Prowadzony w cyklach: 2022/23Z, 2023/24Z, 2024/25Z, 2025/26Z

Kod ISCED: 0232

Punkty ECTS: 4

Język: polski

Organizowany przez: Wydział Humanistyczny

Historia literatury polskiej – literatura staropolska 2506-s1POL1Z-HLPLS-W

Zadaniem wykładu jest przygotowanie studenta do wiedzy o szczegółowych zjawiskach, z którymi zetknie się podczas konwersatoriów oraz podczas lektury tekstów zadanych na egzamin. Stąd dominacja problemów ogólnych takich, jak epoki (średniowiecze, renesans, barok), zjawiska kulturowe (sarmatyzm) czy kwestie komparatystyczne (literatura staropolska wobec literatury uprawianej za granicą).

Zważywszy swoistość ówczesnego statusu literatury, niepodobna abstrahować od wielorakiej materii historycznej (dzieje polityczne, problematyka religijna i społeczna). Wykład powinien być pomocny w czytaniu szczególnie tych staropolskich tekstów, które jawią się jako najtrudniejsze ze względu na przepaść kulturową, oddzielającą tamte czasy od nam współczesnych.

Wykład ma za zadanie:
- przekazanie wiedzy o głównych problemach literatury i kultury staropolskiej
- uświadomienie, że analizowane/interpretowane na wykładach teksty tworzyli ludzie, którzy żyli w innych czasach, jednak są one czytane dziś – toteż staropolska przeszłość jakby istnieje w teraźniejszości
- wyćwiczenie umiejętności dostrzegania problemów w tych tekstach, które wydają się od nich wolne (np. poezja ziemiańska).
Problematyka kolejnych wykładów:
1. Literatura dawna – czym jest i jak ją badać
2. Średniowiecze – wprowadzenie w epokę.
3. Polskie a zachodnie średniowiecze
4. Kosmologia scholastyczna – kosmologia nowożytna.
5. Renesans: podział jedności wyznaniowej Europy.
6. Renesans: humanizm, indywidualizm.
7. Barok – wprowadzenie w epokę.
8. Barok polski i europejski.
9. Barok, romantyzm, postmodernizm – nowoczesne kontynuacje.
10. Sarmatyzm (I).
11. Sarmatyzm (II).
12. Literatura ziemiańska a egzystencja chłopa i szlachcica.
13. XVII-wieczna polska literatura mieszczańska: nowe odczytania.
14. Staropolskie monstra.
15. Zakończenie

W cyklu 2022/23Z:

Najogólniejszy porządek chronologiczny wywodu jest oczywisty. Niejako siłą rzeczy tek-sty stanowiące materię wykładu oraz problemy w nich zawarte nie wyczerpują bynajmniej tzw. „całości”, jaką powinna stawać się historia literatury staropolskiej. Innymi słowy: w głowach słuchaczy teksty wskazane jako lektury, materia wykładu i materia konwersato-rium z czasem coraz mocniej powinny współtworzyć obraz literatury staropolskiej.
Wykład ma za zadanie przekazanie wiedzy tak o samej literaturze staropolskiej, jak też o jej zakorzenieniu w dwojakiej tradycji: klasycznej oraz biblijnej. Zważywszy swoistość ówczesnego statusu literatury, niepodobna abstrahować od wielorakiej materii historycznej (dzieje polityczne, problematyka religijna i społeczna). Wykład powinien być pomocny w czytaniu szczególnie tych staropolskich tekstów, które jawią się jako najtrudniejsze ze względu na przepaść kulturową, oddzielającą tamte czasy od nam współczesnych.

Wykład ma za zadanie:
- przekazanie wiedzy o głównych problemach literatury i kultury staropolskiej
- uświadomienie, że analizowane/interpretowane na wykładach teksty tworzyli ludzie, któ-rzy żyli w innej epoce, jednak są one czytane dziś – toteż staropolska przeszłość jakby istniała w teraźniejszości
- wyćwiczenie umiejętności dostrzegania problemów w tych tekstach, które wydają się od nich wolne (np. poezja ziemiańska).
Problematyka kolejnych wykładów:
1. Oralność – pismo – oralność wtórna
2. Mimesis: Platon i Arystoteles
3. Klasyczna teoria retoryczna
4. Średniowieczne kroniki
5. Szesnastowieczne przekłady Biblii
6. Romans błazeński
7. Humanizm
8. Koncept
9. Sarmatyzm
10. Poezja ziemiańska
11. Demitologizacja ziemiańskiej mitologii: W. Potocki, „Ogród fraszek”
12. Panegiryk – między sztuką zacnej pochwały a niecnym pochlebstwem
13. Czy faktycznie Piotr Skarga był prorokiem „upadku Polski i niedoli porozbiorowej”?
14. Trzy mesjanizmy: sarmacki – romantyczny – smoleński
15. Literatura staropolska a współczesna humanistyka

W cyklu 2023/24Z:

Wykład ma za zadanie:
- przekazanie wiedzy o głównych problemach literatury i kultury staropolskiej
- uświadomienie, że analizowane/interpretowane na wykładach teksty tworzyli ludzie, któ-rzy żyli w innej epoce, jednak są one czytane dziś – toteż staropolska przeszłość jakby istniała w teraźniejszości
- wyćwiczenie umiejętności dostrzegania problemów w tych tekstach, które wydają się od nich wolne (np. poezja ziemiańska).
Problematyka kolejnych wykładów:
1. Oralność – pismo – oralność wtórna
2. Mimesis: Platon i Arystoteles
3. Klasyczna teoria retoryczna
4. Średniowieczne kroniki
5. Szesnastowieczne przekłady Biblii
6. Romans błazeński
7. Humanizm
8. Koncept
9. Sarmatyzm
10. Poezja ziemiańska
11. Demitologizacja ziemiańskiej mitologii: W. Potocki, „Ogród fraszek”
12. Panegiryk – między sztuką zacnej pochwały a niecnym pochlebstwem
13. Czy faktycznie Piotr Skarga był prorokiem „upadku Polski i niedoli porozbiorowej”?
14. Trzy mesjanizmy: sarmacki – romantyczny – smoleński
15. Literatura staropolska a współczesna humanistyka

W cyklu 2024/25Z:

Wykład ma za zadanie:
- przekazanie wiedzy o głównych problemach literatury i kultury staropolskiej
- uświadomienie, że analizowane/interpretowane na wykładach teksty tworzyli ludzie, któ-rzy żyli w innej epoce, jednak są one czytane dziś – toteż staropolska przeszłość jakby istniała w teraźniejszości
- wyćwiczenie umiejętności dostrzegania problemów w tych tekstach, które wydają się od nich wolne (np. poezja ziemiańska).
Problematyka kolejnych wykładów:
1. Oralność – pismo – oralność wtórna
2. Mimesis: Platon i Arystoteles
3. Klasyczna teoria retoryczna
4. Średniowieczne kroniki
5. Szesnastowieczne przekłady Biblii
6. Romans błazeński
7. Humanizm
8. Koncept
9. Sarmatyzm
10. Poezja ziemiańska
11. Demitologizacja ziemiańskiej mitologii: W. Potocki, „Ogród fraszek”
12. Panegiryk – między sztuką zacnej pochwały a niecnym pochlebstwem
13. Czy faktycznie Piotr Skarga był prorokiem „upadku Polski i niedoli porozbiorowej”?
14. Trzy mesjanizmy: sarmacki – romantyczny – smoleński
15. Literatura staropolska a współczesna humanistyka

W cyklu 2025/26Z:

1. Literatura dawna, literatura staropolska, literatura nowożytna – podstawowe pojęcia
2. Średniowiecze – wprowadzenie w epokę.
3. Średniowiecze: najnowsze odczytania epoki.
4. Kosmologia scholastyczna – kosmologia nowożytna.
5. Renesans: podział jedności wyznaniowej Europy
6. Renesans: humanizm, indywidualizm
7. Barok – wprowadzenie w epokę
8. Polski wiek rękopisów: o specyficznej sytuacji komunikacyjnej
9. Barok polski i europejski
10. Barok, romantyzm, postmodernizm – nowoczesne kontynuacje
11. Sarmatyzm (I)
12. Sarmatyzm (II)
13. Długie trwanie kultury szlacheckiej: oś czasu projektu „Neosarmatyzm w kulturze polskiej po 1989 roku”
14. Staropolska literatura ziemiańska (a rzeczywistość)
15. XVII-wieczna polska literatura mieszczańska: nowe odczytania

Całkowity nakład pracy studenta

Student otrzymuje 4 punkty ECTS, odpowiadające nakładowi ok. 100 g. pracy, z tego: 1 pkt ECTS za udział w zajęciach (30 g. pracy) 3 pkt ECTS za pracę własną: czytanie lektur, sporządzanie notatek, konsultacje z osobą prowadzącą.

Efekty uczenia się - wiedza

Student: 1. zna podstawową terminologię literaturoznawczą, rozumie jej źródła, jak również potrafi się nią posługiwać (K_W01) 2. ma pogłębioną i uporządkowaną wiedzę na temat wybranych problemów literatury staropolskiej (K_W03) 3. posiada elementarną wiedzę o periodyzacji literatury staropolskiej i jej głównych tendencjach rozwojowych, związkach z literaturą powszechną (K_W04) 4. posiada elementarna wiedzę o pozaliterackich (historycznych oraz religijnych) kontekstach literatury staropolskiej kształtujących procesy jej tworzenia i odbioru (K_W04) 5. ma elementarną wiedzę o swoistości metod literaturoznawczej analizy oraz interpretacji tekstów literatury staropolskiej (K_W05).

Efekty uczenia się - umiejętności

Student: 1. integruje wiedzę o literaturze staropolskiej z wiedzą o literaturach późniejszych epok (K_U01) 2. posiada elementarne umiejętności analizy i interpretacji dzieł literackich z okresu staropolskiego ze wskazaniem i wykorzystaniem właściwych kontekstów literackich i pozaliterackich (K_U02) 3. potrafi wykorzystać oraz zintegrować wiedzę o literaturze staropolskiej z dziejami politycznymi Rzeczpospolitej (K_U04) 4. wskazuje elementy ramy tekstu oraz charakteryzuje mechanizmy służące jego spójności (K_U09).

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Student: 1. ma świadomość zakresu i statusu literatury staropolskiej, jej miejsca w kulturze polskiej (K_K01) 2. ma świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności, jest świadom powinności poszerzania i pogłębiania ich (K_K02) 3. poprzez regularne czytanie lektur egzaminacyjnych (samodyscyplina) kształtuje wytrwałość w realizacji działań profesjonalnych w zakresie filologii polskiej (K_K06) 4. ma przekonanie o wadze zachowania działań profesjonalnych (najogólniejsza zasada filologiczna: ad fontes!), jest zdolny do refleksji na tematy etyczne i przestrzegania zasad etyki zawodowej (K_K09) 5. ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie najstarszego dziedzictwa literatury polskiej(K_K12).

Metody dydaktyczne

Wykład problemowy z elementami konwersatorium.

Wymagania wstępne

Na poziomie maturalnym.

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2022/23Z:

Paweł Bohuszewicz
Krzysztof Obremski

W cyklu 2025/26Z:

Paweł Bohuszewicz
Elżbieta Kruszyńska

W cyklu 2023/24Z:

Paweł Bohuszewicz

W cyklu 2024/25Z:

Paweł Bohuszewicz
Elżbieta Kruszyńska

Kryteria oceniania

Egzamin pisemny. Materią egzaminacyjnej rozmowy będą teksty wskazane spisem lektur. Termin egzaminu (tzw. pierwsze podejście oraz poprawka) zostanie ustalony w porozumieniu z studentami. Zasadnicze kryterium: znajomość i rozumienie lektur.
Egzamin pozwoli sprawdzić:
- wiedzę na temat wybranych problemów literatury staropolskiej (K_W03)
- wiedzę o pozaliterackich (historycznych oraz religijnych) kontekstach literatury staropolskiej kształtujących procesy jej tworzenia i odbioru (K_W04)
- elementarne umiejętności analizy i interpretacji dzieł literackich z okresu staropolskiego ze wskazaniem i wykorzystaniem właściwych kontekstów literackich i pozaliterackich (K_U02)
- świadomość zakresu i statusu literatury staropolskiej, jej miejsca w kulturze polskiej (K_K01).

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy.

Literatura

Literatura
Jeśli niniejszy spis lektur nakazuje przeczytanie tylko części wymienionej publikacji, wówczas ta część zostaje określona w nawiasie (po skróconym opisie bibliograficznym). Lektury wydane w „Bibliotece Narodowej” – obowiązują także wstępy. Spis nie obejmuje wznowień poszczególnych lektur (wydania późniejsze zostają automatycznie wpisane na listę).
Optymalna wydaje się praca dwuetapowa: od początku semestru systematyczne p r z e c z y t a n i e lekturowych tekstów, a przed samym egzaminem już tylko przypomnienie ich sobie oraz d o c z y t a n i e tego, co niedoczytane.

Lektury wprowadzające
1. Janusz Goliński, Roman Mazurkiewicz, Piotr Wilczek, „Szkolny słownik literatury staropolskiej”, Katowice 1999.
2. B. Hojdis, K. Meller, J. Kowalski, „Literatura staropolska”. Poznań 2009.
3. Roman Mazurkiewicz, „Zrozumieć średniowiecze. Wypisy, materiały i konteksty”, Wydawnictwo Diecezji Tarnowskiej Biblos 1994
4. T. Michałowska, „Średniowiecze”, Warszawa (wiele wydań).
5. J. Ziomek, „Renesans” (wiele wydań)
6. Cz. Hernas, „Barok” (wiele wydań)
7. K. Obremski, „Wprowadzenie do literatury dawnej. Skrypt dla studentów filologii polskiej”. Toruń 2003 (wyłączywszy część oświeceniową)
8. „Słownik literatury staropolskiej”. Oprac. T. Michałowska (wiele wydań)
[są to teksty „orientacyjne” – nie muszą ich Państwo czytać w całości, wystarczy do nich sięgać po to, aby rozwiązać problem interpretacyjny lub uzupełnić lukę w wiedzy].

Średniowiecze – teksty
1. Anonim tzw. Gall, „Kronika polska”. Oprac. M. Plezia. Wrocław 1982.
2. Mistrz Wincenty (tzw. Kadłubek), „Kronika polska”. Opr. B. Kürbis. Wrocław 1992 („Prolog”; „Księga pierwsza”; „Księga czwarta”).
3. „Średniowieczna pieśń religijna”. Opr. M. Korolko. Wrocław 1980 („Bogurodzica”; poszczególne odmiany pieśni – we własnym wyborze).
4. „Chrestomatia staropolska”. Oprac. W. Wydra, W. R. Rzepka. Wrocław 1984 („Psałterz floriański”; „Psałterz puławski”; „Kazania świętokrzyskie”; „Kazania gnieźnieńskie”; „Rozmyślania przemyskie”; „Rozmyślania dominikańskie”; „Listy miłosne”; „Posłuchajcie, bracia miła...”; Poezja hagiograficzna).

Średniowiecze – opracowania
1. „Słownik literatury staropolskiej”. Red. T. Michałowska. Wrocław 1998 (hasła: „Alegoria”; „Antyk”; „Biblia”; „Średniowiecze”).
2. E. Ostrowska, „Z dziejów języka polskiego i jego piękna”. Kraków 1978 („»Bogurodzica« – najstarszy wiersz polski”).
3. N. M. Wildiers, „Obraz świata a teologia”. Warszawa 1985 („Źródła średniowiecznego obrazu świata”; „Od obrazu świata do teologii”; „Od Kopernika do Darwina”).
4. J. Le Goff, „Długie średniowiecze”. Tłum. M. Żurowska. Warszawa 2007 („Długie i piękne średniowiecze”).

Odrodzenie – teksty
1. „Antologia poezji polsko-łacińskiej”. Opr. A. Jelicz. Szczecin 1985 (wybrane wiersze Grzegorza z Sanoka; Filipa Kallimacha; Konrada Celtisa; Mikołaja Hussowskiego; Andrzeja Krzyckiego; Jana Dantyszka, Klemensa Janicjusza).
2. L. Ariosto, P. Kochanowski, „Orland szalony”, oprac. R. Pollak, Wrocław 1965 (dla chętnych)
3. Biernat z Lublina, „Ezop”. Wstęp S. Grzeszczuk. Opr. J. S. Gruchała. Kraków 1997 (S. Grzeszczuk, „Wstęp”; „Żywot Ezopa Fryga”).
4. „Proza polska wczesnego renesansu”. Opr. J. Krzyżanowski. Warszawa 1954 („Historia o znamienitych czynach Aleksandra Wielkiego...”; „Rozmowy, które miał król Salomon mądry...”).
5. M. Rej, „Wybór pism”. Opr. A. Kochan. Wrocław 2006 („Krótka rozprawa...”; „Figliki”, „Zwierciadło albo Kształt…”, „Żywot i sprawy poćciwego szlachcica polskiego…”).
6. Ł. Górnicki, „Pisma”. Opr. R. Pollak. T. I. Warszawa 1961 (R. Pollak, „Wstęp”; „Pirwsza księga »Dworzanina«”).
7. J. Kochanowski, „Fraszki”. Opr. J. Pelc. Wrocław 1991.
8. J. Kochanowski, „Pieśni”. Opr. L. Szczerbicka-Ślęk. Wrocław 1970.
9. J. Kochanowski. „Psałterz Dawidów”. Wstęp, opr. K. Meller. Kraków 1997.
10. J. Kochanowski, „Treny”. Opr. J. Pelc. Wrocław 1986.
11. S. Orzechowski, „Wybór pism”. Opr. J. Starnawski. Wrocław 1972 („Mowa do szlachty polskiej...”).
12. P. Skarga, „Kazania sejmowe”. Opr. J. Tazbir, M. Korolko. Wrocław 1972 (Pierwsze; Drugie; Czwarte).
13. „Staropolska poezja ziemiańska. Antologia”. Opr. J. S. Gruchała, S. Grzeszczuk. Warszawa 1988 (J. S. Gruchała, S. Grzeszczuk, „Staropolska poezja ziemiańska”; Anonim, „Pieśń (Spokojny kąt...)”; K. Miaskowski, „Waleta włoszczonowska”; M. K. Sarbiewski, „Pochwała spokoju w zakonie”; J. Gawiński, „Żywot ziemiański i dworski”).
14. „Antologia literatury sowizdrzalskiej XVI i XVII wieku”. Opr. S. Grzeszczuk. Wrocław 1985 („Wstęp”; „Wyprawa plebańska”; „Albertus z wojny”; [Ianuarius Swizralus], „Peregrynacja Maćkowa”).
15. M. Sęp Szarzyński, „Poezje zebrane”. Opr. R. Grześkowiak, A. Karpiński, K. Mrowcewicz. Warszawa 2001.
16. „700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna XVI wieku”. Opr. L. Szczucki. Warszawa 1978 (Jan ze Trzciany, „O naturze i godności człowieka”; M. Dłuski, „Mowa o wzniosłości i wspaniałości natury ludzkiej”).

Odrodzenie – opracowania.
1. R. Pollak, „Orland szalony” w przekładzie Piotra Kochanowskiego, w: R. Pollak, „Od renesansu do baroku”, Warszawa 1969.
2. W. Weintraub, „Od Reja do Boya”. Warszawa 1977 („Paradoksy poćciwości Reja”).
3. S. Graciotti, „Od Renesansu do Oświecenia”. T.1. Warszawa 1991 („Religijność poezji Jana Kochanowskiego”).
4. P. O. Kristeller, „Humanizm i filozofia”. Warszawa 1985 („Ruch humanistyczny”).
5. J. Tazbir, „Prace wybrane”. T. 5. „Szkice o literaturze i sztuce”. Kraków 2002 („Sowizdrzalskie zagadki”).
6. „Słownik literatury staropolskiej”. Red. T. Michałowska. Wrocław 1998 (hasła: „Filologia”; „Humanizm”; „Imitacja”; „Język narodowy”; „Kontrreformacja”; „Mitologia”; „Parenetyka”; „Reformacja”; „Renesans”; „Retoryka”).
7. W. Wojtowicz, „»Marchołt« i mnemonika wieków średnich”, „Pamiętnik Literacki” 2000, z. 3.

Barok – teksty
1. H. Morsztyn, „Światowa Rozkosz”. Opr. A. Karpiński. Warszawa 1995 (lektura obowiązkowa Wprowadzenia do lektury; dla chętnych tekst poematu)
2. Sz. Zimorowic, „Roksolanki”. Opr. L. Ślękowa. Wrocław 1983 (lektura wybranych utworów).
3. M. K. Sarbiewski, „Wykłady poetyki”. Tłum. S. Skimina. Wrocław 1958 („O poincie i dowcipie”).
5. J. A. Morsztyn, „Wybór wierszy”. Oprac. W. Weintraub. Wrocław 1988 („Kanikuła”; „Lutnia”).
6. Z. Morsztyn, „Emblemata”. Opr. J. P. Pelcowie. Warszawa 2001 („Wstęp”; „Emblemata” – wybór własny).
4. D. Naborowski, „Poezje”. Opr. J. Dürr-Durski. Warszawa 1961 („Do złej baby”; „Marność”, „Na oczy królewny angielskiej”, „Na imieniny Anny”, „Cień”, „Impreza: Calando Poggiando, to na dół, to do góry”, „Krótkość żywota”, „Na toż”)
7. S. Twardowski, „Nadobna Paskwalina”. Opr. J. Okoń. Wrocław 1980.
8. W. Potocki, „Wiersze wybrane”. Opr. S. Grzeszczuk. Wrocław 1992 (Pieśni; Ogród...; Moralia – we własnym wyborze).
9. W. Kochowski, „Trybut należyty wdzięczności […] Panu albo Psalmodia polska”, w: W. Kochowski, „Utwory poetyckie”. Wybór. Opr. M. Eustachiewicz. Wrocław 1991.
11. J. Ch. Pasek, „Pamiętniki”. Opr. Wł. Czapliński. Wrocław 1968.
12. J. Baka, „Uwagi”. Opr. A. Czyż, A. Nawarecki. Lublin 2000.

Barok – opracowania
1. J. Błoński, „Mikołaj Sęp Szarzyński a początki polskiego baroku”. Kraków 1969.
2. K. Mrowcewicz, „Wstęp”, w: „Wysoki umysł w dolnych rzeczach zawikłany. Antologia polskiej poezji metafizycznej epoki baroku”, Warszawa 2010.
3. J. Pelc, „Barok – epoka przeciwieństw”. Warszawa 1993 (rozdz. I, II, III, V, VI, VII).
4. J. Sokołowska, „Dwie nieskończoności”. Warszawa 1978 (rozdz. „Dwie nieskończoności”).
5. „Helikon sarmacki. Wątki i tematy polskiej poezji barokowej”. Opr. A. Vincenz. Wrocław 1989 („Wstęp – część pierwsza”).
6. „Wiek XVII – kontrreformacja – barok”. Red. J. Pelc. Wrocław 1970 (J. Pelc, „Kontrreformacja, sarmatyzm a rozwój literatury polskiej”).
7. Słownik literatury staropolskiej. Red. T. Michałowska. Wrocław 1998 (hasła: „Koncept”; „Literatura ziemiańska”; „Romans”).
8. K. Mrowcewicz, "Burza i zwierciadło", Warszawa 2022 (lektura nieobowiązkowa)
9. K. Mrowcewicz, "Małe folio. Historia jednrgo wiersza", Warszawa 2011 (lektura nieobowiązkowa)

W cyklu 2022/23Z:

Teksty pomocnicze:
„Lektury polonistyczne. Średniowiecze – renesans – barok”, t. I., red. A. Borowski, J. S. Gruchała, Kraków 1994.
„Lektury polonistyczne. Średniowiecze – renesans – barok”, t. II., red. A. Borowski, J. S. Gruchała, Kraków1997.
„Lektury polonistyczne. Średniowiecze – renesans – barok”, t. III., red. J. S. Gruchała, Kraków 1999.
J. Goliński, R. Mazurkiewicz, P. Wilczek, „Szkolny słownik literatury staropolskiej”, Ka-towice 1999
B. Hojdis, K. Meller, J. Kowalski, „Literatura staropolska”, Poznań 2009
J. Kotarska, E. Kotarski, „Średniowiecze. Renesans. Barok”, Gdańsk 2002
K. Obremski, „Wprowadzenie do literatury dawnej. Skrypt dla studentów filologii pol-skiej”, Toruń 2002.

Teksty obligatoryjne:
Jeśli niniejszy spis lektur nakazuje przeczytanie tylko części wymienionej publikacji, wów-czas zostaje ona określona w nawiasie (po skróconym opisie bibliograficznym). Lektury wydane w „Bibliotece Narodowej” – obowiązują także wstępy. Spis nie obejmuje wznowień po-szczególnych lektur (wydania późniejsze zostają „automatycznie” wpisane na listę).

Lektury wprowadzające
1. B. Hojdis, K. Meller, J. Kowalski, Literatura staropolska. Poznań 2009
2. J. Kotarska, E. Kotarski, Słownik literatury polskiej. Średniowiecze – renesans – barok. Gdańska 2002 (hasła: Alegoria; Amplifikacja; Antyk; Arystotelizm; Barok; Biblia; Cenzura; Cyceronianizm; Epika; Epos; Erazmianizm; Hagiografia; Humanizm; Kazanie; Koncept, Kontrreformacja; Łacina; Manieryzm; Media; Neoplatonizm; Neostoicyzm; Petrarkizm; Poetyka; Psalm; Reformacja; Renesans; Retoryka; Romans; Sarmatyzm; Sielanka; Stosow-ność; Średniowiecze; Teoria trzech stylów; Wiersz).
3. K. Obremski, Wprowadzenie do literatury dawnej. Skrypt dla studentów filologii polskiej. Toruń 2003 (wyłączywszy część oświeceniową)

Średniowiecze – teksty
1. Anonim tzw. Gall, Kronika polska. Oprac. M. Plezia. Wrocław 1982.
2. Mistrz Wincenty (tzw. Kadłubek), Kronika polska. Opr. B. Kürbis. Wrocław 1992 (Pro-log; Księga pierwsza; Księga czwarta).
3. Średniowieczna pieśń religijna. Opr. M. Korolko. Wrocław 1980 (Bogurodzica; poszcze-gólne odmiany pieśni – w wyborze).
4. Chrestomatia staropolska. Oprac. W. Wydra, W. R. Rzepka. Wrocław 1984 (Psałterz flo-riański; Psałterz puławski; Kazania świętokrzyskie; Kazania gnieźnieńskie; Rozmyślania przemyskie; Rozmyślania dominikańskie; Listy miłosne; Posłuchajcie, bracia miła...; Poezja hagiograficzna).
Średniowiecze – opracowania
1. T. Witczak, Literatura Średniowiecza. Warszawa 1990.
2. Słownik literatury staropolskiej. Red. T. Michałowska. Wrocław 1998 (hasła: Alegoria; An-tyk; Biblia; Średniowiecze).
3. Księga Psalmów. Tłum. Cz. Miłosz. Wstęp J. Sadzik. Kraków 1998 (J. Sadzik, O psal-mach. Cz. Miłosz, Przedmowa tłumacza).
4. E. Ostrowska, Z dziejów języka polskiego i jego piękna. Kraków 1978 („Bogurodzica” – najstarszy wiersz polski).
5. N. M. Wildiers, Obraz świata a teologia. Warszawa 1985 (Źródła średniowiecznego obra-zu świata; Od obrazu świata do teologii; Od Kopernika do Darwina).
6. J. Le Goff, Długie średniowiecze. Tłum. M. Żurowska. Warszawa 2007 (Długie i piękne średniowiecze).

Odrodzenie – teksty
1. Antologia poezji polsko-łacińskiej. Opr. A. Jelicz. Szczecin 1985 (wiersze Grzegorza z Sanoka; Filipa Kallimacha; Konrada Celtisa; Mikołaja Hussowskiego; Andrzeja Krzyckiego; Ja-na Dantyszka, Klemensa Janicjusza).
2. Biernat z Lublina, Ezop. Wstęp S. Grzeszczuk. Opr. J. S. Gruchała. Kraków 1997 (S. Grze-szczuk, Wstęp; Żywot Ezopa Fryga).
3. Proza polska wczesnego renesansu. Opr. J. Krzyżanowski. Warszawa 1954 (Historia o znamienitych czynach Aleksandra Wielkiego...; Rozmowy, które miał król Salomon mądry...).
4. M. Rej, Wybór pism. Opr. A. Kochan. Wrocław 2006 (Krótka rozprawa...; Figliki, Zwier-ciadło albo Kształt…, Żywot i sprawy poćciwego szlachcica polskiego…).
5. Mikołaj z Wilkowiecka, Historia o chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim. Opr. J. Okoń. Wrocław 1971 (wersja Mikołaja z Wilkowiecka).
6. Ł. Górnicki, Pisma. Opr. R. Pollak. T. I. Warszawa 1961 (R. Pollak, Wstęp; Pirwsza księ-ga „Dworzanina”).
7. J. Kochanowski, Fraszki. Opr. J. Pelc. Wrocław 1991.
8. J. Kochanowski, Pieśni. Opr. L. Szczerbicka-Ślęk. Wrocław 1970.
9. J. Kochanowski, Odprawa posłów greckich. Opr. T. Ulewicz. Wrocław 1976.
10. J. Kochanowski. Psałterz Dawidów. Wstęp, opr. K. Meller. Kraków 1997.
11. J. Kochanowski, Treny. Opr. J. Pelc. Wrocław 1986.
12. S. Orzechowski, Wybór pism. Opr. J. Starnawski. Wrocław 1972 (Mowa do szlachty pol-skiej...).
13. P. Skarga, Kazania sejmowe. Opr. J. Tazbir, M. Korolko. Wrocław 1972 (Pierwsze; Dru-gie; Czwarte).
14. P. Skarga, Żywoty świętych Starego i Nowego Zakonu. Opr. M. Kozielski. Kraków 1994 (T. I: Żywot św. Wojciecha...; O znalezieniu drzewa Krzyża Świętego; Żywot męczennika Chrystusowego, Stanisława...).
15. Sz. Szymonowic, Sielanki i pozostałe wiersze polskie. Opr. J. Pelc. Wrocław 1964 (Wierzby; Kołacze; Czary; Żeńcy).
16. Staropolska poezja ziemiańska. Antologia. Opr. J. S. Gruchała, S. Grzeszczuk. Warszawa 1988 (J. S. Gruchała, S. Grzeszczuk, Staropolska poezja ziemiańska; Anonim, Pieśń (Spo-kojny kąt...; K. Miaskowski, Waleta włoszczonowska; M. K. Sarbiewski, Pochwała spokoju w za-konie; J. Gawiński, Żywot ziemiański i dworski).
17. Antologia literatury sowizdrzalskiej XVI i XVII wieku. Opr. S. Grzeszczuk. Wrocław 1985 (wyłączywszy wstęp!; Wyprawa plebańska; Albertus z wojny; [Ianuarius Swizralus], Peregrynacja Maćkowa].
18. P. Kochanowski, T. Tasso, Gofred abo Jeruzalem wyzwolona... Opr. S. Grzeszczuk. War-szawa 1968.
19. 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna XVI wieku. Opr. L. Szczucki. Warszawa 1978 (Jan ze Trzciany, O naturze i godności człowieka; M. Dłuski, Mowa o wzniosłości i wspaniałości natury ludzkiej).
Odrodzenie – opracowania.
1. J. Ziomek, Literatura Odrodzenia. Warszawa 1987.
2. W. Weintraub, Od Reja do Boya. Warszawa 1977 (Paradoksy poćciwości Reja).
3. S. Graciotti, Od Renesansu do Oświecenia. T.1. Warszawa 1991 (Religijność poezji Jana Kochanowskiego).
4. P. O. Kristeller, Humanizm i filozofia. Warszawa 1985 (Ruch humanistyczny).
5. J. Tazbir, Prace wybrane. T. 5. Szkice o literaturze i sztuce. Kraków 2002 (Sowizdrzalskie zagadki).
6. Słownik literatury staropolskiej. Red. T. Michałowska. Wrocław 1998 (hasła: Filologia; Humanizm; Imitacja; Język narodowy; Kontrreformacja; Mitologia; Parenetyka; Reforma-cja; Renesans; Retoryka).

Barok – teksty
1. M. Sęp Szarzyński, Poezje zebrane. Opr. R. Grześkowiak, A. Karpiński, K. Mrowcewicz. Warszawa 2001.
2. H. Morsztyn, Światowa Rozkosz. Opr. A. Karpiński. Warszawa 1995.
3. Sz. Zimorowic, Roksolanki. Opr. L. Ślękowa. Wroclaw 1983.
4. M. K. Sarbiewski, Wykłady poetyki. Tłum. S. Skimina. Wrocław 1958 (O poincie i dowci-pie).
5. D. Naborowski, Poezje. Opr. J. Dürr-Durski. Warszawa1961.
6. J. A. Morsztyn, Wybór wierszy. Oprac. W. Weintraub. Wrocław 1988 (Kanikuła; Lutnia).
7. Z. Morsztyn, Emblemata. Opr. J. P. Pelcowie. Warszawa 2001 (Wstęp; Emblemata – wy-bór własny).
8. S. Twardowski, Nadobna Paskwalina. Opr. J. Okoń. Wrocław 1980.
9. W. Potocki, Wiersze wybrane. Opr. S. Grzeszczuk. Wrocław 1992 ([Pieśni]; Ogród...; Mo-ralia).
12. W. Kochowski, Utwory poetyckie. Wybór. Opr. M. Eustachiewicz. Wrocław 1991.
14. S. H. Lubomirski, Poezje zebrane. Opr. A. Karpiński. T. I-II. Warszawa1995 (Poezje Po-stu Świętego; Eklezjastes; Decymka myśli świętych).
15. J. Ch. Pasek, Pamiętniki. Opr. Wł. Czapliński. Wrocław 1968.
16. J. Baka, Uwagi. Opr. A. Czyż, A. Nawarecki. Lublin 2000.
Barok – opracowania
1. Cz. Hernas, Literatura baroku. Warszawa 1987.
2. J. Błoński, Mikołaj Sęp Szarzyński a początki polskiego baroku. Kraków 1967.
3. M. Sęp Szarzyński, Poezje zebrane. Opr. R. Grześkowiak, A. Karpiński, K. Mrowcewicz. Warszawa 2001 (R. Grześkowiak, A. Karpiński, K. Mrowcewicz, Wprowadzenie do lektury).
4. J. Pelc, Barok – epoka przeciwieństw. Warszawa 1993.
5. J. Sokołowska, Dwie nieskończoności. Warszawa 1978 (Dwie nieskończoności).
6. Helikon sarmacki. Wątki i tematy polskiej poezji barokowej. Opr. A. Vincenz. Wrocław 1989 (Wstęp – część pierwsza).
7. Wiek XVII – kontrreformacja – barok. Red. J. Pelc. Wrocław 1970 (J. Pelc, Kontrreforma-cja, sarmatyzm a rozwój literatury polskiej).
8. Słownik literatury staropolskiej. Red. T. Michałowska. Wrocław 1998 (hasła: Barok; Koncept; Literatura ziemiańska; Romans; Sarmatyzm).

Uwagi

W cyklu 2022/23Z:

Metody i kryteria oceniania:
Zaliczeniem wykładu tożsame z wynikiem egzaminu. Materią egzaminacyjnej rozmowy (stacjonarnej lub zdalnej) będą teksty wskazane spisem lektur.
Termin egzaminu poprawkowego zostanie ustalony w porozumieniu z osobami zainteresowanymi.
Jeśli przyjdzie prowadzić zajęcia w formie zdalnej, wówczas wykład oraz egzamin będą prowadzone z wykorzystaniem platformy MS Teams. Uwaga! Na początku egzaminacyjnej rozmowy proszę przedstawić legitymację studencką lub dowód osobisty – zdjęcie przynajmniej utrudni „podstawianie” osób trzecich.

Egzamin pozwoli sprawdzić:
- wiedzę na temat wybranych problemów literatury staropolskiej (K_W03)
- wiedzę o pozaliterackich (historycznych oraz religijnych) kontekstach literatury staropol-skiej kształtujących procesy jej tworzenia i odbioru (K_W04)
- elementarne umiejętności analizy i interpretacji dzieł literackich z okresu staropolskiego ze wskazaniem i wykorzystaniem właściwych kontekstów literackich i pozaliterackich (K_U02)
- świadomość zakresu i statusu literatury staropolskiej, jej miejsca w kulturze polskiej (K_K01).

W cyklu 2023/24Z:

W cyklu 2024/25Z:

W cyklu 2025/26Z:

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2506-s1POL1Z-HLPLS-W w USOSweb