Gramatyka opisowa języka polskiego 2506-s1POL2L-GOJP-W
Język jest narzędziem komunikacji we wszystkich sferach życia społecznego. Gramatyka opisowa wyposaża w narzędzia analizy i syntezy wypowiedzi oficjalnych i nieoficjalnych, ustnych i pisemnych. Narzędzia te będą wykorzystane najpierw podczas studiów polonistycznych w ramach przedmiotów językoznawczych i literaturoznawczych, następnie w pracy zawodowej, np. nauczyciela, logopedy, redaktora, korektora, pracownika administracji, mediów, instytucji kultury i edukacji.
Przedmiotem nauczania w drugim semestrze drugiego roku studiów jest składnia współczesnego języka polskiego. Dział ten kontynuuje i zamyka czterosemestralne rozważania nad współczesnym językiem polskim. Z uwagi na swój charakter warunkiem koniecznym uczestnictwa w zajęciach jest uzyskanie zaliczenia z wszystkich wcześniejszych działów językoznawstwa współczesnego. Rzeczą konieczną jest dysponowanie wiedzą z zakresu fonetyki i fonologii, jak również morfologii współczesnego języka polskiego, szczególnie fleksji.
Zajęcia ze składniowego działu gramatyki opisowej języka polskiego są realizowane w dwóch formach dydaktycznych, a mianowicie wykładu i konwersatorium. Zmierzają one do wyrobienia w studentach umiejętności składniowej analizy zdań współczesnego języka polskiego. W sposób szczególny dotyczy to analiz prowadzonych zgodnie z formalnym modelem opisu. Problematyka zajęć wychodzi od interpretacji spornych kwestii definicyjnych, aby poprzez analizę kluczowych mechanizmów tworzenia polskich zdań (akomodacji i konotacji) dojść do kluczowego dla konstrukcji zdania prostego pojęcia schematu zdaniowego. Komplementarnie proponuje się studentom analizę zdań pojedynczych i złożonych metodami tradycyjnymi (wg Z. Klemensiewicza).
Wykład jest ściśle skorelowany z problematyką konwersatorium i ma za zadanie przedstawienie najważniejszych zasad formalnego opisu polskiej składni, z położeniem nacisku na teoretyczną stronę zagadnień.
|
W cyklu 2024/25L:
Przedmiotem nauczania w drugim semestrze drugiego roku studiów jest składnia współczesnego języka polskiego. Dział ten kontynuuje i zamyka czterosemestralne rozważania nad strukturą gramatyczną współczesnego języka polskiego. Warunkiem koniecznym uczestnictwa w zajęciach ze składni jest uzyskanie zaliczenia ze wszystkich wcześniejszych działów opisowego językoznawstwa polonistycznego. Rozumienie składniowych mechanizmów dotyczących współczesnej polszczyzny wymaga bowiem wiedzy z zakresu fonetyki i fonologii, jak również morfologii (zarówno słowotwórstwa, jak i fleksji) współczesnego języka polskiego. |
W cyklu 2025/26L:
Przedmiotem nauczania w drugim semestrze drugiego roku studiów jest składnia współczesnego języka polskiego. Dział ten kontynuuje i zamyka czterosemestralne rozważania nad strukturą gramatyczną współczesnego języka polskiego. Warunkiem koniecznym uczestnictwa w zajęciach ze składni jest uzyskanie zaliczenia ze wszystkich wcześniejszych działów opisowego językoznawstwa polonistycznego. Rozumienie składniowych mechanizmów dotyczących współczesnej polszczyzny wymaga bowiem wiedzy z zakresu fonetyki i fonologii, jak również morfologii (zarówno słowotwórstwa, jak i fleksji) współczesnego języka polskiego. |
Całkowity nakład pracy studenta
Efekty uczenia się - wiedza
Efekty uczenia się - umiejętności
Efekty uczenia się - kompetencje społeczne
Metody dydaktyczne eksponujące
Metody dydaktyczne podające
- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład konwersatoryjny
Metody dydaktyczne poszukujące
- klasyczna metoda problemowa
Rodzaj przedmiotu
Wymagania wstępne
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2024/25L: | W cyklu 2023/24L: | W cyklu 2022/23L: | W cyklu 2025/26L: |
Kryteria oceniania
Kontrola końcowa: test, sprawdzian lub praca - W1, W2, U1, U2, U3, K2.
Wykład i konwersatorium z gramatyki opisowej języka polskiego trwają przez 4 pierwsze semestry studiów (przez cały I i II rok). Przedmiot ten kończy się egzaminem obejmującym cały materiał wykładu i konwersatorium, włączając w to również opisany dział (Składnia) - W1, W2, U1, U2, U3, K2.
Skala ocen:
Bardzo dobry – 91-100%
Dobry plus – 81-90%
Dobry – 71-80%
Dostateczny plus – 61-70%
Dostateczny – 51-60%
Niedostateczny – poniżej 50%
Praktyki zawodowe
Brak
Literatura
LITERATURA PODSTAWOWA:
Grzegorczykowa R., Wykłady z polskiej składni, Warszawa 1996.
Klemensiewicz Z., Zarys składni polskiej, Warszawa 1963 (lub następne).
Porayski-Pomsta J. (red.), Nauka o języku polskim dla cudzoziemców, Warszawa 2010 (rozdział IV. Składnia).
Saloni Z., Świdziński M., Składnia współczesnego języka polskiego, wyd. 4. zmienione, Warszawa 1998 (lub nowsze).
LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:
Bobrowski I., Składniowy model polszczyzny, Kraków 2005.
Boniecka B. Składnia współczesnego języka polskiego, Lublin 1998.
Buttler D., Innowacje składniowe współczesnej polszczyzny, Warszawa 1976.
Derwojedowa M., Karaś H., Kopcińska D. (red.), Język polski. Kompendium, Warszawa 2005 (rozdział VI Składnia).
Derwojedowa M., Porządek linearny składników zdań elementarnych w języku polskim, Warszawa 2000.
Gębka-Wolak, Związki linearne między składnikami grupy nominalnej we współczesnym języku polskim, Toruń 2000.
Gębka-Wolak M., Pozycje składniowe frazy bezokolicznikowej we współczesnym zdaniu polskim, Toruń 2011.
Karolak S., Założenia gramatyki o podstawach semantycznych, [w:] tegoż Od semantyki do gramatyki, Warszawa 2001, s. 21-61.
Moroz A., Parenteza ze składnikiem czasownikowym we współczesnym języku polskim, Toruń 2010.
Nagórko A., Zarys gramatyki polskiej, Warszawa 1998 (rozdział Składnia).
Szupryczyńska M., Pozycja składniowa frazy celownikowej w zdaniu polskim, Toruń 1996.
Świdziński M., Własności składniowe wypowiedników polskich, Warszawa 1996.
Topolińska Z. (red.), Składnia, Warszawa 1984.
Wiśniewski M., Strukturalna charakterystyka polskich wypowiedzeń niezdaniowych, Toruń 1994.
Wróbel H., Gramatyka języka polskiego, Kraków 2001 (rozdział Składnia).
Zaron Z., Problemy składni funkcjonalnej, Warszawa 2009.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: