Podstawy inkluzji społecznej 2403-PS-306-sj

Celem przedmiotu jest rozwijanie wiedzy studentek i studentów w odniesieniu do problematyki inkluzji społecznej, rozumienia złożoności tego zjawiska w kontekście uwarunkowań społeczno-politycznych i kulturowych.

Tematyka zajęć obejmuje w szczególności: zagadnienia wstępne, definiowanie inkluzji społecznej, koncepcje polityczne a inkluzja społeczna, inkluzja społeczna w perspektywie koncepcji demokracji, społeczeństwo obywatelskie a inkluzja społeczna, strategie inkluzji społecznej, wyzwania w obszarze inkluzji społecznej, modele niepełnosprawności, akty prawne a inkluzja społeczna, relacja między pojęciami inkluzja-integracja-normalizacja.

Celem przedmiotu jest rozwijanie wiedzy studentek i studentów w odniesieniu do problematyki inkluzji społecznej, rozumienia złożoności tego zjawiska w kontekście uwarunkowań społeczno-politycznych i kulturowych.

Tematyka zajęć obejmuje w szczególności: podstawowe definicje oraz prawne ujęcia inkluzji społecznej, wykluczenie społeczne jako obszar zainteresowania pedagogiki specjalnej, przeszkody w inkluzji społecznej osób z niepełnosprawnością, inkluzja społeczna w kontekście modeli niepełnosprawności (medycznym, społecznym, emancypacyjnym, praw człowieka), inkluzja edukacyjna i resocjalizacyjna, rola instytucji społecznych i polityki publicznej w promowaniu inkluzji społecznej, inkluzja społeczna dorosłych osób z niepełnosprawnościami, aktywizm społeczny oraz selfadwokatura jako sposoby wzmacniania inkluzji społecznej osób z niepełnosprawnościami, inkluzja społeczna w kontekście przeobrażeń społecznych wynikających ze zmian technologicznych i cywilizacyjnych

Celem przedmiotu jest rozwijanie wiedzy osób uczestniczących w zajęciach w odniesieniu do problematyki inkluzji społecznej, rozumienia złożoności tego zjawiska w kontekście uwarunkowań społeczno-politycznych i kulturowych.

Tematyka zajęć obejmuje w szczególności: podstawowe definicje oraz prawne ujęcia inkluzji społecznej, wykluczenie społeczne jako obszar zainteresowania pedagogiki specjalnej, przeszkody w inkluzji społecznej osób z niepełnosprawnością, rolę instytucji społecznych i polityki publicznej w promowaniu inkluzji społecznej oraz inkluzja resocjalizacyjna, inkluzję społeczna osób z grup mniejszościowych (intersekcjonalność w inkluzji i ekskluzji społecznej), język inkluzywny, inkluzję i ekskluzję społeczną w kontekście nowoczesnych technologii, inkluzję i ekskluzję społeczną a przekazy medialne na temat osób z grup zagrożonych marginalizacją społeczną.

Celem przedmiotu jest rozwijanie wiedzy osób uczestniczących w zajęciach w odniesieniu do problematyki inkluzji społecznej, rozumienia złożoności tego zjawiska w kontekście uwarunkowań społeczno-politycznych i kulturowych.

Tematyka zajęć obejmuje w szczególności: podstawowe definicje oraz prawne ujęcia inkluzji społecznej, wykluczenie społeczne jako obszar zainteresowania pedagogiki specjalnej, przeszkody w inkluzji społecznej osób z niepełnosprawnością, rolę instytucji społecznych i polityki publicznej w promowaniu inkluzji społecznej oraz inkluzja resocjalizacyjna, inkluzję społeczna osób z grup mniejszościowych (intersekcjonalność w inkluzji i ekskluzji społecznej), język inkluzywny, inkluzję i ekskluzję społeczną w kontekście nowoczesnych technologii, inkluzję i ekskluzję społeczną a przekazy medialne na temat osób z grup zagrożonych marginalizacją społeczną.

Literatura podstawowa (w zakresie wyznaczonym tematyką wykładów):

