Najnowsze tendencje w badaniach literaturoznawczych 2506-s2POL1Z-NTWBL-A

We współczesnej refleksji literaturoznawczej obserwujemy szereg istotnych zmian względem kierunków starszych, jak dominujący w literaturoznawstwie polskim strukturalizm. Jest to nie tylko odwrót od esencjalizmu, co skutkuje innym ujęciem problemu interpretacji, ale również od tekstocetryzmu, czego efektem jest dominacja innych niż stricte literackie układów odniesienia (kulturowych - w najszerszym ujęciu). Przedmiotem rozważań na zajęciach są więc takie kierunki myślowe, jak postkolonializm, gender, neopragmatyzm, konstruktywizm.
Istotne jest także miejsce literaturoznawstwa w systemie nauk, granice i autonomia dyscypliny, jest to bowiem obecnie jeden z najszerzej dyskutowanych problemów.

W cyklu 2023/24Z:

Zajęcia będą koncentrowały się wokół najnowszej tendencji we współczesnej humanistyce, którą określa się mianem humanistyki nie-antropocentrycznej lub zwrotu ku rzeczom / materialności. Rozważane będą przyjmowane w jej obrębie sposoby opisu rzeczywistości (w aspekcie filozoficznym, socjologicznym, archeologicznym i kulturoznawczym) ze szczególnym uwzględnieniem literaturoznawczego kontekstu zwrotu ku rzeczom. Przedmiotem zainteresowania będzie materialność (zakres samego pojęcia, badane są bowiem zarówno elementy przyrody nieożywionej, jak i rośliny oraz zwierzęta), w szczególności zaś problem sprawczości rzeczy i jej działania w dynamicznych sieciach relacji w rzeczywistości (tu istotne będą tezy B. Olsena i B. Latoura). Nowe spojrzenie na rzeczy pozwoli także na inny niż dotychczas dominujący opis ich semantycznej i estetycznej funkcjonalności w utworach literackich (na wybranych przykładach).

Całkowity nakład pracy studenta

30 godzin zajęć dydaktycznych, 30 godzin pracy samodzielnej (lektura tekstów, poszukiwanie przydatnych informacji).

Efekty uczenia się - wiedza

K_W01; K_W02; K_W05; K_W07; K_W08 1. student zna najnowsze metodologie badań literackich i koncepcje interpretacji. 2. ma poszerzoną i zaktualizowaną wiedzę na temat miejsca nowoczesnego literaturoznawstwa w systemie nauk humanistycznych 3. ma dobrą orientację w problematyce współczesnego literaturoznawstwa i rozpoznaje słownik właściwy poszczególnym kierunkom i szkołom.

Efekty uczenia się - umiejętności

K_U04; K_U08 1. potrafi wykorzystywać i integrować wiedzę teoretyczną z zakresu nowych tendencji w badaniach literaturoznawczych z wiedzą dotyczącą innych obszarów humanistycznych. 2. dostrzega podobieństwa i różnice nowszego literaturoznawstwa względem właściwych mu starszych kierunków metodologicznych.

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

K_K02 1. student ma pogłębioną świadomość poziomu swojej wiedzy i konieczności jej ciągłej modyfikacji i aktualizacji; dokonuje krytycznej oceny własnych kompetencji i umiejętności, jest przygotowany do prowadzenia rzeczowych dyskusji na odnośne tematy literaturoznawcze.

Metody dydaktyczne podające

- wykład problemowy
- wykład informacyjny (konwencjonalny)

Metody dydaktyczne poszukujące

- giełda pomysłów

Wymagania wstępne

Student ma już podstawową wiedzę na temat zakresu badań literaturoznawczych, kierunków metodologicznych literaturoznawstwa w XX wieku w ujęciu diachronicznym, zna podstawowe koncepcje interpretacji.

Koordynatorzy przedmiotu

Marzenna Cyzman-Eid

Kryteria oceniania

Ocena ciągła w trakcie roku akademickiego (przygotowanie do zajęć, udział w dyskusjach) i ocena po zakończeniu cyklu zajęć - pisemny sprawdzian wiedzy.

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy.

Literatura

Nycz R., Poetyka doświadczenia. Teoria – nowoczesność – literatura, Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich PAN, Warszawa 2012.
Markowski M. P., Nycz R., Kulturowa teoria literatury. Główne pojęcia i problemy, wyd. II, Universitas, Kraków 2012.
Nycz R., Walas T., Kulturowa teoria literatury 2. Poetyki, problematyki, interpretacje, Universitas, Kraków 2012.
Kuźma E., Skrendo A., Madejski J., Konstruktywizm w badaniach literackich. Antologia, Universitas, Kraków 2006.
Rorty R., Teksty i grudki; Badanie jako rekontekstualizacja; Antydualistyczne ujęcie
interpretacji, w: tenże, Obiektywność, relatywizm i prawda. Pisma filozoficzne. Tom 1, przeł.J. Margański, Aletheia, Warszawa 1999.
Fish S., Profesjonalna poprawność. Badania literackie a polityczna zmiana, przeł. S. Wójtowicz, Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań 2012.
Nycz R., Kulturowa natura, słaby profesjonalizm. Kilka uwag o przedmiocie poznania literackiego i statusie dyskursu literaturoznawczego, w: Kulturowa teoria literatury. Główne pojęcia i problemy, red. M. P. Markowski, R. Nycz, Universitas, Kraków 2012.
Teorie literatury XX wieku, red A. Burzyńska, M.P. Markowski, Kraków 2006. [zarówno antologia, jak i podręcznik]

W cyklu 2023/24Z:

1. Prace naukowe:

Abriszewska P., Sznurowadła, zegarki, kamienie. Rzecz w literaturze, w: Rzeczy i ludzie, Humanistyka wobec materialności, Instytut Filozofii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, red. J. Kowalewski, W. Piasek, M. Śliwa, Olsztyn 2008, s. 319–333.
Domańska E. Historie niekonwencjonalne. Refleksja o przeszłości w nowej humanistyce, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2006.
Domańska E. Humanistyka nie-antropocentryczna a studia nad rzeczami: http://ewa.home.amu.edu.pl/Domanska,%20Humanistyka%20nieantropocentryczna%20a%20studia%20nad%20rzeczami.pdf [dostęp: 10.10.2019].
Domańska E. Problem rzeczy we współczesnej archeologii, w: Rzeczy i ludzie. Humanistyka wobec materialności, Instytut Filozofii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, red. J. Kowalewski, W. Piasek, M. Śliwa, Olsztyn 2008.
Domańska E., Olsen B. Wszyscy jesteśmy konstruktywistami w: Rzeczy i ludzie. Humanistyka wobec materialności, Instytut Filozofii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, red. J. Kowalewski, W. Piasek, M. Śliwa, Olsztyn 2008, s. 83–100.
Droit R. 51 zabaw (z) rzeczami. Doświadczanie rzeczywistości, przeł. E. Urscheler, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2005.
Harmann G. Traktat o przedmiotach przeł. M. Rychter, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2013.
Kola A. F., Tyfus, wszy, klatki, karmiciele i II wojna światowa, w: Rzeczy i ludzie, Humanistyka wobec materialności, Instytut Filozofii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, red. J. Kowalewski, W. Piasek, M. Śliwa, Olsztyn 2008, s. 299–318.
Kowalewski J., Piasek W. W poszukiwaniu utraconej rzeczywistości. Uwagi na marginesie projektu „zwrotu ku rzeczom”, w: Rzeczy i ludzie, Humanistyka wobec materialności, Instytut Filozofii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, red. J. Kowalewski, W. Piasek, M. Śliwa, Olsztyn 2008, s. 61–81.
Krajewski M., Dżepetto wystrugał Pinokia, a ten uczynił go człowiekiem, „Znak” 2015, nr 724, s. 16 – 21.
Latour B. Przedmioty także posiadają sprawczość, przeł. A. Derra, w: Teoria wiedzy o przeszłości na tle współczesnej humanistyki. Antologia, Wydawnictwo Poznańskie, red. E. Domańska, Poznań 2010.
Latour B., Splatając na nowo to, co społeczne. Wprowadzenie do teorii aktora sieci, przeł. A. Derra, K. Abriszewski, Universitas, Kraków 2010.
Olsen B. W obronie rzeczy. Archeologia i ontologia przedmiotów, Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich PAN, Warszawa 2013.
Olsen B. Wszyscy jesteśmy archeologami, [wywiad przeprowadzony przez Z. Dziuban], „Znak” 2015, nr 724, s. 6–15.
Rodak P. Rzeczy w kontekście pisania. O materialności dzienników osobistych, w: Rzeczy i ludzie, Humanistyka wobec materialności, Instytut Filozofii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, red. J. Kowalewski, W. Piasek, M. Śliwa, Olsztyn 2008, s. 335–359.
Shallcross B., Rzeczy i zagłada, Universitas, Kraków 2012.

2. Teksty literackie
Z. Herbert – wybór wierszy;
M. Białoszewski – wybór wierszy;
W. Szymborska - wybór wierszy;
B. Schulz, Sklepy cynamonowe (Traktat o manekinach);
Mo Yan, Kraina wódki (fragmenty);
C. Collodi, Pinokio;
B. Jasieński, Nogi Izoldy Morgan;
F. Kafka, Przemiana;
C. Harasimowicz, Mirabelka.

Uwagi

W cyklu 2023/24Z:

Oceniana będzie aktywność na zajęciach (zostanie wyznaczony czas na dyskusję), a także praca semestralna.
Praca semestralna będzie polegała na napisaniu i zaprezentowaniu w formie ustnej na platformie Teams wybranego problemu humanistyki nie-antropocentrycznej w odniesieniu do samodzielnie wybranego utworu literackiego.
Warunkiem zaliczenia (oprócz pracy semestralnej) jest uczestnictwo w co najmniej 70% zajęć w semestrze zimowym. Nieobecności ponad wskazany limit muszą zostać uzasadnione (np. IOS) i zaliczone w innej formie (np. dodatkowe zadania wyznaczone przez wykładowczynię).

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2506-s2POL1Z-NTWBL-A w USOSweb