Gramatyka opisowa języka polskiego 2506-s1POL1L-GOJP-W

Rozważania drugiego semestru kursu gramatyki opisowej zmierzają do wyrobienia w studentach zrozumienia zasad funkcjonowania systemu morfologicznego polszczyzny, a w sposób szczególny jego podsystemu słowotwórczego. Na zajęcia z tego zakresu składa się wykład ściśle powiązany z cyklem konwersatoriów.

Wykład ma za zadanie przekazanie studentom wiedzy o systemie słowotwórczym współczesnej polszczyzny, przy czym nacisk położony jest na teoretyczną stronę zagadnienia: zaznajomienie z podstawowymi pojęciami i metodami stosowanymi w słowotwórstwie klasycznym i gniazdowym. W tym zakresie poruszane są następujące bloki problemowe:
1. Pojęcie morfologii i jej miejsce w obrębie nauki o języku; procedury analizy morfemowej; pojęcie morfemu i morfu; rodzaje morfemów; morfonologia i sposoby jej interpretacji.
2. Słowotwórstwo w relacji do innych działów gramatyki; synchroniczne i diachroniczne podejście do opisu derywatów; główne pojęcia słowotwórstwa synchronicznego: derywat i podstawa słowotwórcza, temat słowotwórczy i formant, motywacja; interpretacja podzielności słowotwórczej.
3. Procedury analizy słowotwórczej; znaczenie strukturalne i kategorialne.
4. Kategorie i typy słowotwórcze.
5. Funkcje formantów.
6. Słowotwórstwo gniazdowe.

W cyklu 2025/26L:

jak w części głównej

Całkowity nakład pracy studenta

Wykład stanowi część modułu "gramatyka opisowa - semestr II". Za zaliczenie wykładu student otrzymuje 2 punkty ECTS: 1) Godziny realizowane przy bezpośrednim udziale nauczyciela akademickiego - 15 godzin (0,6 ECTS); 2) Godziny realizowane przy bezpośrednim udziale nauczyciela akademickiego w ramach indywidualnych konsultacji - 5 godzin (0,2 ECTS). 3) Godziny realizowane samodzielnie przez studenta w ramach przygotowywania się do zaliczenia wykładu - 30 godzin (1,2 ECTS).

Efekty uczenia się - wiedza

Na podstawie uczestnictwa w wykładzie i konwersatorium są uzyskiwane następujące efekty: Student: W1: posługuje się terminologią z zakresu morfologii - K_W01, K_W02, K_W03; W2: zna morfologiczne procedury analityczne - K_W01, K_W02, K_W03; W3: charakteryzuje budowę i sposób powstawania derywatów - K_W01, K_W02, K_W03.

Efekty uczenia się - umiejętności

Na podstawie uczestnictwa w wykładzie i konwersatorium są uzyskiwane następujące efekty: Student: U1: objaśnia zmiany morfonologiczne - K_U01, K_U10; U2: przeprowadza pełną analizę słowotwórczą - K_U01, K_U10; U3: odtwarza strukturę gniazd słowotwórczych z zadanej listy jednostek - K_U01, K_U10; U4: rozpoznaje produktywne modele słowotwórcze - K_U01, K_U10.

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Na podstawie uczestnictwa w wykładzie i konwersatorium są uzyskiwane następujące efekty: Student: K1: ma świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności, rozumie potrzebę ciągłego dokształcania się i rozwoju - K_K01

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2025/26L:

W cyklu 2022/23L:

W cyklu 2024/25L:

W cyklu 2023/24L:

Metody dydaktyczne

Zajęcia prowadzone są w ramach wykładu powiązanego z konwersatorium. Wykład wykorzystuje zasadniczo podające i eksponujące metody dydaktyczne, w sposób szczególny stosowany jest pokaz multimedialny oraz sproblematyzowana charakterystyka przedmiotu opisu.

Metody dydaktyczne eksponujące

- pokaz

Metody dydaktyczne podające

- wykład problemowy
- wykład informacyjny (konwencjonalny)

Metody dydaktyczne poszukujące

- projektu

Metody dydaktyczne w kształceniu online

- metody służące prezentacji treści

Rodzaj przedmiotu

kanon (atrybut wycofany)

Wymagania wstępne

Warunkiem uczestnictwa jest zaliczenie konwersatorium z gramatyki opisowej języka polskiego, semestr I (fonetyka i fonologia).

Kryteria oceniania

Zaliczenie modułu jest realizowane komplementarnie dla wykładu oraz równoległego konwersatorium. Dodatkowo wiedza z tego zakresu wchodzi również do egzaminu z gramatyki opisowej, zdawanego przez studentów po II roku studiów.

Podstawy zaliczenia wykładu:

1) Uczestnictwo w zajęciach (co najmniej 80% obecności);

2) Pisemny sprawdzian końcowy - W1, W2, W3, U1.

Praktyki zawodowe

Brak

Literatura

LITERATURA PODSTAWOWA:
1. Gramatyka współczesnego języka polskiego, Morfologia, red. R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, H. Wróbel, Warszawa 1998 lub 1999.
2. Nagórko A., Zarys gramatyki polskiej, Warszawa 1998, rozdział Słowotwórstwo, s.157-237.
3. Wiśniewski M., Kaproń-Charzyńska I., Morfologia współczesnego języka polskiego. Zagadnienia ogólne. Słowotwórstwo, Toruń 2024.
4. Słownik gramatyki języka polskiego, red. W. Gruszczyński i J. Bralczyk, Warszawa 2002 (wybrane hasła z morfologii).

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:
1. Encyklopedia języka polskiego (EJP), red. S. Urbańczyk, Wrocław 1994 (wybrane hasła z morfologii).
2. Encyklopedia językoznawstwa ogólnego. Pod red. K. Polańskiego. Wyd. 2. poprawione i uzupełnione. Wrocław 1999 (wybrane hasła z morfologii).
3. Grzegorczykowa R., Zarys słowotwórstwa polskiego, Warszawa 1982 lub 1984.
4. Heinz A., Fleksja a derywacja, Język Polski 1961, s. 342-354.
5. Jadacka H., Zagadnienie motywacji słowotwórczej w opisie gniazdowym, "Poradnik Językowy" 1987, z. 8, s. 576-584.
6. Jadacka H., System słowotwórczy polszczyzny (1945-2000), Warszawa 2001.
7. Jadacka H., Czy istnieje słowotwórstwo normatywne?, Poradnik Językowy 2004, z. 2, s. 91-100.
8. Kaproń-Charzyńska I., Derywacja ujemna we współczesnym języku polskim. Rzeczowniki i przymiotniki, Toruń 2005.
8. Waszakowa K., System słowotwórczy [w:] Najnowsze dzieje języków słowiańskich. Język polski, red. S. Gajda, Opole 2001.
9. Słownik gniazd słowotwórczych współczesnego języka ogólnopolskiego. T. 1-3. Kraków 2001, 2004.

W cyklu 2025/26L:

jak w części głównej

Uwagi

W cyklu 2025/26L:

jak w części głównej

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2506-s1POL1L-GOJP-W w USOSweb