Bauman Z. (2011), Różnorodność jest ponętna, „Klub Trójki”, 8 September 2011, http://www.polskieradio.pl/9/396/Artykul/434607,Bauman-roznorodnosc-jest-ponetna
Bauman Z., Obcy u naszych drzwi, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2016
Bauman Z., Praca, konsumpcjonizm i nowi ubodzy, Kraków 2006.
Bauman, Z., Płynne czasy. Życie w epoce niepewności, Kraków 2007.
Bauman, Z., Płynne życie, Kraków 2007
Broda-Wysocki P., Wykluczenie i inkluzja społeczna. Paradygmaty i próby definicji, Warszawa 2012.
Brzezińska A.I., Kaczan R., Rycielski P., Obszary i modele badań nad zjawiskami wykluczania i inkluzji osób z ograniczeniami sprawności, „Polityka Społeczna”, 2010, nr specjalny: Diagnoza potrzeb i podstawy interwencji społecznych na rzecz osób z ograniczeniami sprawności. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Brzezińska A.I., Kaczan R., Rycielski P., Układ czynników sprzyjających inkluzji i utrudniających inkluzję osób niepełnosprawnych, [w:] Wsparcie dla osób z ograniczeniami sprawności. Wyniki badań, red. tychże, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2010.
Całęk G. i in. (red.). (2021). Wirtualizacja życia osób z niepełnosprawnością.
Czapiński J., Panek T. (red.), Diagnoza społeczna 2015. Warunki i jakość życia Polaków, Warszawa 2015.
Czerepaniak-Walczak M. (2006), Pedagogika emancypacyjna, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne,
Faliszek K. (red.). Ekskluzja i inkluzja społeczna. Diagnoza – uwarunkowania, kierunki działań, Wydawnictwo Edukacyjne Akapit, Toruń 2005.
Gromkowska-Melosik A., Gmerek T. (2008), Problemy nierówności społecznej w teorii i praktyce edukacyjnej, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls’
Michel, M., Strategia inkluzji społecznej osób marginalizowanych w lokalnym systemie resocjalizacji z perspektywy „welfare state” i „empowerment”, Resocjalizacja Polska, nr 3/2012.
Olech A. (2012), Modele partycypacji publicznej w Polsce [w:] A. Olech (red.), Dyktat czy uczestnictwo? Diagnoza partycypacji publicznej w Polsce, tom I, Warszawa: Instytut Spraw Publicznych;
Sałkowska M. i in. (2021). Lista (nie)obecności. Niepełnosprawność w podręcznikach szkolnych. Warszawa: Collegium Civitas. https://www.civitas.edu.pl/wp-content/uploads/2015/03/lista-nieobecnosci-niepelnosprawnosc-w-podrecznikach-szkolnych.pdf

Broda-Wysocki, P. (2012). Wykluczenie i inkluzja społeczna : paradygmaty i próby definicji.

Brzezińska A.I., Kaczan R., Rycielski P., Obszary i modele badań nad zjawiskami wykluczania i inkluzji osób z ograniczeniami sprawności, „Polityka Społeczna”, 2010, nr specjalny: Diagnoza potrzeb i podstawy interwencji społecznych na rzecz osób z ograniczeniami sprawności.

Całek, G., Niedbalski, J., Żuchowska-Skiba, D., Racław, M. (red.) (2021). Wirtualizacja życia osób z niepełnosprawnością

Doroba, M. (2010). Normalizacja, integracja i inkluzja społeczna w życiu osób niepełnosprawnych możliwości i ograniczenia. Szkoła Specjalna, 85, 5-19.

Dryżałowska, G., Kuleta-Hulboj, M., Naumiuk, A., Skura, M., Steinhagen, A.M. (2018). Inkluzja w perspektywie pedagogiki specjalnej i pedagogiki społecznej. Pytania, konteksty, dyskusje.

Gąciarz, B. (2014). Integracja społeczna osób niepełnosprawnych jako wyzwanie dla nauki i praktyki społecznej. Wprowadzenie. Studia Socjologiczne, 213(2), 7-14.

Gąciarz, B., Rudnicki, S. (red.) (2014). Polscy niepełnosprawni. Od kompleksowej diagnozy do nowego modelu polityki społecznej.

Grotowska-Leder, J., Feliszek, K. (2004). Ekskluzja i inkluzja społeczna: diagnoza, uwarunkowania, kierunki działań.

Jankowska, M. (2011). Prawa osób niepełnosprawnych w międzynarodowych aktach prawnych. Niepełnosprawność–zagadnienia, problemy, rozwiązania, 1(1), 24-45.

Kirenko, J. (2016). Refleksja nad integracją osób z niepełnosprawnością. [w:] Bębas, S., Jagielska, K., Kozioł, R. (red.). Integracja społeczna i bezpieczeństwo osób niepełnosprawnych

Kowalik, S. (2007). Bariery utrudniające włączanie osób niepełnosprawnych w życie społeczne. Nauka, 3, 49-69.

Lejzerowicz, M. (2016, December). Włączanie i integracja a stygmatyzacja osób z niepełnosprawnością w polskiej edukacji. In Forum Oświatowe (Vol. 28, No. 1 (55, pp. 133-157). Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.

Masłyk, T., Migaczewska, E., Stojkow, M., & Żuchowska-Skiba, D. (2016). Aktywni niepełnosprawni? Obywatelski i społeczny potencjał środowiska osób niepełnosprawnych.

Michel, M., Strategia inkluzji społecznej osób marginalizowanych w lokalnym systemie resocjalizacji z perspektywy „welfare state” i „empowerment”, Resocjalizacja Polska, nr 3/2012.

Szewczyk-Jarocka, M. (2020). Inkluzja społeczna osób wykluczonych.

Zrałek, M., & Borski, M. (2018). Wspomaganie niezależnego życia i włączanie w społeczeństwo osób z niepełnosprawnościami w praktyce–kilka uwag na tle wdrażania Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. Themis Polska Nova, (1 (13)), 82-106.

Broda-Wysocki, P. (2012). Wykluczenie i inkluzja społeczna : paradygmaty i próby definicji.

Brzezińska A.I., Kaczan R., Rycielski P., Obszary i modele badań nad zjawiskami wykluczania i inkluzji osób z ograniczeniami sprawności, „Polityka Społeczna”, 2010, nr specjalny: Diagnoza potrzeb i podstawy interwencji społecznych na rzecz osób z ograniczeniami sprawności.

Całek, G., Niedbalski, J., Żuchowska-Skiba, D., Racław, M. (red.) (2021). Wirtualizacja życia osób z niepełnosprawnością.

Cyrklaff-Gorczyca, M (red.) (2024). Poradnik wrażliwej komunikacji, czyli jak komunikować się z osobami z niepełnosprawnościami i trudnościami w obszarze zdrowia psychicznego.

Doroba, M. (2010). Normalizacja, integracja i inkluzja społeczna w życiu osób niepełnosprawnych możliwości i ograniczenia. Szkoła Specjalna, 85, 5-19.

Dryżałowska, G., Kuleta-Hulboj, M., Naumiuk, A., Skura, M., Steinhagen, A.M. (2018). Inkluzja w perspektywie pedagogiki specjalnej i pedagogiki społecznej. Pytania, konteksty, dyskusje.

Gąciarz, B. (2014). Integracja społeczna osób niepełnosprawnych jako wyzwanie dla nauki i praktyki społecznej. Wprowadzenie. Studia Socjologiczne, 213(2), 7-14.

Gąciarz, B., Rudnicki, S. (red.) (2014). Polscy niepełnosprawni. Od kompleksowej diagnozy do nowego modelu polityki społecznej.

Głąb, Z. (2024). Między ideologią a utopią. Deinstytucjonalizacja wybranych usług dla osób z niepełnosprawnościami w Polsce. Perspektywa socjologii wiedzy.

Grotowska-Leder, J., Feliszek, K. (2004). Ekskluzja i inkluzja społeczna: diagnoza, uwarunkowania, kierunki działań.

Haller, B.A. (2024). Disabled people transforming media culture for a more inclusive world.

Jankowska, M. (2011). Prawa osób niepełnosprawnych w międzynarodowych aktach prawnych. Niepełnosprawność–zagadnienia, problemy, rozwiązania, 1(1), 24-45.

Kelan, E. (2025). Patterns of inlcusion. How gender matters for automation, artificial intelligence and the future of work.

Kirenko, J. (2016). Refleksja nad integracją osób z niepełnosprawnością. [w:] Bębas, S., Jagielska, K., Kozioł, R. (red.). Integracja społeczna i bezpieczeństwo osób niepełnosprawnych

Kowalik, S. (2007). Bariery utrudniające włączanie osób niepełnosprawnych w życie społeczne. Nauka, 3, 49-69.

Lejzerowicz, M. (2016, December). Włączanie i integracja a stygmatyzacja osób z niepełnosprawnością w polskiej edukacji. In Forum Oświatowe (Vol. 28, No. 1 (55, pp. 133-157). Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.

Masłyk, T., Migaczewska, E., Stojkow, M., & Żuchowska-Skiba, D. (2016). Aktywni niepełnosprawni? Obywatelski i społeczny potencjał środowiska osób niepełnosprawnych.

Michel, M., Strategia inkluzji społecznej osób marginalizowanych w lokalnym systemie resocjalizacji z perspektywy „welfare state” i „empowerment”, Resocjalizacja Polska, nr 3/2012.

Szewczyk-Jarocka, M. (2020). Inkluzja społeczna osób wykluczonych.

Woźniak, K. (2024). Architektura dostosowana do potrzeb osób ze spektrum autyzmu. Budynek mieszkalny oparty na idei cohousingu. Niepełnosprawność - Zagadnienia, Problemy, Rozwiązania, 4 (53), 69-98.

Zapędowska-Kling, K. (2017). Intersekcjonalność w polityce społecznej. Społeczeństwo i Ekonomia, (08), 20-34.

Zrałek, M., Borski, M. (2018). Wspomaganie niezależnego życia i włączanie w społeczeństwo osób z niepełnosprawnościami w praktyce–kilka uwag na tle wdrażania Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. Themis Polska Nova, (1 (13)), 82-106.

Broda-Wysocki, P. (2012). Wykluczenie i inkluzja społeczna : paradygmaty i próby definicji.

Brzezińska A.I., Kaczan R., Rycielski P., Obszary i modele badań nad zjawiskami wykluczania i inkluzji osób z ograniczeniami sprawności, „Polityka Społeczna”, 2010, nr specjalny: Diagnoza potrzeb i podstawy interwencji społecznych na rzecz osób z ograniczeniami sprawności.

Całek, G., Niedbalski, J., Żuchowska-Skiba, D., Racław, M. (red.) (2021). Wirtualizacja życia osób z niepełnosprawnością.

Cyrklaff-Gorczyca, M (red.) (2024). Poradnik wrażliwej komunikacji, czyli jak komunikować się z osobami z niepełnosprawnościami i trudnościami w obszarze zdrowia psychicznego.

Doroba, M. (2010). Normalizacja, integracja i inkluzja społeczna w życiu osób niepełnosprawnych możliwości i ograniczenia. Szkoła Specjalna, 85, 5-19.

Dryżałowska, G., Kuleta-Hulboj, M., Naumiuk, A., Skura, M., Steinhagen, A.M. (2018). Inkluzja w perspektywie pedagogiki specjalnej i pedagogiki społecznej. Pytania, konteksty, dyskusje.

Gąciarz, B. (2014). Integracja społeczna osób niepełnosprawnych jako wyzwanie dla nauki i praktyki społecznej. Wprowadzenie. Studia Socjologiczne, 213(2), 7-14.

Gąciarz, B., Rudnicki, S. (red.) (2014). Polscy niepełnosprawni. Od kompleksowej diagnozy do nowego modelu polityki społecznej.

Głąb, Z. (2024). Między ideologią a utopią. Deinstytucjonalizacja wybranych usług dla osób z niepełnosprawnościami w Polsce. Perspektywa socjologii wiedzy.

Grotowska-Leder, J., Feliszek, K. (2004). Ekskluzja i inkluzja społeczna: diagnoza, uwarunkowania, kierunki działań.

Haller, B.A. (2024). Disabled people transforming media culture for a more inclusive world.

Jankowska, M. (2011). Prawa osób niepełnosprawnych w międzynarodowych aktach prawnych. Niepełnosprawność–zagadnienia, problemy, rozwiązania, 1(1), 24-45.

Kelan, E. (2025). Patterns of inlcusion. How gender matters for automation, artificial intelligence and the future of work.

Kirenko, J. (2016). Refleksja nad integracją osób z niepełnosprawnością. [w:] Bębas, S., Jagielska, K., Kozioł, R. (red.). Integracja społeczna i bezpieczeństwo osób niepełnosprawnych

Kowalik, S. (2007). Bariery utrudniające włączanie osób niepełnosprawnych w życie społeczne. Nauka, 3, 49-69.

Lejzerowicz, M. (2016, December). Włączanie i integracja a stygmatyzacja osób z niepełnosprawnością w polskiej edukacji. In Forum Oświatowe (Vol. 28, No. 1 (55, pp. 133-157). Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.

Masłyk, T., Migaczewska, E., Stojkow, M., & Żuchowska-Skiba, D. (2016). Aktywni niepełnosprawni? Obywatelski i społeczny potencjał środowiska osób niepełnosprawnych.

Michel, M., Strategia inkluzji społecznej osób marginalizowanych w lokalnym systemie resocjalizacji z perspektywy „welfare state” i „empowerment”, Resocjalizacja Polska, nr 3/2012.

Szewczyk-Jarocka, M. (2020). Inkluzja społeczna osób wykluczonych.

Woźniak, K. (2024). Architektura dostosowana do potrzeb osób ze spektrum autyzmu. Budynek mieszkalny oparty na idei cohousingu. Niepełnosprawność - Zagadnienia, Problemy, Rozwiązania, 4 (53), 69-98.

Zapędowska-Kling, K. (2017). Intersekcjonalność w polityce społecznej. Społeczeństwo i Ekonomia, (08), 20-34.

Zrałek, M., Borski, M. (2018). Wspomaganie niezależnego życia i włączanie w społeczeństwo osób z niepełnosprawnościami w praktyce–kilka uwag na tle wdrażania Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. Themis Polska Nova, (1 (13)), 82-106.