Narracje o ludziach i świecie 2405-OG-NoLiS

Przebieg zajęć:
Każde zajęcia zostaną przeprowadzone zgodnie z cyklem Kolba - metodą dedykowaną uczeniu dorosłych, tj. będą się składać z 4 elementów:
1. Doświadczenie
2. Krytycznej refleksji
3. Generalizacji
4. Zastosowania

TEMATYKA zajęć obejmuje takie zagadnienia, jak:
europocentryzm, kolonializm, neokolonializm, stereotypy, uprzedzenia, dyskryminacja, othering, intersekcjonalność, migracje, pomoc humanitarna, wzrost, dewzrost, katastrofa klimatyczna, rasizm, islamofobia, romofobia, heteronormatywność.

SZCZEGÓŁOWA TEMATYKA zajęć z przypisaniem obligatoryjnych dla ich uczestników tekstów źródłowych i komentatorskich:

Zajęcia 1. Edukacja globalna, czyli narracje o ludziach i świecie - wprowadzenie do tematu

Zajęcia 2. Co kształtuje nasz obraz rzeczywistości? O błędach poznawczych oraz wpływie języka i obrazów.

Teksty dodatkowe:
1. Martinez A., Kłopot ze słowem „Indianin”, Polska Akcja Humanitarna, 2024.
2. Martinez A., Rdzenni,czyli jacy?, Polska Akcja Humanitarna, 2024.

Zajęcia 3. Czy mapy kłamią? Narracje o świecie budowane przez mapy

Zajęcia 4. Czy Europa jest pępkiem świata? Europocentryzm

Tekst obligatoryjny: Praca zbiorowa, Europocentryzm. Czy Europa jest pępkiem świata?, Polska Akcja Humanitarna 2020, 2023.
Tekst dodatkowy: Said E.W., Orientalizm, Wydawnictwo Zysk i S-ka, 2005

Zajęcia 5. Czy kolonializm przyniósł rozwój? Narracje społeczności kolonializowanych

Tekst obligatoryjny: Cichocki P., Kto ukradł historię państw afrykańskich?, Polska Akcja Humanitarna, 2024.
Tekst dodatkowy:
1. Akomolafe B., Obrzeża pośrodku, Wydawnictwo Współbycie, 2025.
2. Bodzan M., Rozwój? Nie, dziękuję, Polska Akcja Humanitarna, 2024.
3. Gumbs A.P, Niezatapialne. Czarny feminizm i ssaki morskie, Wydawnictwo Współbycie, 2024.
4. Verges F., Feminizm dekolonialny, Wydawnictwo Współbycie, 2024.

Zajęcia 6. Kolonializm? Nas to nie dotyczy. Narracje krajów Europy Środkowo-Wschodniej

Tekst obligatoryjny: Bodzan M., Kolonializm? Nas to nie dotyczy, Polska Akcja Humanitarna, 2024.

Tekst dodatkowy: Fowkes J., Hailbronner M. , Decolonizing Eastern Europe: A global perspective on 1989 and the world it made, International Journal of Constitutional Law, Volume 17, Issue 2, April 2019, Pages 497–509, https://doi.org/10.1093/icon/moz040

Zajęcia 7. W obliczu katastrofy klimatycznej (nie)jesteśmy równi? Narracje o zmianach klimatu i katastrofie klimatycznej.

Tekst obligatoryjny: Bodzan M., W obliczu katastrofy klimatycznej (nie) jesteśmy równi, Polska Akcja Humanitarna, 2024.
Tekst dodatkowy:
1. Bodzan M., Bieda, wojna, głód? Sami są sobie winni, Polska Akcja Humanitarna, 2024.
2. Nixon R., Powolna przemoc i ekologia ubogich, słowo/obraz terytoria, 2025.

Zajęcia 8. Czy jadąc na wolontariat do Afryki* zbawisz świat? Wolonturystyka i narracje podróżnicze o świecie.

Tekst obligatoryjny:
Bodzan M., Czy jadąc na wolontariat do Afryki* zbawiasz świat?, Polska Akcja Humanitarna, 2024

Tekst dodatkowy:
Kosińska A., Podróże nie kształcą?, Polska Akcja Humanitarna, 2025.
Kosińska A., Synowiec A., Etycznie o podróżach. Jak sprawiedliwie opowiadać o świecie?, Fundacja Gon’act, 2025.

Zajęcia 9. Jak daleko sięga chęć Twojej pomocy? Narracje o pomocy.

Tekst obligatoryjny: Bartosik Ł., Żulewska S., Jak daleko sięga chęć Twojej pomocy?, Polska Akcja Humanitarna, 2020, 2023.

Teksty dodatkowe:
1. Rynio K., Instrumentalizacja pomocy humanitarnej - pomoc jako narzędzie władzy, Fundacja Go’n’act, 2025.
2. Pankowska J., Pomoc humanitarna a tożsamość osoby pomagającej w Bez Wykluczeń. Dobre praktyki dla sektora humanitarnego, Polska Akcja Humanitarna, 2025.

Zajęcia 10. Czy zaleje nas fala uchodźców? Narracje o migracjach.

Tekst obligatoryjny: Żulewska S., Paszport - dokument uniemożliwiający przemieszczanie się, Polska Akcja Humanitarna, 2025.

Tekst dodatkowy:
Pankowska J., Odpowiedzi na najczęściej wykorzystywane argumenty w kontekście migracji, Polska Akcja Humanitarna, 2025.
Praca zbiorowa, 8 pogłębionych lekcji o migracjach, Fundacja Emic, 2024

Zajęcia 11. Dlaczego rasizm dotyczy dyskryminacji wyłącznie osób nie-białych? Stereotypy, uprzedzenia, dyskryminacja.

Tekst obligatoryjny: Ohia-Nowak M.A., Dlaczego rasizm dotyczy dyskryminacji wyłącznie osób nie-białych?, Polska Akcja Humanitarna, 2024.

Tekst dodatkowy: Ohia-Nowak M.A., Rasism. Bardziej w nas czy wokół nas?, Polska Akcja Humanitarna, 2020.

Zajęcia 12. Czy muzułmanki faktycznie potrzebują naszego ratunku? O ukrytych uprzedzeniach na przykładzie rasizmu, islamofobii i romofobii.

Tekst obligatoryjny: Khalid L., Czy muzułmanki faktycznie potrzebują naszego ratunku?, Polska Akcja Humanitarna, 2024.
Tekst dodatkowy:
1. Caban A., Romofobia. Dyskryminacja, której nie chcemy widzieć?, Polska Akcja Humanitarna, 2024.
2. Manzoor-Khan S., Sterroryzowani. W pułapce islamofobii, Wydawnictwo Tajfuny, 2025

Zajęcia 13. Jak wytwarzamy Innego? Othering, role płciowe i heteronormatywność.

Zajęcia 14. Intersekcjonalnie, czyli jak? O tożsamości i przywilejach.

Tekst obligatoryjny: Park Hong C., Pomniejsze uczucia. O doświadczeniu azjoamerykańskości (fragmenty), Wydawnictwo Tajfuny, 2024.

Zajęcia 15. ZALICZENIE PRZEDMIOTU: Narracje o ludziach i świecie - prezentacja case studies

Całkowity nakład pracy studenta

Bilans czasu nakładu pracy: 1. Godziny realizowane z udziałem osoby prowadzącej: a. udział w ćwiczeniach – 30h b. udział w konsultacjach indywidualnych uczestnika kursu – 2h 2. Czas poświęcony na pracę indywidualną: a. samodzielna lektura – 15h b. czas wymagany do przygotowania się do pomyślnego zaliczenia przedmiotu (w tym opracowanie konceptu, research, uporządkowanie materiału, przygotowanie case do prezentacji) – 8h c. czas wymagany do odbycia obowiązkowej (-ych) praktyki (praktyk) – nie jest wymagane dla tego przedmiotu Łącznie: 55 godz. (2 ECTS)

Efekty uczenia się - wiedza

Po zakończeniu zajęć osoba uczestnicząca: - wyjaśnia pojęcia takie jak: europocentryzm, kolonializm, neokolonializm, stereotypy, uprzedzenia, dyskryminacja, othering, intersekcjonalność, rasizm, islamofobia, romofobia, heteronormatywność; - opisuje globalne współzależności kulturowe, społeczne, ekonomiczne, polityczne, środowiskowe i historyczne; - charakteryzuje mechanizmy powstawania narracji o świecie, w tym rolę języka, obrazów, map, popkultury, edukacji; - przedstawia perspektywę globalnego Południa w analizie procesów historycznych i współczesnych; - opisuje przyczyny i konsekwencje globalnych wyzwań, takich jak migracje, zmiany klimatu, nierówności społeczne etc.; - rozumie wpływ globalnych procesów na sytuację jednostek oraz wpływ działań jednostek na rzeczywistość globalną.

Efekty uczenia się - umiejętności

Po zakończeniu zajęć osoba uczestnicząca potrafi: - analizować i krytycznie interpretować narracje o ludziach i świecie obecne w mediach, edukacji i dyskursie publicznym; - identyfikować stereotypy, uprzedzenia i ukryte założenia w przekazach dotyczących różnych grup marginalizowanych; - porównywać różne perspektywy interpretacyjne, w tym perspektywę globalnego Południa i grup marginalizowanych; - wyciągać wnioski dotyczące przyczyn i skutków zjawisk globalnych oraz ich lokalnych konsekwencji; - stosować krytyczne myślenie w ocenie działań pomocowych, wolontariatu i narracji humanitarnych; - formułować własne argumenty i opinie z poszanowaniem faktów oraz różnorodności doświadczeń;

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Po zakończeniu zajęć osoba uczestnicząca: - wykazuje wrażliwość na nierówności społeczne, kulturowe i klimatyczne oraz ich konsekwencje dla różnych grup; - wykazuje empatię wobec doświadczeń osób i społeczności marginalizowanych; - jest świadoma własnych uprzedzeń, przywilejów i pozycji społecznej oraz gotowa do ich krytycznej refleksji; - przyjmuje postawę odpowiedzialności za swoje decyzje i działania w wymiarze lokalnym i globalnym; - przejawia gotowość do dalszego uczenia się i osobistego zaangażowania na rzecz sprawiedliwości społecznej, równości i zrównoważonego rozwoju.

Metody dydaktyczne

Należy sprawdzić w USOSwebie w katalogu metod dydaktycznych i wpisać nazwę metody. - wykład informacyjny (wprowadzajacy lub podsumowujący) - różne metody dyskutowania, np. dociekania filozoficzne, cicha dyskusja - karty pracy - case studies - praca z tekstem źródłowym - wspólne czytanie tekstu - ćwiczenia - burza mózgów - pokaz krótkich filmów

Rodzaj przedmiotu

przedmiot fakultatywny

Kryteria oceniania

Przedmiot kończy się zaliczeniem na ocenę, na podstawie:
- systematycznego przygotowywania się do zajęć,
- aktywnego udziału w nich
- zaliczenia końcowego w formie przygotowania i prezentacji case studies na podstawie treści wypracowanych podczas zajęć, literatury obowiązkowej i dodatkowej oraz doświadczenia z innych przedmiotów - krytyczna analiza wybranej narracji.
Kryteria oceniania:
bdb. (5,0) - od 91%-100%
db.+ (4,5) - 85-90%
db. (4,0) - 71%-84%
dst.+ (3,5) - 65%-70%
dst. (3,0) - 51%-64%
ndst. (2,0) - 0-50%

