Warsztaty językoznawcze 2511-s1BAL3Z-WJ

Warsztaty mają za zadanie ukształtowanie u studentów świadomość: z jednej strony istnienia ścisłego związku między percepcją świata typową dla przedstawicieli danej społeczności kulturowej (odzwierciedlającą się w różnych dziedzinach kultury) a językiem tej społeczności, w jego warstwie gramatycznej i leksykalnej; z drugiej strony istnienia możliwości naukowego badania i ustalania obiektywnej treści tego związku z zastosowaniem wielkich korpusów językowych i ścisłych narzędzi analizy lingwistycznej. Warsztaty składają się z dwóch części: 1) W części teoretycznej zawierającej przegląd problematyki związanej z językowym obrazem świata zostaną omówione różne definicji językowego obrazu świata, koncepcji jego badania oraz opisu, a także zawartości ważniejszych opracowań na przykładzie stosunków regionalnych i etnicznych w świecie bałkańskim, która ma uświadomić dwukierunkowość relacji między myśleniem i postrzeganiem jednostki – jest ona w pewnej mierze zdeterminowane przez język, z kolei utrwalone doświadczenia i postawy danej społeczności mogą znaleźć swoje odbicie w języku (w postaci zgramatykalizowanej i/lub zleksykalizowanej) i w ten sposób wpływają na jego kształt, a także na kształt społeczności. W ramach językowego i kulturowego obrazu świata omówione zostaną relacje miedzy pojęciami i stereotypami w kontekście obiektywnej i subiektywnej wiedzy o świecie. Zaproponowana zostanie definicja wizerunku i stereotypu, oraz model ich opisu. 2) W części stosowanej ukazana zostanie możliwośc aplikacji modeli na materiale wizerunków i stereotypów etnicznych i regionalnych w świecie bałkańskim. Tematami poszczególnych wykładów będą m. in.:
1. Pojęcie językowego obrazu świata – stanowiska różnych badaczy.
2. Metody i strategie badawcze językowego obrazu świata.
3. Językowy obraz świata a wartości.
4.Stereotyp językowy.
5. Badanie stereotypów językowych – metodologia, konkretne realizacje.
6. Stereotypy etniczne jako osobna grupa stereotypów językowych. Badania językoznawcze nad stereotypami etnicznymi a badania przedstawicieli innych nauk (etnologia, etnografia, socjologia, historia, psychologia, psycholingwistyka, literaturoznawstwo, filozofia). Używane nazewnictwo (np. stereotypy etniczne, stereotypy narodowe, językowy obraz X…, wizerunek X…, portret X…, autoportret X…, X… w oczach Y…, charakter narodowy, megalomania narodowa). Autostereotypy, heterostereotypy.
7. Opozycja swój - obcy na podstawie stereotypów etnicznych. Kryteria obcości funkcjonujące w stereotypach etnicznych.
8. Źródła leksykograficzne wykorzystywane podczas analizowania stereotypów etnicznych (dokumentujące język ogólny i gwary).
9. Jednostki językowe brane pod uwagę podczas analizowania stereotypów etnicznych (przysłowia, wtórne znaczenia etnonimów, derywaty słowotwórcze).

Warsztaty mają za zadanie ukształtowanie u studentów świadomość: z jednej strony istnienia ścisłego związku między percepcją świata typową dla przedstawicieli danej społeczności kulturowej (odzwierciedlającą się w różnych dziedzinach kultury) a językiem tej społeczności, w jego warstwie gramatycznej i leksykalnej; z drugiej strony istnienia możliwości naukowego badania i ustalania obiektywnej treści tego związku z zastosowaniem wielkich korpusów językowych i ścisłych narzędzi analizy lingwistycznej. Warsztaty składają się z dwóch części: 1) W części teoretycznej zawierającej przegląd problematyki związanej z językowym obrazem świata zostaną omówione różne definicji językowego obrazu świata, koncepcji jego badania oraz opisu, a także zawartości ważniejszych opracowań na przykładzie stosunków regionalnych i etnicznych w świecie bałkańskim, która ma uświadomić dwukierunkowość relacji między myśleniem i postrzeganiem jednostki – jest ona w pewnej mierze zdeterminowane przez język, z kolei utrwalone doświadczenia i postawy danej społeczności mogą znaleźć swoje odbicie w języku (w postaci zgramatykalizowanej i/lub zleksykalizowanej) i w ten sposób wpływają na jego kształt, a także na kształt społeczności. W ramach językowego i kulturowego obrazu świata omówione zostaną relacje miedzy pojęciami i stereotypami w kontekście obiektywnej i subiektywnej wiedzy o świecie. Zaproponowana zostanie definicja wizerunku i stereotypu, oraz model ich opisu. 2) W części stosowanej ukazana zostanie możliwośc aplikacji modeli na materiale wizerunków i stereotypów etnicznych i regionalnych w świecie bałkańskim. Tematami poszczególnych wykładów będą m. in.:
1. Pojęcie językowego obrazu świata – stanowiska różnych badaczy.
2. Metody i strategie badawcze językowego obrazu świata.
3. Językowy obraz świata a wartości.
4.Stereotyp językowy.
5. Badanie stereotypów językowych – metodologia, konkretne realizacje.
6. Stereotypy etniczne jako osobna grupa stereotypów językowych. Badania językoznawcze nad stereotypami etnicznymi a badania przedstawicieli innych nauk (etnologia, etnografia, socjologia, historia, psychologia, psycholingwistyka, literaturoznawstwo, filozofia). Używane nazewnictwo (np. stereotypy etniczne, stereotypy narodowe, językowy obraz X…, wizerunek X…, portret X…, autoportret X…, X… w oczach Y…, charakter narodowy, megalomania narodowa). Autostereotypy, heterostereotypy.
7. Opozycja swój - obcy na podstawie stereotypów etnicznych. Kryteria obcości funkcjonujące w stereotypach etnicznych.
8. Źródła leksykograficzne wykorzystywane podczas analizowania stereotypów etnicznych (dokumentujące język ogólny i gwary).
9. Jednostki językowe brane pod uwagę podczas analizowania stereotypów etnicznych (przysłowia, wtórne znaczenia etnonimów, derywaty słowotwórcze).

Zajęcia mają na celu utrwalenie wiedzy w zakresie podstawowych nurtów językoznawczych oraz podstawowych metod, pojęć i terminów potrzebnych do prowadzenia analiz językoznawczych. Głównym założeniem zajęć jest zaktywizowanie studentów i zachęcenie do dalszych samodzielnych poszukiwań i badań, a także wskazanie, w oparciu o analizowane teksty, w jaki sposób omawiane zagadnienia teoretyczne znajdują zastosowanie w badaniach językoznawczych różnego typu.
Przedmiot obejmuje następujące zagadnienia:
1. Frazeologia języka albańskiego.
2. Drejtshkrimi i gjuhes shqipe, podstawowe zagadnienia.
3. Nowe aspekty w słowotwórstwie albańskim,
4. Odmiany języka albańskiego (dwie główne grupy dialektalne: dialekty gegijskie i dialekty toskijskie) w ujęciu pragmatycznym.
5. Perswazja i manipulacja (język polityki, język reklamy)
6. Elementy językoznawstwa korpusowego. Wykorzystanie korpusu języka albańskiego w badaniach lingwistycznych.

Anusiewicz J., Dąbrowska A., Fleischer M., 2000, Językowy obraz świata i kultura. Projekt koncepcji badawczej, [w:] JaK 13, 11-44.
Bartmiński J., 1985, Stereotyp jako przedmiot lingwistyki, Z problemów frazeologii polskiej i słowiańskiej III, 25-53.
Bartmiński J., 2004, Punkt widzenia, perspektywa, językowy obraz świata, [w:] Językowy obraz świata pod red. J. Bartmińskiego, Lublin (wyd.II), 103-120.
Bartmiński J., Jak zmienia się stereotyp Niemca w Polsce?, „Przegląd Humanistyczny” 1994, nr 5, s.81-104.
Bartmiński J., Językowe podstawy obrazu świata, Lublin 2006.
Bartmiński J., Panasiuk J., Stereotypy językowe, [w:] Współczesny język polski, pod red. J. Bartmińskiego, Lublin 2001, s.371-395.
Benedyktowicz Z., Portrety „obcego”. Od stereotypu do symbolu, Kraków 2000.
Chlebda W., 1998, Stereotyp jako jedność języka, myślenia i działania, [w:] JaK 12, 31-41.
Chlebda W., 2000, Płaszczyzny oglądu językowego obrazu świata w opisie semantycznym języka, [w:] Komparacja systemów i funkcjonowania współczesnych języków słowiańskich, pod red. S. Gajdy, Opole, 163-178.
Chlewiński Z., 1992, Stereotypy: struktura, funkcje, geneza. Analiza interdyscyplinarna, [w:] Stereotypy 1992, 7-28.
Greń Z., 2001, Stereotypy jako fenomeny językowe, [w:] Stereotypy 2001, 67-79.
Językowa kategoryzacja świata, red. R. Grzegorczykowa, A. Pajdzińska, Lublin 1996.
Językowy obraz świata i kultura, t. 13 z cyklu „Język a kultura”, red. A. Dąbrowska, J. Anusiewicz, Wrocław 2000.
Językowy obraz świata, red. J. Bartmiński, Lublin 1990.
Kita M., Skudrzykowa A., Człowiek i jego świat w słowach i tekstach, Katowice 2002.
Klin E., 1991, Stereotypy etniczne w literaturze, [w:] Wokół stereotypów 1991, 143-151.
Kłoskowska A., 2001, Stereotypy a rzeczywistość narodowej identyfikacji i przyswojenia kultury, [w:] Stereotypy 2001, 83-107.
Kowalski P., Kultura magiczna. Omen, przesąd, znaczenie, wyd. 2, Warszawa 2007.
Kurcz I., 1992, Stereotypy, prototypy i procesy kategoryzacji, [w:] Stereotypy 1992, 29-44.
Kurcz I., 2001, Zmiana stereotypów: jej mechanizmy i granice, [w:] Stereotypy 2001, 3-25.
Maćkiewicz J., 2004, Kategoryzacja a językowy obraz świata, [w:] Językowy obraz świata pod red. J. Bartmińskiego, Lublin (wyd.II), 47-55.
Maison D., 1997, Jak powstają stereotypy narodowe, Warszawa.
Masłowska E., Z problemów pejoratywizacji lub melioracji nazw własnych użytych w funkcji appelatiwów, „Język a Kultura” t. 3, Wrocław 1991, s.29-39.
Pisarkowa K., Konotacja semantyczna nazw narodowości, „Zeszyty Prasoznawcze” 1976, nr 1, s.5-26. [przedruk w: tejże Z pragmatycznej stylistyki, semantyki i historii języka. Wybór zagadnień, Kraków 1994, s.215-234]!
Pisarkowa K., Tożsamość nosiciela stereotypów etnicznych, „Etnolingwistyka” t. 14, Lublin 2002, s.27-45.
Przeszłość w językowym obrazie świata, red. A. Pajdzińska, P. Krzyżanowski, Lublin 1999.
Słownik ludowych stereotypów językowych, red. J. Bartmiński, Wrocław 1980.
Słownik stereotypów i symboli ludowych, red. J. Bartmiński, Lublin 1996-1999.
Szadura J., Z badań nad autostereotypem Polaka. Kryteria polskości, [w:] Nazwy wartości. Studia leksykalno-semantyczne I, pod red. J. Bartmińskiego i M. Mazurkiewicz-Brzozowskiej, Lublin 1993, s.239-256.
Taylor J.R., 2001, Kategoryzacja w języku, Kraków
Tokarski R., Słownictwo jako interpretacja świata, [w:] Współczesny język polski, pod red. J. Bartmińskiego, Lublin 2001, s.343-370.
Walczak M., „Swój” i „obcy” w przysłowiach i frazeologizmach narodów słowiańskich, [w:] Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny, t. VI, pod red. M. Białoskórskiej, Szczecin 2000, s.173-181.

Anusiewicz J., Dąbrowska A., Fleischer M., 2000, Językowy obraz świata i kultura. Projekt koncepcji badawczej, [w:] JaK 13, 11-44.
Bartmiński J., 1985, Stereotyp jako przedmiot lingwistyki, Z problemów frazeologii polskiej i słowiańskiej III, 25-53.
Bartmiński J., 2004, Punkt widzenia, perspektywa, językowy obraz świata, [w:] Językowy obraz świata pod red. J. Bartmińskiego, Lublin (wyd.II), 103-120.
Bartmiński J., Jak zmienia się stereotyp Niemca w Polsce?, „Przegląd Humanistyczny” 1994, nr 5, s.81-104.
Bartmiński J., Językowe podstawy obrazu świata, Lublin 2006.
Bartmiński J., Panasiuk J., Stereotypy językowe, [w:] Współczesny język polski, pod red. J. Bartmińskiego, Lublin 2001, s.371-395.
Benedyktowicz Z., Portrety „obcego”. Od stereotypu do symbolu, Kraków 2000.
Chlebda W., 1998, Stereotyp jako jedność języka, myślenia i działania, [w:] JaK 12, 31-41.
Chlebda W., 2000, Płaszczyzny oglądu językowego obrazu świata w opisie semantycznym języka, [w:] Komparacja systemów i funkcjonowania współczesnych języków słowiańskich, pod red. S. Gajdy, Opole, 163-178.
Chlewiński Z., 1992, Stereotypy: struktura, funkcje, geneza. Analiza interdyscyplinarna, [w:] Stereotypy 1992, 7-28.
Greń Z., 2001, Stereotypy jako fenomeny językowe, [w:] Stereotypy 2001, 67-79.
Językowa kategoryzacja świata, red. R. Grzegorczykowa, A. Pajdzińska, Lublin 1996.
Językowy obraz świata i kultura, t. 13 z cyklu „Język a kultura”, red. A. Dąbrowska, J. Anusiewicz, Wrocław 2000.
Językowy obraz świata, red. J. Bartmiński, Lublin 1990.
Kita M., Skudrzykowa A., Człowiek i jego świat w słowach i tekstach, Katowice 2002.
Klin E., 1991, Stereotypy etniczne w literaturze, [w:] Wokół stereotypów 1991, 143-151.
Kłoskowska A., 2001, Stereotypy a rzeczywistość narodowej identyfikacji i przyswojenia kultury, [w:] Stereotypy 2001, 83-107.
Kowalski P., Kultura magiczna. Omen, przesąd, znaczenie, wyd. 2, Warszawa 2007.
Kurcz I., 1992, Stereotypy, prototypy i procesy kategoryzacji, [w:] Stereotypy 1992, 29-44.
Kurcz I., 2001, Zmiana stereotypów: jej mechanizmy i granice, [w:] Stereotypy 2001, 3-25.
Maćkiewicz J., 2004, Kategoryzacja a językowy obraz świata, [w:] Językowy obraz świata pod red. J. Bartmińskiego, Lublin (wyd.II), 47-55.
Maison D., 1997, Jak powstają stereotypy narodowe, Warszawa.
Masłowska E., Z problemów pejoratywizacji lub melioracji nazw własnych użytych w funkcji appelatiwów, „Język a Kultura” t. 3, Wrocław 1991, s.29-39.
Pisarkowa K., Konotacja semantyczna nazw narodowości, „Zeszyty Prasoznawcze” 1976, nr 1, s.5-26. [przedruk w: tejże Z pragmatycznej stylistyki, semantyki i historii języka. Wybór zagadnień, Kraków 1994, s.215-234]!
Pisarkowa K., Tożsamość nosiciela stereotypów etnicznych, „Etnolingwistyka” t. 14, Lublin 2002, s.27-45.
Przeszłość w językowym obrazie świata, red. A. Pajdzińska, P. Krzyżanowski, Lublin 1999.
Słownik ludowych stereotypów językowych, red. J. Bartmiński, Wrocław 1980.
Słownik stereotypów i symboli ludowych, red. J. Bartmiński, Lublin 1996-1999.
Szadura J., Z badań nad autostereotypem Polaka. Kryteria polskości, [w:] Nazwy wartości. Studia leksykalno-semantyczne I, pod red. J. Bartmińskiego i M. Mazurkiewicz-Brzozowskiej, Lublin 1993, s.239-256.
Taylor J.R., 2001, Kategoryzacja w języku, Kraków
Tokarski R., Słownictwo jako interpretacja świata, [w:] Współczesny język polski, pod red. J. Bartmińskiego, Lublin 2001, s.343-370.
Walczak M., „Swój” i „obcy” w przysłowiach i frazeologizmach narodów słowiańskich, [w:] Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny, t. VI, pod red. M. Białoskórskiej, Szczecin 2000, s.173-181.

Literatura – fragmenty poszczególnych tekstów udostępniane przez wykładowcę:
Anusiewicz J., 1995, Lingwistyka kulturowa. Zarys problematyki, Wrocław.
Apresjan, J. D., 1980, Semantyka leksykalna. Synonimiczne środki języka, przeł. Z. Kozłowska i A. Markowski, Wrocław.
B. Beci, 2001,Gramatika e gjuhes shqipe per te gjithe, Prishtinë.
M. Celiku, M. Karapinjalli, R. Stringa "Gramatika praktike e gjuhes shqipe";
Bednarek A., Grochowski M., 1993, Zadania z semantyki językoznawczej, Toruń.
Demiraj, Sh., 1994. Gjuhësi ballkanike, Balkanska Linguistika. Logos-A, Skopje.
Gramatyka, 1984, Gramatyka współczesnego języka polskiego, Morfologia, Warszawa.
Hejwowski K., 2004, Kognitywno-komunikacyjna teoria przekładu, Warszawa.
Polański K. (red.), 1993, Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, Wrocław.
Saloni, Z., Świdziński M., 2007, Składnia Współczesnego Języka Polskiego. Warszawa. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Sawicka I, Mindak J., Zarys gramatyki języka albańskiego, Toruń.
Sawicka, I., Sujecka J., 2015, Wprowadzenie do bałkanologii. Etnosy – języki – areały – konceptualizacje., Instytut Slawistyki PAN, Fundacja Slawistyczna, Warszawa.
Shkurtaj Gj., Hysa E., Gjuha shqipe per te huajt, Tiranë.
Shkurtaj, Gj., 2009, Sociolinguistikë e shqipës, Tiranë.
Wierzbicka, A., 1967, O języku dla wszystkich, Warszawa.
Wierzbicka A., 2006, Semantyka. Jednostki elementarne i uniwersalne, Lublin.

1. Zajęcia będą odbywać się w trybie zdalnym - synchronicznie (w czasie rzeczywistym - zgodnie z planem zajęć) i/lub asynchronicznie.
2. Do prowadzenia zajęć stosowana będzie aplikacja Microsoft Teams.

Na podstawie uprzednio przygotowanej pracy pisemnej; dodatkowo w formie ustnej – na podstawie rozmowy nad praca pisemną.

Element oceny
Uczestnictwo i aktywność na zajęciach K_W01; K_W04; K_W06; K_W09; K_W13; K_W01; K_U06; K_U18; K_U20; K_U021; K_K02;
K_K03; K_K05; K_K08 40%
Praca zaliczeniowa nt. konkretnego obrazu / stereotypu w wybranym języku bałkańskim i w języku polskim: 60%
definicja obrazu / stereotypu językowego K_W08; K_W13; K_U014; K_U021 6%
kompletność uwzględnionych danych systemowych K_W01; K_W04; 8%
poprawność interpretacji danych systemowych K_W01; K_W04; 10%
kompletność uwzględnionych danych tekstowych K_W06; K_U06; K_U18; K_U20; K_U021 12%
poprawność interpretacji danych tekstowych K_W01; K_W04; K_U06; K_U20 12%
poprawność wniosków porównawczych K_W01; K_W04; K_W08; K_W13; K_U06; K_U021 12%

Wymagany próg na oceny:
• Celujący 6,0 odpowiada uzyskaniu co najmniej 95% prawidłowych rozwiązań i wykazaniem się ponad obowiązującym poziomem wiedzy i umiejętności.
• Bardzo dobry 5,0 odpowiada ≥ 90 a <95% prawidłowych rozwiązań.
• Dobry plus 4,5 odpowiada ≥ 85 a < 90% prawidłowych rozwiązań.
• Dobry 4,0 odpowiada ≥ 80 a < 85% prawidłowych rozwiązań.
• Dostateczny plus 3,5 odpowiada ≥ 70 a <80% prawidłowych rozwiązań.
• Dostateczny 3,0 odpowiada ≥ 60 a <70% prawidłowych rozwiązań.
• Niedostateczny 2,0 odpowiada < 60% prawidłowych rozwiązań.

1. Zajęcia będą odbywać się w trybie zdalnym - synchronicznie (w czasie rzeczywistym - zgodnie z planem zajęć) i/lub asynchronicznie.
2. Do prowadzenia zajęć stosowana będzie aplikacja Microsoft Teams.

Na podstawie uprzednio przygotowanej pracy pisemnej; dodatkowo w formie ustnej – na podstawie rozmowy nad praca pisemną.

Element oceny
Uczestnictwo i aktywność na zajęciach K_W01; K_W04; K_W06; K_W09; K_W13; K_W01; K_U06; K_U18; K_U20; K_U021; K_K02;
K_K03; K_K05; K_K08 40%
Praca zaliczeniowa nt. konkretnego obrazu / stereotypu w wybranym języku bałkańskim i w języku polskim: 60%
definicja obrazu / stereotypu językowego K_W08; K_W13; K_U014; K_U021 6%
kompletność uwzględnionych danych systemowych K_W01; K_W04; 8%
poprawność interpretacji danych systemowych K_W01; K_W04; 10%
kompletność uwzględnionych danych tekstowych K_W06; K_U06; K_U18; K_U20; K_U021 12%
poprawność interpretacji danych tekstowych K_W01; K_W04; K_U06; K_U20 12%
poprawność wniosków porównawczych K_W01; K_W04; K_W08; K_W13; K_U06; K_U021 12%

Wymagany próg na oceny:
• Celujący 6,0 odpowiada uzyskaniu co najmniej 95% prawidłowych rozwiązań i wykazaniem się ponad obowiązującym poziomem wiedzy i umiejętności.
• Bardzo dobry 5,0 odpowiada ≥ 90 a <95% prawidłowych rozwiązań.
• Dobry plus 4,5 odpowiada ≥ 85 a < 90% prawidłowych rozwiązań.
• Dobry 4,0 odpowiada ≥ 80 a < 85% prawidłowych rozwiązań.
• Dostateczny plus 3,5 odpowiada ≥ 70 a <80% prawidłowych rozwiązań.
• Dostateczny 3,0 odpowiada ≥ 60 a <70% prawidłowych rozwiązań.
• Niedostateczny 2,0 odpowiada < 60% prawidłowych rozwiązań.

Przedmiot kończy się przygotowaniem pracy zaliczeniowej na wybrany przez studenta/zaproponowany przez prowadzącego zajęcia temat (zgodnie z programem zajęć).
Na ocenę wpływają również aktywne uczestniczenie w zajęciach (np. dyskusja na temat przeczytanej literatury przedmiotu, rozwiązanie problemów gramatycznych - na postawie wiedzy zdobytej w czasie zajęć lub na zajęciach z gramatyki opisowej) oraz przygotowanie zadań domowych.
Obecność na zajęciach jest obowiązkowa.

1. Obecność na zajęciach – dopuszczalne 2 nieobecności
2. Aktywne uczestnictwo w zajęciach świadczące o znajomości obligatoryjnej literatury przedmiotu i bieżącym przygotowywaniu się do zajęć
3. Praca zaliczeniowa na temat językoznawczy

Kryteria oceniania:
Zaliczenie na ocenę
0-59% – ocena niedostateczna,
60-68% – ocena dostateczna,
69-76% – ocena dostateczna plus,
77-84% – ocena dobra,
85-92% – ocena dobra plus,
93-100 % – ocena bardzo dobra.