Magia i czary w literaturze dawnej 2500-OG-MCLD

Istotą wykładu jest prezentacja postaci magicznych w ikonografii i wybranych utworach literackich. Pomoże to zobrazować ewolucję, jakiej w ciągu kilku stuleci ulega literacki wizerunek czarownic oraz ustalić przyczyny dokonujących się zmian. W obrębie zainteresowania znalazła się zarówno literatura piękna, jak i teksty paraliterackie. Przeznaczone do analizy utwory zostały dobrane według klucza problemowego. Treści skoncentrowane są na literaturze polskiej, ale nie zabraknie odniesień do literatury antycznej i powszechnej.
Ogólne cele realizacji przedmiotu to:
- zapoznanie z podstawowym zakresem wiedzy o motywach magicznych w dawnej literaturze polskiej w perspektywie komparatystycznej;
- zapoznanie ze szczegółowym zakresem wiedzy o różnych sposobach, strategiach, formach i konwencjach artystycznych charakterystycznych dla literatury zawierającej motywy magiczne;
- prezentacja wybranych tekstów literackich, materiału ikonograficznego i filmów;
- analiza mechanizmów wykluczania kobiet, które nie chciały wpisać się w tradycyjne modele społeczne;
- rozbudzenie zainteresowania czarownictwem w literaturze oraz próba przełamania stereotypów krążących na ich temat.

W cyklu 2024/25Z:

Identyczny jak w części A.

W cyklu 2025/26Z:

Identyczny jak w części A.

Całkowity nakład pracy studenta

Student/ka za zaliczenie przedmiotu uzyskuje 2 punkty ECTS, odpowiadające nakładowi ok. 60 godzin pracy, z tego: 1,5 pkt ECTS za udział w zajęciach i za konsultacje z osobą prowadzącą; 0,5 pkt ECTS za pracę własną: wykonanie prac domowych, przygotowanie się do zajęć oraz do przygotowania pracy zaliczeniowej. Łącznie: 60 godz. (2 punkty ECTS)

Efekty uczenia się - wiedza

Student/ka W1: zna kontekst kulturowy powstawania wskazanych dzieł literackich - K_W08. W2: posiada pogłębioną i uporządkowaną wiedzę na temat występowania i funkcji motywów magicznych w dawnej literaturze polskiej, potrafi wskazać przykłady - K_W04. W3: zna różne sposoby, strategie, formy i konwencje artystyczne charakterystyczne dla literatury zawierającej motywy magiczne - K_W10. W4: ma szczegółową orientację w terminologii i metodologii badań zagadnień związanych z czarami i magią w kulturze i literaturze - K_W07.

Efekty uczenia się - umiejętności

Student/ka U1: potrafi rozpoznać i interpretować zjawiska literackie i społeczne związane z magią i czarami (np. opętanie, szaleństwo czarownic, histeria) - K_U03. U2: poprawnie analizuje dzieła literackie, w których występują czarownice – K_U06.

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Student/ka K1: docenia tradycję i dziedzictwo kulturowe polskiego i europejskiego obszaru kulturowego i ma świadomość odpowiedzialności za ich zachowanie - K_K03.

Metody dydaktyczne eksponujące

- pokaz

Metody dydaktyczne podające

- wykład konwersatoryjny
- wykład informacyjny (konwencjonalny)

Wymagania wstępne

Nie ma.

Koordynatorzy przedmiotu

Danuta Kowalewska

Kryteria oceniania

Zaliczenie pisemne (sprawdzian) – W1, W2, W3, W4, U1, U2.

Praktyki zawodowe

Nie ma.

Literatura

1. „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica”, 2020, nr 107: Procesy o czary jako zjawisko społeczne, pod red. Z. Anusika i J. Wijaczki, Łódź 2020.
2. G. Bechtel, Cztery kobiety Boga: ladacznica, czarownica, święta, głupia gęś, Warszawa 2001.
3. Czarownice. Studia z kulturowej historii fenomenu, pod red. A. Anczyka, J. Doroszewskiej i K. M. Hess, Katowice 2017.
4. „Czas Kultury”, 2021, nr 2: Czarownice są wśród nas.
5. M. Chollet, Czarownice. Niezwyciężona siła kobiet, przeł. S. Królak, Kraków 2019.
6. P. Dybel, Histeria–inny język kobiecości?, „Teksty Drugie” 2006/6.
7. D. Kowalewska, Magia i astrologia w literaturze polskiego oświecenia, Toruń 2009.
8. D. Kowalewska, Baby, wiedźmy, czarownice, kobiety magiczne w literaturze dawnej, [w:] Kobieta w kulturze literaturze – od antyku po XXI wiek, pod red. M, Malinowskiej, Warszawa 2017.
9. D. Kowalewska, Czarownice i pamięć, [w:] Podążając za mistrzem Pamięci Profesora Zbigniewa Zielonki– Ojca Słupskiej Polonistyki, red. Krystyna Krawiec-Złotkowska, Słupsk 2023.
10. P. Levack, Polowanie na czarownice w Europie wczesnonowożytnej, przeł. E. Rutkowski, Wrocław 1991.
11. P. Rutkowski, Kot czarownicy. Demon osobisty w Anglii wczesnonowożytnej, Kraków 2012.

W cyklu 2024/25Z:

Identyczna jak w części A.

W cyklu 2025/26Z:

Identyczna jak w części A.

Uwagi

W cyklu 2024/25Z:

Nie ma.

W cyklu 2025/26Z:

Nie ma.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2500-OG-MCLD w USOSweb