Literatura

Akomolafe B., Obrzeża pośrodku, Wydawnictwo Współbycie, 2025.
Bartosik Ł., Żulewska S., Jak daleko sięga chęć Twojej pomocy?, Polska Akcja Humanitarna, 2020, 2023.
Bodzan M., Bieda, wojna, głód? Sami są sobie winni, Polska Akcja Humanitarna, 2024.
Bodzan M., Czy jadąc na wolontariat do Afryki zbawiasz świat?*, Polska Akcja Humanitarna, 2024.
Bodzan M., Kolonializm? Nas to nie dotyczy, Polska Akcja Humanitarna, 2024.
Bodzan M., Rozwój? Nie, dziękuję, Polska Akcja Humanitarna, 2024.
Bodzan M., W obliczu katastrofy klimatycznej (nie) jesteśmy równi, Polska Akcja Humanitarna, 2024.
Caban A., Romofobia. Dyskryminacja, której nie chcemy widzieć?, Polska Akcja Humanitarna, 2024.
Cichocki P., Kto ukradł historię państw afrykańskich?, Polska Akcja Humanitarna, 2024.
Fowkes J., Hailbronner M., Decolonizing Eastern Europe: A global perspective on 1989 and the world it made, International Journal of Constitutional Law, t. 17, nr 2, 2019, s. 497–509, https://doi.org/10.1093/icon/moz040.
Gumbs A. P., Niezatapialne. Czarny feminizm i ssaki morskie, Wydawnictwo Współbycie, 2024.
Khalid L., Czy muzułmanki faktycznie potrzebują naszego ratunku?, Polska Akcja Humanitarna, 2024.
Kosińska A., Podróże nie kształcą?, Polska Akcja Humanitarna, 2025.
Kosińska A., Synowiec A., Etycznie o podróżach. Jak sprawiedliwie opowiadać o świecie?, Fundacja Go’n’act, 2025.
Manzoor-Khan S., Sterroryzowani. W pułapce islamofobii, Wydawnictwo Tajfuny, 2025.
Martinez A., Kłopot ze słowem „Indianin”, Polska Akcja Humanitarna, 2024.
Martinez A., Rdzenni, czyli jacy?, Polska Akcja Humanitarna, 2024.
Nixon R., Powolna przemoc i ekologia ubogich, słowo/obraz terytoria, 2025.
Ohia-Nowak M. A., Dlaczego rasizm dotyczy dyskryminacji wyłącznie osób nie-białych?, Polska Akcja Humanitarna, 2024.
Ohia-Nowak M. A., Rasizm. Bardziej w nas czy wokół nas?, Polska Akcja Humanitarna, 2020.
Pankowska J., Odpowiedzi na najczęściej wykorzystywane argumenty w kontekście migracji, Polska Akcja Humanitarna, 2025.
Pankowska J., Pomoc humanitarna a tożsamość osoby pomagającej, w: Bez Wykluczeń. Dobre praktyki dla sektora humanitarnego, Polska Akcja Humanitarna, 2025.
Park Hong C., Pomniejsze uczucia. O doświadczeniu azjoamerykańskości (fragmenty), Wydawnictwo Tajfuny, 2024.
Praca zbiorowa, Europocentryzm. Czy Europa jest pępkiem świata?, Polska Akcja Humanitarna, 2020, 2023.
Praca zbiorowa, 8 pogłębionych lekcji o migracjach, Fundacja Emic, 2024.
Rynio K., Instrumentalizacja pomocy humanitarnej – pomoc jako narzędzie władzy, Fundacja Go’n’act, 2025.
Said E. W., Orientalizm, Wydawnictwo Zysk i S-ka, 2005.
Vergès F., Feminizm dekolonialny, Wydawnictwo Współbycie, 2024.
Żulewska S., Paszport – dokument uniemożliwiający przemieszczanie się, Polska Akcja Humanitarna, 2025.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2405-OG-NoLiS w USOSweb