Ogólna metodologia nauk 2404-P-MF-OMN-Sj
Nacisk będzie położony na ukazanie specyfiki wiedzy naukowej, w tym humanistycznej, przez jej skontrastowanie z innymi rodzajami wiedzy; na zrozumienie badawczego i kulturowego znaczenia kryterium demarkacji wiedzy naukowej oraz na uchwycenie podstawowych kwestii, takich jak: stosunek metodologii nauk do innych dziedzin nauki, językowe uwikłania poznania, specyfika języka badawczego, relacje między teorią i empirią, typy idealne i modele, spory: indywidualizm-holizm, naturalizm-antynaturalizm metodologiczny, wyjaśnianie versus rozumienie. Analiza tych zagadnień ma służyć przyswojeniu podstawowego instrumentarium dyscypliny umożliwiającego dalszą samodzielną penetrację problematyki metodologicznej.
Celem kursu jest również uchwycenie tropów, uzyskanie ogólnej orientacji w naturze wiedzy o społeczeństwie, zainspirowanie do postrzegania świata w kategoriach nie-potocznych; wskazanie sposobów przechodzenia od konkretu i przyziemności do abstrakcji i uniwersalności.
1. Spotkanie organizacyjne: program, wymagania, terminy etc. oraz krótki wykład o sposobach definiowania czym jest nauka i wynikających stąd problemach z chronologią.
2. O rodzajach wiedzy i granicach myślenia naukowego
Niektóre rodzaje wiedzy: artystyczna, „chłopski rozum", ezoteryczna, hermetyczna, hermeneutyczna, intuicyjna, instrumentalna, irracjonalna, magiczna, metafizyczna, milcząca, mistyczna, naukowa, paranaukowa, podświadoma, pojęciowa, potoczna, praktyczna, pseudonaukowa, religijna, spekulatywna, zdroworozsądkowa; „wiedza, jak" i „wiedza, że". Uwaga: ten podział nie jest poprawny pod względem logicznym.
3. Problem demarkacji wiedzy naukowej
Falsyfikacja a falsyfikowalność - twierdzenia sfalsyfikowane a twierdzenia falsyfikowalne. Twierdzenia falsyfikowalne a twierdzenia nieprawdziwe. Zasada falsyfikacji a proroctwa różnych religii (np. proroctwo ukrzyżowania ze Starego Testamentu). Jak działa sito odsiewające koncepcje naukowe od nienaukowych? Skąd wiemy, iż nasza charakterystyka nauki sama jest naukowa? (problem „wiedzy przed wiedzą”).
4. Poznanie uwikłane w język i jego pułapki
Społeczne funkcje języka. Język i metajęzyk. Dlaczego wciąż powstają nowe terminy i pojęcia? Czy prawdziwa jest teza, że „wszystko co warto powiedzieć, da się powiedzieć jasno" (Wittgenstein)? Czy i kiedy nadmierna precyzja wypowiedzi może być szkodliwa? Metafora jako niezbędne narzędzie poznania?
5. Teoria i empiria.
Różne znaczenia pojęcia "teoria": potoczne i metodologiczne; wąskie i szerokie. Praktyka badawcza nauk społecznych: między naiwnym empiryzmem a apriorycznym spekulatywizmem. Problem tzw. pojęć teoretycznych. Czy doświadczenie jest wcześniejsze wobec teorii? Co konfrontowane jest z rzeczywistością - poszczególne zdania (twierdzenia) czy całe teorie (zespoły twierdzeń)?
6. Między obserwacją a eksperymentem
Porównywanie i powtarzalność jako podstawa wszelkiej wiedzy naukowej. Badania porównawcze a kanony Milla. Eksperymentowanie jako interweniowanie w "naturalny" bieg rzeczy. Eksperyment myślowy. Czy właśnie w ten sposób nauka dąży do uzyskania wiedzy uniwersalnie ważnej? Granice eksperymentu w badaniach społecznych. Badania porównawcze w szerokim i wąskim znaczeniu (porównania międzykulturowe). Relatywizm kulturowy i kłopoty ze stosowaniem metody porównawczej.
7. Typy idealne i modele.
Programowa jednostronność: uwypuklanie tego aspektu przedmiotu zainteresowań, który jest ważny dla prowadzonego badania. Problem redukcji, zmniejszenia złożoności świata, który próbujemy uchwycić w ramy teorii. Działanie racjonalne jako typ idealny. Spór realizm - instrumentalizm. Konstruktywizm.
8. Spór indywidualizm - holizm.
Czy jednostki ludzkie stanowią podstawowe cegiełki bytu społecznego? Czy mrówki tworzą mrowisko, czy też mrowisko tworzy mrówki? Czy przedmiot badań nauk społecznych jest swoisty ontologicznie? Problem redukcji wiedzy humanistycznej do psychologicznej, a tej ostatniej do fizycznej.
9. Jak interpretować świat społeczny? Wyjaśnianie.
Potoczne a naukowe pojmowanie wyjaśniania. Hemplowski model wyjaśniania i jego stosowalność w humanistyce. Wyjaśnianie a przewidywanie. Czego nie sposób wyjaśnić? Opis a wyjaśnianie. Co wyjaśniają pytania?
10. Jak interpretować świat społeczny? Rozumienie.
Rozumienie jako procedura badawcza specyficzna dla humanistyki. Socjologia empirystyczna (pozytywistyczna) kontra socjologia intrepretująca (hermeneutyczna). Czy intuicja, empatia, wgląd etc. to właściwe sposoby dla uzyskania rozumienia zachowań innych ludzi? Kontakty wewnątrz- i międzykulturowe.
11. Naturalizm i antynaturalizm
Wersje: metodologiczna i ontologiczna. Czy humanistyka jest mniej "naukowa" od przyrodoznawstwa? Pod jakimi względami? Czy w naukach społecznych występuje postęp poznawczy? Problem dojrzałości metodologicznej dyscyplin naukowych.
12. Jak zaplanować solidne badanie
Etapy procesu badawczego, pytania badawcze, definiowanie pojęć, operacjonalizacja, wskaźniki, pomiar zmiennych. Struktura procesu badawczego: problem, hipoteza, operacjonalizacja, prezentacja wyników badań. Ukryte założenia badań. Analiza przykładu: badania procesu przemian religijności - transformacja systemowa a laicyzacja społeczeństwa. Za pomocą jakich zmiennych możemy mierzyć religijność?
13. Fakty i wartości
Opisowy i aksjologiczny sens wypowiedzi językowych. Neutralność semantyczna a neutralność praktyczna wypowiedzi. Czy jest możliwe poznanie bezstronne? Badanie, które zmienia badanych. Czy powinna istnieć wiedza zakazana?
14. Podsumowanie, czyli o pożytkach myślenia abstrakcyjnego
Całkowity nakład pracy studenta
Efekty uczenia się - wiedza
Efekty uczenia się - umiejętności
Efekty uczenia się - kompetencje społeczne
Metody dydaktyczne podające
- wykład problemowy
Rodzaj przedmiotu
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2025/26Z: | W cyklu 2022/23Z: | W cyklu 2023/24Z: | W cyklu 2024/25Z: |
Kryteria oceniania
Egzamin składał się będzie z dwóch części. Część pisemna będzie obejmowała pytania definicyjne dotyczące pojęć, z listy znajdującej się poniżej (definicji tychże pojęć można szukać np. w podręcznikach wymienionych w literaturze):
abstrakcja
aksjomat
algorytm
alternatywa
analiza, analityczny
dedukcja
definicja (projektująca, sprawozdawcza, ostensywna, dejktyczna, operacyjna)
demarkacja wiedzy
desygnat
determinizm
dowodzenie
eklektyzm
eksperyment, eksperyment myślowy
eksplanacja
eksplanandum, eksplikandum
eksplanans, eksplikans
empatia
empiryzm
epistemologia
falsyfikacja,
falsyfikowalność
generalizacja
Gestalt
grupa eksperymentalna, grupa kontrolna,
hipoteza
holizm
idiografizm
imię własne
implikacja
indeterminizm
indicatum
indukcja
indywidualizm metodologiczny
intersubiektywność
irracjonalizm
kanony Milla
konceptualizacja problemu
konstruktywizm
kumulatywizm
metafizyka
metafora
metajęzyk
mistycyzm
model
nazwa ogólna
neopozytywizm
nomotetyzm
okres warunkowy
ontologia
operacjonalizacja pojęć,
orientacja teoretyczna
paradygmat
podmiot i przedmiot poznania
potencjalny falsyfikator
prawo nauki
problem
psychologizm
racjonalizm
redukcjonizm
rozumienie
rozumowanie okrężne (cyrkularne)
sceptycyzm
socjologizm
struktura
sylogizm
system
tautologia
teoria
twierdzenie a priori
twierdzenie a posteriori
typ idealny
typologia
uzasadnienie
wartości autoteliczne i instrumentalne
warunek niezbędny
warunek wystarczający
weryfikacja
wnioskowanie redukcyjne
wskaźnik
wyjaśnianie
zależność
zdania analityczne i syntetyczne
zmienna, zmienna niezależna i zależna
związek przyczynowy
Część ustna obejmować będzie pytania dotyczące problemów omawianych na wykładach z uwzględnieniem treści zalecanych lektur (część ustna dotyczyć będzie osób, które nie zaliczą części pisemnej):
1) Stefan Nowak, Metodologia badań społecznych, PWN, Warszawa 2007 (jest też wydanie z roku 1985).
2) Earl Babbie, Podstawy badań społecznych, PWN, Warszawa 2008 (były też wydania w innych latach), rozdziały 1-6.
Literatura
Uwaga! Wymieniona literatura nie jest obowiązkowa.
Podstawowa literatura, z którą warto się zapoznać:
Babbie, Earl. 2008. Podstawy badań społecznych, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 1-205 (rozdziały 1-6)
Creswell, John W. 2013. Projektowanie badań naukowych. Metody jakościowe, ilościowe i mieszane, Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Nowak, Stefan. 2007. Metodologia badań społecznych, Warszawa, PWN.
Poniższy spis literatury to lektury, które były punktem odniesienia dla opracowania programu.
Abend, Gabriel. 2008. The Meaning of "Theory", Sociological Theory, vol. 26(2), 174-199.
Alexander, Jeffrey. 1982. Positivism, Presuppositions, and Current Controversies (Theoretical Logic in Sociology), vol. 1, London, Routledge & Kegan Paul.
Amsterdamski, Stefan. 1973. Kłopoty z kryterium demarkacji, w: tenże, Między doświadczeniem a metafizyką, Warszawa, 40-72.
Amsterdamski, Stefan. 1983. Spory o model wyjaśniania, w: tenże, Nauka a porządek świata, Warszawa, 93-135.
Andreski, Stanisław. 1992a. Co powinniśmy rozumieć przez "rozumienie"?, w: tenże, Maxa Webera olśnienia i pomyłki, Warszawa, PWN, 46-55.
Andreski, Stanisław. 1992b. Działania społeczne i indywidualizm metodologiczny, w: tenże, Maxa Webera olśnienia i pomyłki, Warszawa, PWN, 55-64.
Andreski, Stanisław. 1992c. Systematyczna socjologia porównawcza, w: tenże, Maxa Webera olśnienia i pomyłki, Warszawa, PWN, 113-48.
Andreski, Stanisław. 1992d. Typy idealne, w: tenże, Maxa Webera olśnienia i pomyłki, Warszawa, PWN, 64-74.
Bagby, Philip. 1975. Rozumienie historii, w: tenże, Kultura i historia, Warszawa, PIW, 90-115.
Becker, Howard S. 2018. Triki badawcze w socjologii. Jak w pełni wykorzystać potencjał badań społecznych. Warszawa, Wydawnictwo naukowe PWN.
Biecek, Przemysław. 2016. Odkrywać! Ujawniać! Objaśniać! Zbiór esejów o sztuce prezentowania danych, wyd. 2, Warszawa, Fundacja Naukowa SmarterPoland.pl.
Bunge, Mario. 1968. Przyczynowość a naukowe wyjaśnianie, w: tenże, O przyczynowości, Warszawa, 344-72.
Elias, Norbert. 2003. Zaangażowanie i neutralność, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Fuchs, Stephan. 1992. The Professional Quest for Truth: A Social Theory of Science and Knowledge, Albany, SUNY Press.
Giza-Poleszczuk, Anna. 1990. Teoretyczna krytyka badań empirycznych, w: taż, Edmund Mokrzycki (red.), Teoria i praktyka socjologii empirycznej, Warszawa, 33-56.
Grodziński, Eugeniusz. 1985. Racjonalizm, irracjonalizm a nauka współczesna, Kultura i Społeczeństwo, nr 1, 139-155.
Guba, Egon, Yvonna S. Lincoln. 2009. Kontrowersje wokół paradygmatów, sprzeczności i wyłaniające się zbieżności, w: Norman K. Denzin, Yvonna S. Lincoln (red.), Metody badań jakościowych, t. 1, 281-313.
Iwińska, Katarzyna. 2006. Socjologia jako nauka, czyli znów zadane pytanie "What is so great about science?", Studia Socjologiczne, nr 1, 61-87.
Karpiński, Jakub. 1963. Socjologiczne i metodologiczne spojrzenie na socjologię, Studia Socjologiczne, nr 4, 45-55.
Karpiński, Jakub. 1985. Przyczynowość w badaniach socjologicznych, Warszawa, PWN.
Kempny, Marian. 1990. Teoria badań empirycznych: casus antropologii społecznej, w: Anna Giza-Poleszczuk, Edmund Mokrzycki (red.), Teoria i praktyka socjologii empirycznej, Warszawa, 81-96.
Kmita, Jerzy. 1975. Wyjaśnianie, interpretacja humanistyczna, w: tenże, Wykłady z logiki i metodologii nauk. Dla studentów wydziałów humanistycznych, Warszawa, wyd. II, rozdz. II, 163-219.
Kołakowski, Leszek. 1967a. Rozumienie historyczne i zrozumiałość zdarzenia historycznego, w: tenże, Kultura i fetysze, Warszawa, 221-38.
Kołakowski, Leszek. 1967b. Wielkie i małe kompleksy humanistów, w: tenże, Kultura i fetysze, Warszawa, 263-90; także w: Kultura i Społeczeństwo, 1960, z. 1-2.
Konecki, Krzysztof. 2000. Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Kostecki, Marian J., Krzysztof Mreła. 1980. Badania porównawcze i kumulacja wiedzy (z problematyki badań porównawczych nad organizacjami), Studia Socjologiczne, nr 3, 107-32
Kotarbiński, Tadeusz. 1986. O wadliwościach mowy i o definicjach jako środkach unikania nieporozumień i urojeń, mających źródło w tych wadliwościach, w: tenże, Elementy teorii poznania, logiki formalnej i metodologii nauk, Warszawa, PWN, w. III, 34-59, rozdz. II.
Kozyr-Kowalski, Stanisław. 1967. Typ idealny a definicja logiczna, w: tenże, Max Weber a Karol Marks, Warszawa, KiW, 272-86.
Krzemiński, Ireneusz. 1980. Czym jest teoria?, Studia Socjologiczne, nr 1, 39-63.
Kurcz, Ida. 1987. Funkcje języka, w: taż, Język a reprezentacja świata w umyśle, Warszawa, PWN, 19-27.
Lakatos, Imre. 1988. Nauka a pseudonauka, w: Kierunki filozofii współczesnej, Toruń, UMK, 142-50; także w: Zagadnienia filozoficzne w nauce, IX, Kraków, PAT, 2-11.
Lakoff, George, Mark Johnson. 1988. Metafory w naszym życiu, Warszawa, PIW, 25-44.
Malinowski, Bronisław. 1981. Problem znaczenia w językach pierwotnych, w: A. K. Paluch, Malinowski, Warszawa 1981, 258-78.
Maruszewski, Tomasz. 1987. Zdrowy rozsądek w naukach społecznych, Przegląd Socjologiczny, t. 37, 83-98.
Merton, R.K. 1982. O znaczeniu teorii socjologicznej dla badań empirycznych. O znaczeniu badań empirycznych dla teorii socjologicznej, w: tenże, Teoria socjologiczna i struktura społeczna, Warszawa, PWN, 153-84.
Misztal, Barbara. 1980. Relatywizm kulturowy i wzory kultury. Nacisk na dominujący i niepowtarzalny charakter wartości, w: taż, Problematyka wartości w socjologii, Warszawa, PWN, 143-54.
Mokrzycki, Edmund. 1975. Metodologiczny dogmat antynaturalizmu, Studia Filozoficzne, nr 7, 67-81.
Mokrzycki, Edmund. 1990. "Socjologia humanistyczna" i "antynaturalizm" a problemy warsztatowe socjologii, w: tenże, Socjologia w filozoficznym kontekście, Warszawa, IFiS PAN, 56-62.
Nagel, Ernest. 1970a. Metodologiczne problemy nauk społecznych, w: tenże, Struktura nauki, Warszawa, 384-430.
Nagel, Ernest. 1970b. Prawa eksperymentalne i teorie, w: tenże, Struktura nauki, Warszawa, rozdz. V, 79-101.
Nagel, Ernest. 1970c. Wyjaśnianie i rozumienie w naukach społecznych, w: tenże, Struktura nauki, Warszawa, rozdz. XIV, 431-68.
Pietruska-Madej, Elżbieta. 1980. Metodologia a rzeczywistość nauki, Zagadnienia Naukoznawstwa, z. 4, 431-58.
Popper, Karl Rajmund. 1978. Status poznawczy nauki i metafizyki, Znak, nr 3, 367-87.
Popper, Karl Rajmund. 1999. Droga do wiedzy. Domysły i refutacje. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 61-75 („Nauka: domysły i refutacje” I-III).
Schrödinger, E. 1978. Nauka i religia, Znak, nr 3, 333-43.
Sozański, Tadeusz. 1995. Co to jest nauka?, w: Janusz Goćkowski, Stanisław Marmuszewski (red.), Nauka. Tożsamość i tradycja, Kraków, Universitas.
Such, Jan. 1985. Co to znaczy uzasadnić coś w sposób naukowy? w: Nauka w kulturze ogólnej, cz. I, Problemy upowszechniania postawy naukowej, Wrocław, 87-98.
Such, Jan. 1987. Eksperyment, w: Filozofia a nauka. dzieło cyt. 120-31.
Sułek, Antoni. 1979. Eksperyment w badaniach społecznych, Warszawa, PWN, 210-37, cz. III, p. 9, fragm. Aksjologiczne granice manipulacji eksperymentalnej.
Szacki, Jerzy. 1986. Socjologia jako nauka nomotetyczna, w: tenże, Znaniecki, Warszawa, 153-60 (jest i wyd. II).
Szmyd, Jan. 1987. Irracjonalizm jako program badawczy, Studia Filozoficzne, nr 7, 3-12.
Sztompka, Piotr. 1971. O pojęciu teorii w socjologii, Studia Socjologiczne, nr 3, 19-51.
Sztompka, Piotr. 1972. Strategia budowy teorii w socjologii, Studia Socjologiczne, nr 1, 5-47.
Sztompka, Piotr. 1974. O osobliwościach nauk społecznych raz jeszcze, Studia Filozoficzne, nr 8, 3-21.
Topolski, Jerzy. 1978. Rozumienie a wyjaśnianie, w: tenże, Rozumienie historii, Warszawa, PIW, 8-34.
Topolski, Jerzy. 1983. Teoria modeli historycznych, w: tenże, Teoria wiedzy historycznej, Poznań, Wydawnictwo Poznańskie, 320-57.
Watkins, John 1975. Wyjaśnianie historyczne w naukach społecznych, w: P.Sztompka (red.), Metodologiczne podstawy socjologii, Kraków, UJ (w. II 1980), 53-63; także w: tenże, Wyjaśnianie historii, Wrocław: Wydawnictwo U. Wrocławskiego, wyd. II, popr. i uzup., 54-69.
Watkins, John. 1978. Metoda falsyfikacji wobec rozwoju nauki, Zagadnienia Naukoznawstwa, z. 2.
Weber, Max. 1985. "Obiektywność" poznania w naukach społecznych, w: Problemy socjologii wiedzy, Warszawa, PWN, 76-100.
Weber, Max. 1999. „O niektórych kategoriach socjologii rozumiejącej”, w: Zdzisław Krasnodębski, M. Weber, Warszawa: Wiedza Powszechna, 119-47.
Wolpert, Lewis. 1996. Nienauka, w: tenże: Nienaturalna natura nauki, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 140-66.
Ziółkowski, Marek. 1981a. Charakterystyka zabiegu rozumienia naukowego - problemy i kontrowersje, w: tenże, Znaczenie, interakcja, rozumienie, Warszawa, PWN, 263-72.
Ziółkowski, Marek. 1981b. O kształcie i uwarunkowaniach myślenia potocznego, w: tenże, Znaczenie, interakcja, rozumienie, Warszawa, PWN, 147-216.
Ziółkowski, Marek. 1981c. O myśleniu potocznym, w: Andrzej Kwilecki (red.), 60 lat socjologii poznańskiej, Poznań: UAM, 173-80.
Ziółkowski, Marek. 2015. Teoria socjologiczna a transformacja społeczeństwa polskiego, Warszawa, Scholar.
Zybertowicz, Andrzej. 1995. Przemoc i poznanie. Studium z nie-klasycznej socjologii wiedzy, Toruń, Wydawnictwo Naukowe UMK.
Zybertowicz, Andrzej i in. 2015. Samobójstwo Oświecenia. Jak neuronauka i nowe technologie pustoszą ludzki świat, Kraków, Wydawnictwo Kasper.
Żuk, Anna. 1992. Wiedza filozofów i wiedza ludzi zwyczajnych, w: taż, Filozofowie i zwykli ludzie. O konfrontacji myślenia teoretycznego z myśleniem konkretnym, Lublin, UMCS, 113-29.
Opracowania podręcznikowe (i zbliżone) z metodologii (i okolic):
Ajdukiewicz, Kazimierz. 1974. Logika pragmatyczna, Warszawa, PWN (były liczne wydania).
Babiński, Grzegorz. 1979. Wybrane zagadnienia z metodologii socjologicznych badań empirycznych, Kraków.
Babbie, Earl. 2004. Badania społeczne w praktyce, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 1-199 (były późniejsze wydania).
Babbie, Earl. 2008. Podstawy badań społecznych, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 1-205. (Uwaga! Dwie wyżej wymienione książki Babbiego nie do końca się pokrywają pod względem treści).
Bombik, Mieczysław (red.). 1985. Z ogólnej metodologii nauk, Warszawa, ATK, Miscallanea Logica, t. 2.
Craib, Ian, Ted Benton. 2003. Filozofia nauk społecznych: od pozytywizmu do postmodernizmu, Wrocław, Wydawnictwo Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP.
Creswell, John W. 2013. Projektowanie badań naukowych. Metody jakościowe, ilościowe i mieszane, Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Grabowski, Marian. 1993. Elementy filozofii nauki, Toruń, UMK.
Grobler, Adam. 2006. Metodologia nauk, Kraków, Wydawnictwo Aureus – Wydawnictwo Znak.
Hempel, Carl G. 1968. Podstawy nauk przyrodniczych, Warszawa.
Hempel, Carl G. 2001. Filozofia nauk przyrodniczych, Warszawa, ALETHEIA.
Karpiński, Jakub. 1980. Wstęp do metodologii nauk społecznych, Warszawa.
Karpiński, Jakub. 1985. Przyczynowość w badaniach socjologicznych, Warszawa, PWN.
Karpiński, Jakub. 2006. Wprowadzenie do metodologii nauk społecznych, Warszawa, WSPZ im. Leona Koźmińskiego.
Kmita, Jerzy. 1973. Wykłady z logiki i metodologii nauk. Dla studentów wydziałów humanistycznych, Warszawa, PWN (były liczne wydania).
Kotarbiński, Tadeusz. 1986. Elementy teorii poznania, logiki formalnej i metodologii nauk, Warszawa, PWN (były liczne wydania).
Krawczyk, Zdzisław (red.). 1990. Socjologia nauki. Zarys problematyki, Warszawa, UW COM SNP.
Łubnicki, Narcyz. 1971. Nauka poprawnego myślenia, Warszawa, PWN (było kilka wydań).
Markowski, Mieczysław. 1976. Metodologia nauk, Wrocław.
Mayntz, Renate, Kurt Holm, Peter Hübner. 1985. Wprowadzenie do metod socjologii empirycznej, Warszawa, PWN.
Mejbaum, Wacław, Aleksandra Żukrowska. 1985. Wstęp do metodologii nauk empirycznych, Kraków, UJ.
Nagel, Ernest. 1970. Struktura nauki, Warszawa, PWN.
Nowak, Stefan. 2007. Metodologia badań społecznych, Warszawa, PWN (jest też wydanie z 1985 roku).
Ogryzko-Wiewiórkowski, Henryk. 1986. Wprowadzenie do metod badawczych socjologii, Lublin, UMCS.
Pabis, Stanisław. 1985. Metodologia i metody nauk empirycznych, Warszawa, PWN.
Pawłowski, Tadeusz. 1986. Tworzenie pojęć w naukach humanistycznych, Warszawa, PWN.
Such, Jan. 1973. Wstęp do ogólnej metodologii nauk. Poznań, UAM.
Such, Jan, Małgorzata Szcześniak. 1997. Filozofia nauki, Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM.
Sułek, Antoni. 1990. W terenie, w archiwum i w laboratorium. Studia nad warsztatem socjologa, Warszawa, Uniwersytet Warszawski.
Sułek, Antoni. 2002. Ogród metodologii socjologicznej, Warszawa, Scholar.
Sztompka, Piotr. 1973. Teoria i wyjaśnianie. Z metodologicznych problemów socjologii, Warszawa, PWN.
Sztompka, Piotr (red.). 1975. Metodologiczne podstawy socjologii, Kraków, UJ (jest drugie wydanie).
Sztumski, Janusz. 1999. Wstęp do metod i technik badań społecznych, Katowice, wyd. 5 zm. i uzup.
Zimny, Zygmunt M. 2000. Metodologia badań społecznych. Wprowadzenie, Częstochowa: Wydawnictwo WSP.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: