Językoznawstwo ogólne 2506-s1POL3Z-JEZO-W
Wykład stanowi przekaz wiedzy (w tym podstawowych wyjaśnień i uzasadnień) w wyborze autorskim. Konwersatorium jest uzupełnieniem tej wiedzy, służy przede wszystkim zdobyciu umiejętności czytania i rozumienia klasycznej literatury z zakresu językoznawstwa teoretycznego, wiązania koncepcji języka odległych w czasie i przestrzeni, operujących odmiennym aparatem pojęciowo-metodologicznym. Przedmiot w tym kształcie stanowi niezbędny komponent ogólnego wykształcenia humanistycznego, w szczególności filologicznego. Pod względem empirycznym i materiałowym jest dostosowany do kierunku studiów.
Program wykładu i tematyka:
1. Podstawowe cechy języka naturalnego. Jednostki języka i działy lingwistyki. Typy zależności między jednostkami
2. Semiotyka a językoznawstwo. Sposoby (aspekty) opisu języków naturalnych. Języki naturalne a sztuczne
3. Klasyfikacja języków świata.
4. Językoznawstwo tradycyjne a strukturalne. Paradygmaty nauki a paradygmaty lingwistyki. Klasyczne szkoły językoznawstwa strukturalnego (praska, kopenhaska, amerykańska)
5. Wprowadzenie do językoznawstwa generatywnego. Gramatyka generatywna jako teoria kompetencji językowej. Zasady budowy modeli i ich ocena (wersja standardowa). Pozalingwistyczne aspekty doktryny Noama Chomsky'ego
6. Znaczenie (kognitywne) a referencja i denotacja. Zakres problematyki referencji z punktu widzenia systemu językowego i tekstu. Pojęcie negacji w logice i teorii języka. Rola negacji w metodologii językoznawstwa
7. Funkcje języka i wypowiedzi - ujęcia klasyczne i współczesne
8. Miejsce kategorii modalności w opisie struktury zdania. Wypowiedzenia deklaratywne a niedeklaratywne. Sposoby opisu ich struktury semantycznej i odniesienia
9. Przedmiot i zakres pragmatyki językoznawczej. Kierunki rozwoju dyscypliny od połowy lat 60. XX wieku. Semantyka a pragmatyka, problem autonomii dyscyplin
10. Wprowadzenie do językoznawstwa kognitywnego: założenia teoriopoznawcze i metodologiczne doktryny. Kognitywizm a strukturalizm i generatywizm. Teorie prototypów i kategoryzacji
Metody dydaktyczne podające
- wykład informacyjny (konwencjonalny)
Koordynatorzy przedmiotu
Kryteria oceniania
Po zakończeniu kursu wykładu i konwersatorium przewidywany jest egzamin pisemny, obejmujący zakres obu typów zajęć wraz z literaturą omawianą podczas konwersatorium. Literatura do wykładu ma charakter uzupełniający.
Egzamin pisemny trwa 60 minut, każdy student otrzymuje zestaw pytań sprawdzających wiedzę i umiejętności jej zastosowania do analizy zjawisk językowych. Praca egzaminacyjna jest oceniana pozytywnie, jeżeli poprawnych jest 51% odpowiedzi.
Literatura
Materiały pomocnicze: podręczniki, encyklopedie, syntezy, dzieła klasyków (wybór)
J. D. Apresjan, 1971, Koncepcje i metody współczesnej lingwistyki strukturalnej, Warszawa.
J. L. Austin, 1993, Mówienie i poznawanie, Warszawa.
J. Bańczerowski, J. Pogonowski, T. Zgółka, 1982, Wstęp do językoznawstwa, Poznań.
I. Bobrowski, 1998, Zaproszenie do językoznawstwa, Kraków.
K. Buhler, 2004, Teoria języka. O językowej funkcji przedstawiania, Kraków.
N. Chomsky, 1982, Zagadnienia teorii składni, Wrocław.
Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, 1999, red. K. Polański, Wrocław.
Z. Gołąb, A. Heinz, K. Polański, 1968, Słownik terminologii językoznawczej, Warszawa.
R. Grzegorczykowa, 2007, Wstęp do językoznawstwa, Warszawa.
R. Grzegorczykowa, 2011, Wprowadzenie do semantyki językoznawczej, Warszawa.
A. Heinz, 1978, Dzieje językoznawstwa w zarysie, Warszawa.
M. Ivic, 1975, Kierunki w lingwistyce, Wrocław.
Językoznawstwo strukturalne. Wybór tekstów, 1979, red. H. Kurkowska, A. Weinsberg, Warszawa.
J. Kuryłowicz, 1986, Studia językoznawcze, Warszawa.
R. W. Langacker, 1995, Wykłady z gramatyki kognitywnej, Lublin.
S. C. Levinson, 2010, Pragmatyka, Warszawa.
Logika i język. Studia z semiotyki logicznej, 1967, red. J. Pelc, Warszawa.
J. Lyons, 1975, Wstęp do językoznawstwa, Warszawa.
J. Lyons, 1984, 1989, Semantyka, Warszawa, t.1-2.
A. F. Majewicz, 1989, Języki świata i ich klasyfikowanie, Warszawa.
Metodologie językoznawstwa. Współczesne tendencje i kontrowersje, 2008, red. P. Stalmaszczyk, Kraków.
Metodologie językoznawstwa. Filozoficzne i empiryczne problemy w analizie języka, 2010, red. P. Stalmaszczyk, Łódź.
T. Milewski, 1965, Językoznawstwo, Warszawa.
J. Pelc, 1982, Wstęp do semiotyki, Warszawa.
F. de Saussure, 1991, Kurs językoznawstwa ogólnego, Warszawa.
F. de Saussure, 2004, Szkice z językoznawstwa ogólnego, Warszawa.
E. Tabakowska, 1995, Gramatyka i obrazowanie. Wprowadzenie do językoznawstwa kognitywnego, Kraków.
A. Weinsberg, 1983, Językoznawstwo ogólne, Warszawa.
A. Wierzbicka, 2006, Semantyka. Jednostki elementarne i uniwersalne, Lublin.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: