Pragmatyka językowa 2506-s2POL1Z-PJ

W czasie zajęć studenci poznają podstawowe pojęcia pragmatyki językowej, a w szczególności samo pojęcie pragmatyki językowej, pojęcie aktu mowy, presupozycji, illokucji, implikatury konwersacyjnej. Zaznajamiają się z różnymi teoriami na temat zależności między semantyką a pragmatyką. Poznają klasyfikacje aktów mowy, a także dowiadują się, jaka jest zależność między zróżnicowaniem językowym aktów mowy a kulturą danego społeczeństwa. Wprowadza się także opozycję bezpośrednich i pośrednich aktów mowy. Przedmiotem zajęć są także presupozycje (rozróżnienie presupozycji semantycznych i pragmatycznych) oraz implikatura konwersacyjna (ich rodzaje). Osobne zajęcia poświęcone są ogólnym i szczegółowym regułom organizacji struktury konwersacyjnej.
Blok zajęć praktycznych (ustalany przez prowadzącego dla zajęć w cyklu) służy zdobyciu umiejętności praktycznego wykorzystania wiedzy z zakresu pragmatyki oraz możliwości, jakie dają narzędzia i zasoby cyfrowe w opisie właściwości pragmatycznych wyrażeń.

W cyklu 2025/26Z:

1. Wstęp: język w działaniu, czyli czym się zajmuje pragmatyka językowa. Struktura aktu mowy. Role komunikacyjne − nadawca i odbiorca w akcie mowy. Werbalny i niewerbalny aspekt komunikacji – wprowadzenie. Komunikacja konwencjonalna i naturalna.
2. Prezentowanie się nadawcy w akcie mowy. Mowa ciała. Koordynacja / brak koordynacji werbalnej i niewerbalnej strony komunikacji.
3. Funkcje wypowiedzi wg Karla Bühlera i Romana Jakobsona. Dopasowywanie stylu wypowiedzi do funkcji, sytuacji komunikacyjnej i odbiorcy.
4. Komunikowanie wprost i nie wprost: akty mowy bezpośrednie / pośrednie <> jawne / niejawne (manipulacyjne). Dlaczego ludzie komunikują się nie wprost? Odczytywanie intencji nadawcy – dane, jakimi dysponuje odbiorca; kompetencja językowa a kompetencja komunikacyjna.
5. „Jak działać słowami”: teoria aktów mowy Johna Austina; czynności mowy: lokucyjne, illokucyjne i perlokucyjne. Opozycja performatywów i konstatacji na tym tle. Klasyfikacja aktów mowy wg Johna Austina i Johna Searle’a.
6. Skrypty kulturowe: znaczenie analizy aktów mowy w komunikacji międzykulturowej – referat.
7. Jak odczytywać intencje nadawcy I: logika konwersacyjna Paula Grice’a (reguła kooperacji i maksymy: ilości, jakości, odniesienia i sposobu). Ćwiczenia z analizy konwersacyjnej.
8. Informacje przekazywane nie wprost: typologia presupozycji i implikatur.
9. Problem ironii i kłamstwa – referat.
10. Problematyka manipulacyjnych aktów mowy – referat.
11. Jak odczytywać intencje nadawcy II: teoria relewancji D. Sperbera i D. Wilson.
12. „Grzeczność” jako zasada współpracy konwersacyjnej − strategie grzecznościowe (G. N. Leech, P. Brown & S. Levinson, M. Marcjanik). Koncepcja twarzy społecznej E. Goffmana a zasady grzeczności.
13.-14. Komunikowanie wprost i nie wprost w psychologicznym modelu komunikacji („kwadrat” Schulza von Thuna). Interpretowanie zaburzeń komunikacyjnych.
15. Test końcowy.

Całkowity nakład pracy studenta

Student w trakcie realizacji przedmiotu uzyskuje 4 punkty ECTS w następującym układzie: 1) uczestnictwo w zajęciach stacjonarnych i zdalnych - 30 godzin (2 ECTS); 2) bezpośredni kontakt z prowadzącym w ramach konsultacji (osobiście lub za pomocą platformy MOODLE) - 5 godzin (0,5 ECTS); 3) samodzielne przygotowanie się do poszczególnych zajęć, opracowanie prac domowych oraz przygotowanie projektu zaliczeniowego - 35 godzin (1,5 ECTS).

Efekty uczenia się - wiedza

W1: Po zaliczeniu zajęć studenci znają podstawowe pojęcia używane w pragmatyce językowej - K_W12; W2: Studenci znają różne teorie na temat zależności między semantyką a pragmatyką - K_W09; W3: Studenci znają klasyfikację aktów mowy - K_W12; W4: Studenci znają mechanizmy tworzenia tekstów o funkcji perswazyjnej - K_W10.

Efekty uczenia się - umiejętności

U1: Studenci potrafią samodzielnie analizować najważniejsze typy aktów mowy - K_U10; U2: Studenci posiadają umiejętność kodowania i dekodowania informacji na poziomie presupozycji i implikatury - K_U10; U3: Studenci potrafią rozróżniać bezpośrednie i pośrednie akty mowy - K_U09; U4: Studenci potrafią wskazać na językowe i pozajęzykowe wykładniki organizujące strukturę konwersacji - K_U10; U5: Studenci potrafią tworzyć teksty o funkcji perswazyjnej - K_U10.

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

K1: Studenci są świadomi nieetyczności technik manipulacyjnych - K_K11; K_K09; K2: Student umie pracować w zespole - K_K08;

Metody dydaktyczne podające

- wykład konwersatoryjny
- wykład problemowy

Metody dydaktyczne poszukujące

- referatu
- klasyczna metoda problemowa
- ćwiczeniowa
- studium przypadku

Metody dydaktyczne w kształceniu online

- metody ewaluacyjne
- metody rozwijające refleksyjne myślenie
- metody odnoszące się do autentycznych lub fikcyjnych sytuacji
- metody służące prezentacji treści

Wymagania wstępne

brak

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2022/23Z:

Adam Dobaczewski
Barbara Linsztet-Kuczkowska
Magdalena Żabowska

W cyklu 2023/24Z:

Adam Dobaczewski
Izabela Duraj-Nowosielska

W cyklu 2025/26Z:

Izabela Duraj-Nowosielska

W cyklu 2024/25Z:

Adam Dobaczewski
Izabela Duraj-Nowosielska

Kryteria oceniania

Podstawą zaliczenia jest:
po pierwsze - projekt zaliczeniowy (temat i zakres ustalany każdorazowo dla zajęć w cyklu); - U1, U2, U3, U4, U5.
po drugie - sprawdzian pisemny z zagadnień teoretycznych poruszanych na zajęciach (listę zagadnień tworzą główne punkty podsumowujące każde zajęcia); W1, W2, W3, W4.
po trzecie - obecność na zajęciach (min. 80%);
po czwarte - aktywność ma zajęciach.

Praktyki zawodowe

brak

Uwagi

W cyklu 2025/26Z:

Zajęcia stacjonarne. Materiały dostępne w plikach na platformie Teams; tam też będą się odbywać spotkania w razie konieczności przejścia na nauczanie zdalne, ewentualnie w innych sytuacjach losowych:

https://teams.microsoft.com/l/team/19%3Aplzf9Xc7OBX0i5Ukk2I6WsmQn1x8RfPn97rwir1yQis1%40thread.tacv2/conversations?groupId=1851626d-b188-4c90-8dd0-f6e66e429d5a&tenantId=e80a627f-ef94-4aa9-82d6-c7ec9cfca324

Konsultacje: poniedziałki g. 10.15-11.15, s. 408 Collegium Maius
W tym czasie jest też możliwość podłączenia się do konsultacji online (w przypadku większej liczby osób studenci, którzy przyjdą osobiście, mają jednak pierwszeństwo):

https://teams.microsoft.com/l/team/19%3A6exKnW3Dp5DX9VJBrRbpeiUUD_uOAiA59Lhluv7e5fk1%40thread.tacv2/conversations?groupId=1abf66f5-252f-41af-9be8-6db18a50a3de&tenantId=e80a627f-ef94-4aa9-82d6-c7ec9cfca324

Student uzyskuje zaliczenie na podstawie: 1) aktywnego uczestnictwa w zajęciach (dopuszczalna jest nieobecność 3x1,5godz.); 2) okazjonalnych prac domowych; 3) końcowego zaliczenia; referenci mają zapewnioną podwyższoną ocenę o 1.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2506-s2POL1Z-PJ w USOSweb