Kultura państw bałkańskich 2511-s1BAL1Z-KPB
Celem zajęć jest zapoznanie studentów z kulturową historią Bałkanów w ujęciu porównawczym. Zajęcia przyjmują formę wykładu problemowego, skupiającego uwagę na kluczowych dla obszaru Bałkanów problemach i tematach, które w trakcie studiów bałkanistycznych będą pogłębiane i problematyzowane, powinny wszakże stanowić trzon wiedzy bałkanistycznej każdego studenta/każdej studentki. Na zajęciach przyjęto perspektywę komparatystyczną – zakładającą porównanie wybranych kultur (południowo)słowiańskich i bałkańskich kultur niesłowiańskich. Studenci mają nabrać umiejętności szerokiego patrzenia na wybrane problemy, przekraczającego granice kultur narodowych, a także wąsko zakreślonych dziedzin nauki czy sztuki. Mają dostrzegać podobieństwa, analogie, przy zachowaniu świadomości różnic wynikających z odmiennych tradycji, kultur, historii, języków. Nie ma być to bowiem klasyczny wykład historii tego obszaru (na to przeznaczone są osobne zajęcia w programie studiów), lecz próba spojrzenia kulturoznawczego na procesy historyczne zachodzące na Bałkanach, ze wskazaniem głównych linii rozwojowych, punktów przełomowych i kluczowych w historii poszczególnych narodów, jak i całego Półwyspu, a także problemów, z którymi studentom bałkanistyki przyjdzie w trakcie studiów się zmierzyć.
1.Zajęcia wprowadzające – warunki zaliczenia przedmiotu i organizacja zajęć,
2. Kultura – próba zdefiniowania pojęcia, typy kultur oraz podstawowe sposoby badania kultur,
3. Granice Bałkanów – wymiar geograficzny, polityczny i tożsamościowy,
4. Bałkany jako miejsce ścierania się różnych kręgów cywilizacyjnych,
Centra kultury na Bałkanach na przestrzeni wieków,
6. Kształtowanie się ideologii narodowych na Bałkanach w XX w.,
7. Wspólnoty religijne oraz mniejszości etniczne i narodowe – etnokulturowa charakterystyka regionu,
8. Wybrane zjawiska i postacie z bałkańskiej kultury (sztuka, architektura, teatr),
9. Wybrane zjawiska i postacie z bałkańskiej kultury (literatura, muzyk, film),
10. Kultura a konflikty na Bałkanach – rola mitów i stereotypów,
11. Święta oraz zwyczaje z nimi związane,
12. Kuchnia bałkańska,
13. Współczesna kultura masowa i media,
14. Instytucje kulturalne i współczesna polityka kulturalna państw bałkańskich,
15. Polsko-bałkańskie relacje kulturalne.
|
W cyklu 2022/23Z:
Zgodnie z informacjami ogólnymi sylabusa przedmiotu. |
W cyklu 2024/25Z:
Zgodnie z informacjami ogólnymi sylabusa przedmiotu. |
W cyklu 2025/26Z:
Zgodnie z informacjami ogólnymi sylabusa przedmiotu. |
Całkowity nakład pracy studenta
Efekty uczenia się - wiedza
Efekty uczenia się - umiejętności
Efekty uczenia się - kompetencje społeczne
Metody dydaktyczne
Metody dydaktyczne podające
- pogadanka
- wykład problemowy
- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład konwersatoryjny
- opis
Wymagania wstępne
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2025/26Z: | W cyklu 2022/23Z: | W cyklu 2024/25Z: |
Kryteria oceniania
Egzamin ustny. Podstawą zaliczenia jest przyswojenie materiału zaprezentowanego na wykładach.
Praktyki zawodowe
nie dotyczy
Literatura
Wybrana literatura przedmiotu:
Balcer, Adam
2002 Rola religii w konflikcie albańsko-macedońskim, [w:] Bogusław Zieliński (red.), Wokół Macedonii: siła kultury – kultura siły, Poznań 2002,
Biberaj, Elez
1990 Albania. A Socialist Maverick. Oksford 1990,
2010 Shqipëria në tranzicion: rruga e vështirë drejt demokracisë 1990-2010, Tirana,
Bideleux R., Jeffries I.,
2007 The Balkans. A post-communist history, Londyn-Nowy Jork,
Bourcart, Jacques
2004 Shqipëria dhe Shqiptarët, Tirana,
Bozbora, Nuray
2002 Shqipëria dhe nacionalizmi shqiptar në Perandorinë Osmane, Tirana,
Bobrownicka, Maria
1976 Z problemów literatur słowiańskich, Katowice: Wydawnictwo Śląsk.
1992 /red./, Mity narodowe w literaturach słowiańskich, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
1995 Narkotyk mitu. Szkice o świadomości narodowej i kulturowej Słowian zachodnich i południowych, Kraków: Universitas.
1996 /red./, Symbioza kultur słowiańskich i niesłowiańskich w Europie Środkowej, Kraków: Universitas.
2003 Pogranicza w centrum Europy. Slavica, Kraków: Universitas
2006 Patologie tożsamości narodowej w postkomunistycznych krajach słowiańskich. Uwagi o genezie i transformacjach kategorii tożsamości, Kraków: Universitas.
Braudel Fernand
2004 Morze Śródziemne i świat śródziemnomorski w epoce Filipa II, przeł. T. Mrówczyński, M. Ochab, wstęp B. Geremek, W. Kula, Warszawa: Książka i Wiedza.
Cardini Franco
2006 Europa a islam. Historia nieporozumień, przeł. B. Bielańska, Kraków: WUJ.
Clayer Nathalie,
1997 Islam State and Society in Post-Communist Albania [w:] H. Poulton, S. Taji-Farouki, Muslim Identity and Balkan State, Londyn.
Czajka H.
1973 Bohaterska epika ludowa Słowiań Południowych, Wrocław.
Czekalski Tadeusz
2003 Albania, Wyd. Trio, Warszawa.
2003 Grecja, Wyd. Trio, Warszawa.
2010 Bułgaria. Wyd. Trio, Warszawa.
Czekalski Tadeusz, Hauziński Jerzy, Leśny Jan
2009 Historia Albanii, Wrocław : Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo
1996 Zarys dziejów chrześcijaństwa albańskiego w latach 1912-1993, Kraków
Čolović Ivan
2001 Polityka symboli. Eseje o antropologii politycznej, przeł. Magdalena Petryńska, Kraków: Universitas.
2007 Bałkany - terror kultury. Wybór esejów, przeł. Magdalena Petryńska, Wołowiec: Czarne.
Dar słowa. Ze starej literatury serbskiej
1983 Wybór i opracowanie Aleksander E. Naumow, przeł. Teresa Wątor-Naumow, Aleksander E. Naumow, Wanda Kotowicz, Łódź: Wydawnictwo Łódzkie.
Dąbrowska-Partyka Maria
2005 /red./, W poszukiwaniu nowego kanonu. Reinterpretacja tradycji kulturalnej w krajach postjugosłowiańskich po 1995 roku, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
2009 /red./, Kultury słowiańskie między postkomunizmem a postmodernizmem. 1989-2004, Kraków: WUJ.
Felczak, Wacław i Tadeusz Wasilewski
1985 Historia Jugosławii, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk – Łódź: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich. Wydawnictwo.
Gałązka W. (red.), 1985 Naród i kultura. Antologia esejów i artykułów o narodzie i kulturze bułgarskiej, Kraków.1985 Naród i kultura. Antologia esejów i artykułów o narodzie i kulturze bułgarskiej, Kraków.
Gil Dorota 2005 Prawosławie, historia, naród. Miejsce kultury duchowej w serbskiej tradycji i współczesności, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Gołembski Franiciszek
2001 Stosunki kulturalne na Bałkanach, Warszawa: Elipsa.
Historia Królestwa Słowian czyli Latopis Popa Duklanina,
1988 przeł., wstęp, komentarz i opracowanie Jan Leśny, Warszawa: PWN.
Hroch, Miroslav
2003 Małe narody Europy. Perspektywa historyczna, przeł. Grażyna Pańko, Wrocław-Warszawa-Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo.
Jelavich, Barbara
2005 Historia Bałkanów, Vol I i II, Wydawnictwo UJ, Kraków.
Jezernik, Božidar
2007 Dzika Europa : Bałkany w oczach zachodnich podróżników, przeł. Piotr Oczko, Kraków: Universitas.
Judah, Tim
2002 Kosovo – war and revenge, New Haven
2008 Kosovo – what everyone needs to know, Oksford 2008,
1997 The Serbs. History, Myth & the Destruction of Yugoslavia, London
Jugosłowiańska epika ludowa. Wybór
1948 wybór i wstęp Marian Jakóbiec, przeł. Czesław Jastrzębiec-Kozłowski, Wrocław: Wydawnictwo Zakładu Narodowego im. Ossolińskich [BN, seria II, nr 58].
Kola, Adam F.
2011 Europa w dyskursie polskim, czeskim i chorwackim. Rekonfiguracje krytyczne, Toruń: UMK.
Kola, Paulin
2003 The Search for Greater Albania, Londyn
Kornhauser, Julian
2001 Świadomość regionalna i mit odrębności (o stereotypach w literaturze serbskiej i chorwackiej), Kraków: Scriptum.
Kraskowska Ewa
2005 /red./, Literatury słowiańskie po roku 1989. Nowe zjawiska, tendencje, perspektywy, tom II, Feminizm, Warszawa
Krasztev, Peter
2000 The Price of Amnesia. Interpretations of Vendetta in Albania, [w:] „Albania and the Albanian identities”, International Center for Minority Stusies and Intercultural Relations, Sofia,
Krleža, Miroslav
1939 Chorwacki bóg Mars, przeł. Władysław Gluck, Halina Siennicka, przedmowa Juljusz Benešić, Warszawa: Instytut Wydawniczy „Bibljoteka Polska”.Leksykon tradycji bułgarskiej
2011 aut. Grażyna Szwat-Gyłybowa et al.; konsultacja nauk. Aleksander Naumow ; red. nauk. Grażyna Szwat-Gyłybowa ; Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, Fundacja Slawistyczna.
Malcolm, Noel
1999 Kosovo. A Short History, (with a New Preface), New York: HarperPerennial.
Madgearu, Alexandru
2008 The Wars of the Balkan Peninsula. Their Medieval Origins, Lanham,
Malcolm, Noel
Matvejević, Predrag
2003 Brewiarz śródziemnomorski, przeł. Danuta Cirlić-Straszyńska, wprowadzenie Claudio Magris, Sejny: Pogranicze.
Mažuranić, Ivan
1972 Śmierć Smail-agi Czengicia, oprac. Józef Magnuszewski, przeł Antoni Bogusławski, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo [BN, seria II, nr 168].
Mojzes, Paul
2011 Balkan genocides. Holocaust and ethnic cleansin
Moroz-Grzelak Lilla
2011 Bracia Słowianie: wizje wspólnoty a rzeczywistość, Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk; Fundacja Slawistyczna.
2012 My już jesteśmy zjedzeni... Rola i znaczenie prawosławia w konflikcie etnicznym w Dolinie Preszewa, R. Zenderowski (red.), Warszawa
Njegoš Petar II Petrović
1932 Górski wieniec, Biblioteka Jugosłowiańska III, przeł. H. Batowski, Warszawa.
1958 Wybór pism, Biblioteka Narodowa, przeł. H. Batowski, Wrocław.
Norris Harry T., 1993, Islam in the Balkans. Religion and Socity between Europe and the Arab World, Columbia: University of South Carolina Press.
Nostalgia. Eseje o tęsknocie za komunizmem
2002 red. F. Modrzejewski, M. Sznajderman, Wołowiec: Czarne.
Olszewski, Paweł
2010 Macedonia. Historia i współczesność, Radom
Pasterze wiernych Słowian: święci Cyryl i Metody
1985 teksty wybrał, tł. i oprac. Aleksander Naumow, Kraków: Znak.
Pavličević, Dragutin
2004 Historia Chorwacji, przeł. Łucja Danielewska, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Perica, Vjekoslav
2002 Balkan Idols. Religion and Nationalism in Yugoslav States, Oxford: Oxford University Press.
Pieniążek-Marković, Krystyna i Goran Rem, Bogusław Zieliński
2005 /red./, Widzieć Chorwację. Panorama literatury i kultury chorwackiej. 1990-2005, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Popov, Nebojša
1994 Serbski dramat. Od faszystowskiego populizmu do Miloševicia, przeł. Maria Księżak, Warszawa : Niezależna Oficyna Wydawnicza.
Rapacka, Joanna
1995 Godzina Herdera. O Serbach, Chorwatach i idei jugosłowiańskiej, Warszawa: Energeia.
1997 Leksykon tradycji chorwackich, Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
2002 Śródziemnomorze. Europa Środkowa. Bałkany. Studia z literatur południowosłowiańskich, /red./ Maria Dąbrowska-Partyka, Kraków: Universitas.
