmetschen
2.3. Tłumaczenie konsekutywne i symultaniczne
3. Pojęcie odpowiednika i ekwiwalencji
3.1. Odpowiednik a ekwiwalent - płaszczyzna leksemu i tekstu
3.2. Relacje między potencjalnymi odpowiednikami w dwóch
językach (Koller)
3.3. Ekwiwalencja w językoznawstwie kontrastywnym i w
translatoryce (ekwiwalencja systemowa i aktualna/tekstowa)
3.4. Rodzaje ekwiwalencji tłumaczeniowej (pełna, maksymalna,
częściowa, aktualna, zerowa)
3.5. Operacje przy likwidacji ekwiwalencji zerowej (przejmowanie formalne, przejmowanie treściowe, zasady tworzenia nowych słów; leksykalizacja neologizmów)
4. Operacje w procesie translacji
4.1. Operacje w zakresie kategorii gramatycznych - operacje formalne (morfologia, składnia, słowotwórstwo)
4.2. Operacje na płaszczyźnie treściowej (utrzymanie/zmiany znaczenia i sensu)
4.3 Operacje związane z tłumaczeniem frazeologizmów
5. Aspekty procesu przekładu
5.1. Aspekty składniowe
5.2. Aspekty słowotwórcze
5.3. Aspekty stylistyczne (ew. zmiana płaszczyzny, figury stylistyczne itd.)
5.4. Problemy tekstologiczne
5.4.1. Problem aktów mowy (aspekty pragmatyczne)
5.4.2. Problem rodzaju tekstu (cechy poszczególnych rodzajów)
5.5. Aspekty semantyczne - nadrzędność znaczenia tekstu nad
znaczeniem leksemu
5.6. Aspekty kulturowe i międzykulturowe
5.7. Tłumaczenie elementów gwarowych
6. Przebieg procesu przekładu
6.1. Analiza tekstu do tłumaczenia (treściowa, tekstologiczna,
stylistyczna)
6.2. Konieczność wymiany między informacją jawną i ukrytą
(przyczyny, realizacja)
6.3. Dodatkowe informacje intertekstualne lub w formie odnośników
6.4.. Tworzenie wersji roboczej - zachowanie ekwiwalencji
komunikatywnej
6.5. Tworzenie wersji ostatecznej - dopracowanie językowe
6.6. Ocena tłumaczenia
7. Tłumaczenie poszczególnych rodzajów tekstów
7.1. Teksty informacyjne (użytkowe)
7.2. Teksty apelujące (wokatywne, dyrektywne)
7.3. Teksty narracyjne (literatura)
7.4. Teksty sceniczne
8. Praktyczne aspekty tłumaczenia
8.1. Teksty środków masowego przekazu (Übersetzen,
Dolmetschen und Übertragen)
8.1.1. Artykuł prasowy
8.1.2. Audycja radiowa i program telewizyjny
8.2. Tłumaczenie filmu
8.3. Tłumaczenie konferencyjne
8.4. Teksty sądowe - tłumaczenie w sądzie
8.5. Tłumaczenie artykułu naukowego
8.6. Tłumaczenie tekstu technicznego (np. projekt budowlany)
8.7. Tłumaczenie tekstu medycznego
8.8. Tłumaczenie tekstu ekonomicznego
8.9. Tłumaczenie instrukcji obsługi
8.10. Tłumaczenie listu służbowego i prywatnego
9. Aparat podreczny tłumacza
9.1. Słowniki i leksykony
9.2. Programy komputerowe
|
W cyklu 2022/23L:
Zajęcia składają się z trzech bloków, wprowadzenia podstawowych pojęć związanych z zapożyczeniami, kontaktami językowymi, historycznym rozwojem języka. W drugiej części omówione będą historycznie ujęte reakcje na wpływ języka angielskiego na niemczyznę i scharakteryzowane zjawisko puryzmu językowego. W trzeciej części przechodzimy do szczegółowego opisu wpływu języka angielskiego na język niemiecki, najpierw w ujęciu historycznym, a następnie koncentrując się na problematyce współczesnej. W odniesieniu do problematyki współczesnej refleksja przebiegać będzie dwutorowo. Z jednej strony zwrócę uwagę na wpływ języka angielskiego na subsystemy języka niemieckiego, na składnię, słowotwórstwo, semantykę, ortografię, fonetykę, by w dalszej części przyjrzeć się głównym obszarom tego wpływu językowi nauki, gospodarki, reklamy, młodzieżowego, mass mediów, itd. |
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Student poznaje:
- podstawowe elementy komunikacji jedno- i dwujęzykowej,
- wymagania stawiane nadawcy, odbiorcy i tłumaczowi,
- rodzaje tłumaczeń, odpowiedników i ekwiwalencji
- rodzaje operacji w procesie translacji
- rodzaje przekładu
- etapy procesu przekładu
- wymaganie wobec tłumaczeń rożnych rodzajów tekstów
- aparat tłumacza
Kryteria oceniania
Student na końcu zajęć zdaje egzamin pisemny pisemne w formie zbliżonej do testu oraz dokonuje tłumaczenia (Übersetzen) podanego tekstu.
Za test można uzyskać maksymalnie 30 punktów, za tłumaczenie 20 - na ocenę dostateczną trzeba uzyskać przynajmniej 30 punktów.
Praktyki zawodowe
Nie ma.
Literatura
1. Katharina Reiß/Hans J. Vermeer: Grundlegung einer allgemeinen
Translationstheorie, Tübingen 1984
2. Werner Koller: Einführung in die Übersetzungswissenschaft,
Heidelberg 1979
3. Otto Kade: Die Sprachmittlung als gesellschaftliche Erscheinung
und Gegenstand wissenschaftlicher Untersuchung, Leipzig 1980
4. Aleksandr D. Švejcer: Übersetzung und Linguistik, Berlin 1987
5. Hanna Biaduń-Grabarek: Die sprachlichen Operationen im
Translationsprozeß anhand der Translation Deutsch-Polnisch,
w: Kątny,A. (ed.): Theorie und Praxis der deutsch-polnischen
Konfrontation und Translation, Rzeszów 1989, str. 263-278
6. Hanna Biaduń-Grabarek: Die morphologischen Übersetzungsver-
fahren bei der Translation Deutsch-Polnisch, w: Biaduń-Graba-
rek,H. (ed.): Linguistik -Linguolandeskunde - Landeskunde,
Rzeszów 1989, str. 23-34
7. Józef Grabarek : Zur Auflösung der Nulläquivalenz im nominalen
Bereich bei der Translation aus dem Deutschen ins Polnische,
w: SGP XV, str. 37-50
8. Mary Snell-Hornby/Hans G. Hönig/Paul Kußmaul/Peter A. Schmidt
(ed.), Handbuch Translation, Tübingen 1999
9. Krzysztof Lipiński, Vademecum tłumacza, Kraków 2006
10. Christiane Nord, Einführung in das funktionale Übersetzen,
Tübingen 1993
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: