Kultura wypowiedzi 2505-s1FPO2L-KW

1. Rozumienie kultury języka. Podstawowe podręczniki, słowniki, poradniki.
Pojęcie normy językowej (wzorcowej i użytkowej) i jej rodzaje w kontekście różnych odmian polszczyzny; kodyfikacja normy.
2. Kryteria oceny poprawności językowej. Typologie błędów językowych.
3. Ogólna charakterystyka polskiej ortografii. Pisownia łączna i rozdzielna, wielka i mała litera.
4. Wybrane zagadnienia z zakresu fleksji i składni:
Odmiana nazwisk i imion męskich. Tworzenie, odmiana i cechy składniowe nazw żeńskich (tytuły, zawody) i odmiana nazwisk żeńskich.
Odmiana nazw własnych, tworzenie i odmiana nazw własnych pochodzenia obcego.
Inne problemy fleksyjne (odstępowanie od użycia form wołacza, trudniejsze formy rzeczownikowe, czasownikowe i przymiotnikowe).
Tworzenie, odmiana i składnia skrótowców.
Trudności w odmianie i składni liczebników.
Problemy poprawnościowe dotyczące związków składniowych oraz uporządkowania linearnego składników zdania.
5. Zagadnienia poprawności leksykalnej:
Treści sprzeczne i redundantne.
Synonimia i polisemia.
Moda językowa.
Neosemantyzmy i zapożyczenia.
Błędy w zakresie użycia związków frazeologicznych.
Wybrane problemy z zakresu poprawności leksykalnej (wybór zgodny z potrzebą kształcenia określonych umiejętności słuchaczy).

Całkowity nakład pracy studenta

Student uzyskuje 3 punkty ECTS: 1) uczestnictwo w zajęciach - 30 godzin (1 ECTS); 2) konsultacje - 15 godzin (0,5 ECTS); 3) samodzielne przygotowanie się do zajęć oraz do zaliczenia - 45 godzin (1,5 ECTS).

Efekty uczenia się - wiedza

Student W1: wie, co mieści się w systemie, normie i uzusie - K_W13; W2: zna rodzaje błędów językowych – K_W02, K_W03; W3: rozpoznaje wyrażenia należące do normy wzorcowej i użytkowej oraz objaśnia przyczyny powstawania innowacji językowych – K_W02, K_W033.

Efekty uczenia się - umiejętności

Słuchacz U1: potrafi analizować wyrażenia językowe pod kątem ich poprawności oraz korzystać z kompendiów poprawnościowych - K_U03, K_U10; U2: formułuje opinie na temat poprawności wyrażeń językowych i całych tekstów, ich celowości, przydatności i adekwatności, a także rozpoznaje i poprawia błędy, w szczególności popełniane przez obcokrajowców – K_U01, K_U03, K_U10, K_U12.

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Student K1: stara się komunikować się w mowie i w piśmie, posługując się językiem polskim zgodnie z zasadami poprawności językowej – K_K03, K_K04; K2: rozumie konieczność kierowania się zasadami i normami etycznymi w komunikacji językowej – K_K03, K_K04.

Metody dydaktyczne eksponujące

- pokaz

Metody dydaktyczne podające

- opis
- opowiadanie
- pogadanka
- wykład konwersatoryjny
- wykład problemowy

Metody dydaktyczne poszukujące

- klasyczna metoda problemowa
- giełda pomysłów
- ćwiczeniowa
- obserwacji

Metody dydaktyczne w kształceniu online

- metody wymiany i dyskusji
- metody służące prezentacji treści
- metody oparte na współpracy

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

Podstawowe wiadomości z zakresu gramatyki opisowej języka polskiego, poprawności językowej oraz leksykologii i leksykografii.

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2023/24L:

Joanna Kamper-Warejko

W cyklu 2025/26L:

Małgorzata Gębka-Wolak
Alla Kravchuk

W cyklu 2022/23L:

Joanna Kamper-Warejko

W cyklu 2024/25L:

Joanna Kamper-Warejko

Kryteria oceniania

1) Kontrola bieżąca: monitorowanie znajomości literatury przedmiotu i nabytych umiejętności podczas zajęć, sprawdzanie zadań domowych, prac projektowych. W1, W2, U1, U2, K1, K2;
2) Kontrola końcowa: sprawdzian pisemny W1, W2, U1, U2, K1, K2.

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy.

Literatura

LITERATURA PODSTAWOWA:

1. Formy i normy, czyli poprawna polszczyzna w praktyce, red. K. Mosiołek-Kłosińska, wyd. nowe, zmien., Warszawa 2014.
2. H. Jadacka, Kultura języka polskiego. Fleksja, słowotwórstwo, składnia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005.
3. T. Karpowicz, Kultura języka polskiego. Wymowa, ortografia, interpunkcja, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009.
4. A. Markowski, Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005.
5. Polszczyzna na co dzień, pod red. M. Bańki, Warszawa 2007 (szczególnie: A. Wolański, Siedem kanonów stylu komunikatywnego, czyli jak pisać, by czytano nas chętnie i powszechnie, s. 1-32).
6. Wielki słownik ortograficzny PWN z zasadami pisowni i interpunkcji, red. E. Polański, Warszawa 2006, wyd. 2 poprawione (szczególnie Pisownia polska, p. I-IX, s. 9-106 oraz Interpunkcja polska, p. XI-XII, s. 118-151; teksty te są również dostępne w Internecie na stronie www.so.pwn.pl/zasady).
7. Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN, red. A. Markowski, Warszawa 2006 (hasła problemowe: akcent, błąd językowy, daty, estetyka słowa, etyka słowa, imiona, innowacja językowa, interpunkcja, kodyfikacja normy językowej, kontaminacja, kryteria poprawności językowej, kultura języka, nazwiska, nazwy mieszkańców, nazwy własne jako rzeczowniki pospolite, norma językowa, odmiana nazw miejscowych, ortografia, polityka językowa, poprawność językowa, poradnictwo językowe, postawy wobec języka, skrót, skrótowce, sprawność językowa, świadomość językowa, tytuły kobiet, uzus językowy, zdanie).

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:

1. J. Bralczyk, Mówi się. Poradnik językowy profesora Bralczyka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009.
2. M. Kita, E. Polański, Słownik paronimów, czyli wyrazów mylonych, Warszawa 2004.
3. E. Kołodziejek, Walczymy z bykami: poradnik językowy PWN, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.
4. Piszemy poprawnie: poradnik językowy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.
5. J. Podracki, A. Gałązka, Gdzie postawić przecinek? Poradnik ze słownikiem, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.
6. Poprawnie po polsku: poradnik językowy PWN, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2505-s1FPO2L-KW w USOSweb