Shea, John
2008 Macedonia and Greece: The Struggle to Define a New Balkan Nation, Jefferson North Carolina-Londyn
Simiczejew K.,
1985 Pieśń hajducka Słowian Południowych, Wrocław.
Skowronek, Jerzy i Mieczysław Tanty, Tadeusz Wasilewski
1977 Historia Słowian południowo-zachodnich, Warszawa: PWN.
Stawowy-Kawka, Irena
2000 Historia Macedonii, Wrocław
2014 Albańczycy w Macedonii 1944-2001, Kraków 2014,
Szwat-Gyłybowa, Grażyna
2005 Haeresis bulgarica w bułgarskiej świadomości kulturowej XIX i XX wieku, Warszawa: SOW.
Tanty, Mieczysław
2003 Bałkany w XX wieku. Dzieje polityczne, Warszawa: Książka i Wiedza.
2013 The Cham Albanians of Greece: a Documentary History, R. Elsie, B. Destani (red.), Londyn
Todorova, Maria
2008 Bałkany wyobrażone, przeł. Piot Szymor, Magdalena Budzińska, Wołowiec: Czarne.
Travirka, Antun
2005 Dalmacja. Historia. Sztuka. Dziedzictwo kultury, przeł. Henryk Jaroszewicz, Zadar: Forum.
Vlahović Petar
1991 Kultura ludowa w Serbii, przeł. J. Moroń, Z. Oczkowska, Kraków.
Waldenberg, Marek
2005 Rozbicie Jugosławii. Jugosłowiańskie lustro międzynarodowej polityki, tom 1 – 1991-2002, tom 2 – 2002-2004, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Walkiewicz, Wiesław
2000 Jugosławia. Byt wspólny i rozpad, Warszawa: Trio.
Wierzbicki Jan
1965 Ivo Andrić, Warszawa: Wiedza Powszechna.
1975 Miroslav Krleža, Warszawa: Wiedza Powszechna. Wolff Larry
Zenderowski, Radosław
2011 Religia a tożsamość narodowa i nacjonalizm w Europie Środkowo-Wschodniej. Między etnizacją religii a sakralizacją etosu (narodu), Wrocław
Zhelyazkova, Antonina
2000 Albanian identities, [w:] Albania and Albanian Identities, A. Zhelyazkova (red.), International Center for Minority Stusies and Intercultural Relations, Sofia
2009 Źródła nienawiści: konflikty etniczne w krajach postkomunistycznych, K. Janicki (red.), Warszawa
Zieliński Bogusław
2001 Kosowo w serbskiej kulturze i tradycji (na szerszym tle problemu kosowskiego w świecie współczesnym), [w:] red. B. Zieliński, Język, literatura i kultura Słowian dawniej i dziś – III. Litteraria, Poznań: Wyd. UAM, s. 15-48.
2002 Europa Środkowa, czyli Arkadia, Atlantyda i Jeruzalem, [w:] red. tenże, Narodowy i ponadnarodowy model kultury. Europa Środkowa i Półwysep Bałkański, Poznań: Wyd. UAM, s. 39-57.
2008 red., Tradycje pogranicza i przestrzeganie tradycji. Od komunizmu do postmodernizmu i postkolonializmu, Poznań: Wyd. UAM.
2008a Obraz Słowiańszczyzny południowej w polskim dyskursie publicznym III Rzeczpospolitej (po 1989 roku), [w:] tenże, red., Tradycje pogranicza i przestrzeganie tradycji. Od komunizmu do postmodernizmu i postkolonializmu, Poznań: Wyd. UAM, s. 35-50.
|
W cyklu 2022/23Z:
Zgodnie z informacjami ogólnymi sylabusa przedmiotu. |
W cyklu 2024/25Z:
Zgodnie z informacjami ogólnymi sylabusa przedmiotu. |
W cyklu 2025/26Z:
Zgodnie z informacjami ogólnymi sylabusa przedmiotu. |
Uwagi
|
W cyklu 2022/23Z:
W semestrze zimowym 2021/2022 wykład będzie odbywał się w formie zdalnej - przy wykorzystaniu MS Teams. Wykłady będą przeprowadzone w czasie rzeczywistym. |
W cyklu 2024/25Z:
W semestrze zimowym 2021/2022 wykład będzie odbywał się w formie zdalnej - przy wykorzystaniu MS Teams. Wykłady będą przeprowadzone w czasie rzeczywistym. |
W cyklu 2025/26Z:
W semestrze zimowym 2021/2022 wykład będzie odbywał się w formie zdalnej - przy wykorzystaniu MS Teams. Wykłady będą przeprowadzone w czasie rzeczywistym. |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: