Gramatyka opisowa języka polskiego 2506-s1POL1L-GOJP-K

Rozważania drugiego semestru kursu gramatyki opisowej zmierzają do wyrobienia w studentach zrozumienia zasad funkcjonowania systemu morfologicznego polszczyzny, a w sposób szczególny jego podsystemu słowotwórczego. Na zajęcia z tego zakresu składa się wykład ściśle powiązany z cyklem konwersatoriów.

Celem konwersatorium jest wyrobienie umiejętności przeprowadzania analizy słowotwórczej i konstruowania gniazd słowotwórczych. W tym zakresie omawia się m.in.
1. Procedury analizy morfemowej i słowotwórczej; podział wyrazu na morfy; rodzaje morfów; podział na temat słowotwórczy i formant; określanie typów formantów oraz wskazywanie współformantów.
2. Definiowanie typów derywacji; opis funkcji formantów; określanie typów derywacyjnych; charakterystyka derywacji rzeczownikowej, przymiotnikowej i czasownikowej.
3. Charakterystyka paradygmatów słowotwórczych; identyfikacja wartości kategorialnej, kategorii słowotwórczej i typu słowotwórczego.
4. Gniazda słowotwórcze - sposób ich konstruowania i zasady opisu; nowe zjawiska słowotwórcze; tendencje w słowotwórstwie synchronicznym.
5. Problem produktywności modelu, regularne zjawiska słowotwórcze.

Całkowity nakład pracy studenta

Konwersatorium stanowi część modułu "gramatyka opisowa - semestr II". Za zaliczenie konwersatorium uzyskuje 3 punkty ECTS: 1) Godziny realizowane przy bezpośrednim udziale nauczyciela akademickiego - 30 godzin konwersatorium (1,2 punkt ECTS). 2) Godziny realizowane przy bezpośrednim udziale nauczyciela akademickiego w ramach indywidualnych konsultacji - 10 godzin (0,6 ECTS). 3) Godziny realizowane samodzielnie przez studenta w ramach przygotowywania się do zajęć oraz do zaliczenia konwersatorium - 35 godzin (1,2 ECTS).

Efekty uczenia się - wiedza

Na podstawie uczestnictwa w wykładzie i konwersatorium są uzyskiwane następujące efekty: Student: W1: posługuje się terminologią z zakresu morfologii - K_W01, K_W02, K_W03; W2: zna morfologiczne procedury analityczne - K_W01, K_W02, K_W03; W3: charakteryzuje budowę i sposób powstawania derywatów - K_W01, K_W02, K_W03.

Efekty uczenia się - umiejętności

Na podstawie uczestnictwa w wykładzie i konwersatorium są uzyskiwane następujące efekty: Student: U1: objaśnia zmiany morfonologiczne - K_U01, K_U10; U2: przeprowadza pełną analizę słowotwórczą - K_U01, K_U10; U3: odtwarza strukturę gniazd słowotwórczych z zadanej listy jednostek - K_U01, K_U10; U4: rozpoznaje produktywne modele słowotwórcze - K_U01, K_U10.

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Na podstawie uczestnictwa w wykładzie i konwersatorium są uzyskiwane następujące efekty: Student: K1: ma świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności, rozumie potrzebę ciągłego dokształcania się i rozwoju - K_K01

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2022/23L:

Krystyna Bojałkowska
Iwona Kaproń-Charzyńska
Marek Wiśniewski

W cyklu 2025/26L:

Krystyna Bojałkowska

W cyklu 2023/24L:

Krystyna Bojałkowska
Marek Wiśniewski

W cyklu 2024/25L:

Krystyna Bojałkowska
Marek Wiśniewski

Metody dydaktyczne

Zajęcia prowadzone są w ramach wykładu powiązanego z konwersatorium. W ramach konwersatorium stosowane są zasadniczo metody poszukujące, a w szczególności metody studium przypadku i ćwiczeniowa.

Metody dydaktyczne eksponujące

- pokaz

Metody dydaktyczne podające

- wykład konwersatoryjny

Metody dydaktyczne poszukujące

- klasyczna metoda problemowa
- projektu
- studium przypadku
- ćwiczeniowa

Metody dydaktyczne w kształceniu online

- metody oparte na współpracy
- metody służące prezentacji treści
- metody wymiany i dyskusji
- metody rozwijające refleksyjne myślenie

Rodzaj przedmiotu

kanon (atrybut wycofany)

Wymagania wstępne

Warunkiem uczestnictwa jest zaliczenie konwersatorium z gramatyki opisowej języka polskiego, semestr I (fonetyka i fonologia).

Kryteria oceniania

Zaliczenie modułu jest realizowane komplementarnie dla wykładu oraz równoległego konwersatorium. Dodatkowo wiedza z tego zakresu wchodzi również do egzaminu z gramatyki opisowej, zdawanego przez studentów po II roku studiów.

Końcowe zaliczenie konwersatorium w formie pisemnego sprawdzianu praktycznego - W2, U2, U3, U4.
Aktywne uczestnictwo w zajęciach - K1.

Praktyki zawodowe

Brak

Literatura

LITERATURA PODSTAWOWA:
1. Gramatyka współczesnego języka polskiego, Morfologia, red. R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, H. Wróbel, Warszawa 1998 lub 1999.
2. Nagórko A., Zarys gramatyki polskiej, Warszawa 1998, rozdział Słowotwórstwo, s.157-237.
3. Wiśniewski M., Kaproń-Charzyńska I., Morfologia współczesnego języka polskiego. Zagadnienia ogólne. Słowotwórstwo, Toruń 2024.
4. Słownik gramatyki języka polskiego, red. W. Gruszczyński i J. Bralczyk, Warszawa 2002 (wybrane hasła z morfologii).

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:
1. Jadacka H., System słowotwórczy polszczyzny (1945-2000), Warszawa 2001.
2. Jadackiej H., Czy istnieje słowotwórstwo normatywne?, Poradnik Językowy 2004, z. 2, s. 91-100.
3. Jadacka H., Kultura języka polskiego. Fleksja, słowotwórstwo, składnia, Warszawa 2005.
4. Kaproń-Charzyńska I, Derywacja ujemna we współczesnym języku polskim. Rzeczowniki i przymiotniki, Toruń 2005.
5. Waszakowa K., System słowotwórczy [w:] Najnowsze dzieje języków słowiańskich. Język polski, red. S. Gajda, Opole 2001.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2506-s1POL1L-GOJP-K w USOSweb