Filozofia kultury 2405-M-1-TIK-S1

Celem wykładu jest wprowadzenie w podstawowe pojęcia i problemy filozofii kultury oraz ukazanie ich znaczenia dla analizy współczesnych zjawisk medialnych. Kurs koncentruje się na rekonstrukcji kluczowych kategorii teoretycznych, takich jak: kultura, symbol, reprezentacja, podmiot, relatywizm, ideologia, hegemonia oraz tempo przemian kulturowych. Kategorie te stanowią punkt wyjścia do interpretacji wybranych praktyk medialnych.

Wykład ma charakter systematyczny. Każdy blok tematyczny rozpoczyna się od sformułowania pytania filozoficznego, następnie omawiane są wybrane stanowiska teoretyczne, a w dalszej kolejności analizowane są przykłady z obszaru współczesnych mediów i komunikacji cyfrowej. Szczególna uwaga poświęcona jest perspektywom krytycznym (feminizm, postkolonializm) oraz koncepcji „przegrzania” kultury Thomasa Hyllanda Eriksena jako diagnozie współczesnej dynamiki kulturowej.

Bloki tematyczne:
BLOK I – Czym jest kultura?
1. Definicje kultury?
2. Filozofia kultury: podstawowe ujęcia
3. Kultura jako przedmiot badań
4. Relatywizm i uniwersalizm
BLOK II – Kultura, władza, krytyka
5. Ideologia
6. Feminizm
7. Postkolonializm
8. Przegrzanie (Eriksen)
BLOK III – Media jako próba dla filozofii kultury
9. Medium jako środowisko
10. Obraz i prawda
11. Algorytm i autonomia
12. Czy możliwa jest kultura refleksyjna?

Całkowity nakład pracy studenta

Zajęcia z bezpośrednim udziałem nauczyciela akademickiego Wykład – 30 godzin Samodzielna praca studenta Przygotowanie do zajęć (zapoznanie się z pojęciami i materiałami omawianymi podczas wykładu) – 20 godzin Utrwalanie materiału i systematyczne powtórki – 20 godzin Przygotowanie do egzaminu ustnego – 20 godzin Razem: 90 godzin

Efekty uczenia się - wiedza

Osoba studiująca: zna podstawowe pojęcia filozofii kultury (kultura, symbol, reprezentacja, podmiot, ideologia, relatywizm, hegemonia); rozumie różnice między analizą filozoficzną a empiryczno-kulturoznawczą; zna główne założenia wybranych perspektyw krytycznych (feminizm, postkolonializm); rozumie koncepcję „przegrzania” kultury i jej znaczenie dla analizy współczesnych mediów.

Efekty uczenia się - umiejętności

Osoba studiująca: potrafi wyjaśnić i porównać wybrane stanowiska teoretyczne; potrafi zastosować kategorię filozoficzną do analizy zjawiska medialnego; formułuje spójne i logiczne argumenty w dyskusji teoretycznej; odróżnia poziom opisu empirycznego od analizy pojęciowej.

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Osoba studiująca: dostrzega normatywny wymiar kultury i mediów; potrafi w sposób argumentacyjny odnosić się do współczesnych zjawisk kulturowych; rozumie znaczenie refleksji filozoficznej w analizie procesów medialnych.

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2025/26L:

W cyklu 2022/23L:

W cyklu 2024/25L:

W cyklu 2023/24L:

Metody dydaktyczne podające

- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład problemowy
- pogadanka
- wykład konwersatoryjny

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

Brak

Kryteria oceniania

Forma zaliczenia: egzamin ustny

Struktura egzaminu:
Pytanie problemowe dotyczące kluczowego zagadnienia filozofii kultury.
Pytanie doprecyzowujące odnoszące się do omawianych stanowisk teoretycznych.
Prośba o zastosowanie wybranego pojęcia do analizy przykładu z obszaru mediów.

Kryteria oceny:
precyzja pojęciowa; poprawność rekonstrukcji stanowisk teoretycznych;
umiejętność argumentacji; zdolność zastosowania teorii do przykładu;
logiczna i spójna struktura wypowiedzi.

Literatura

Cassirer, Ernst. Esej o człowieku : wprowadzenie do filozofii ludzkiej kultury, Warszawa: Wydawnictwo Aletheia 2017.

McLuhan, Marshall. Zrozumieć media. Przedłużenia człowieka. Przeł. N. Szczucka. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne.

Butler, Judith. Uwikłani w płeć. Feminizm i polityka tożsamości. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2008.

Said, Edward W. Orientalizm. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1991.

Eriksen, Thomas Hylland. Overheating: An Anthropology of Accelerated Change. London: Pluto Press, 2016.

Hall Stuart, Ustrukturyzowana komunikacja wydarzeń, przeł. D. Kolasa, M. Wróblewski [w:] M. Wróblewski (red.), Kultura i hegemonia. Antologia tekstów szkoły z Birmingham, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2012, s. 79-114.

Gramsci Antonio, Listy z więzienia, Warszawa: Czytelnik 1950.

Foucault, Michel. Porządek dyskursu. Gdańsk: słowo/obraz terytoria 2002.

Kołodziejczyk Dorota, Trawersem przez glob: studia postkolonialne i teoria globalizacji "Er(r)go" , 1 (8)/2004, s. 21-39.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2405-M-1-TIK-S1 w USOSweb