Prowadzony w cyklach: 2022/23Z, 2023/24Z, 2024/25Z, 2025/26Z

Kod ISCED: 0314

Punkty ECTS: 2

Język: polski

Organizowany przez: Instytut Nauk Pedagogicznych (dla: Wydział Filozofii i Nauk Społecznych)

Podstawy socjologii 2403-PS-101-sj

Przedmiot socjologii i miejsce w systemie nauk:

 Prasocjologiczna refleksja nad społeczeństwem;
 Ontologiczne (i nie tylko) kłopoty z definicją przedmiotu socjologii ;
 Socjologia jako nauka podstawowa ;
 Socjologia jako jedna z nauk o społeczeństwie;

Socjologia teoretyczna i empiryczna (praktyczna)

 Socjologia naturalistyczna i humanistyczna
 Socjologia empiryczna i jej prekursorzy;
 Style uprawiania socjologii;
 Społeczne funkcje socjologii.

Teoria socjalizacji - kulturowe podstawy osobowości

 Kim jest człowiek ? - problem biologicznego i kulturowego zdeterminowania osobowości;
 Socjologiczne ujęcie kultury;
 Kultura jako podstawa procesu uspołecznienia.

Teoria socjalizacji - osobowość społeczna

 Osobowość społeczna jako konglomerat ról społecznych;
 Typologie osobowości społecznych;

Grupa społeczna i jej odmiany

 Grupy małe i pierwotne
 Grupy duże
 Rodzina
 Społeczeństwo

W cyklu 2022/23Z:

Zajęcia będą prowadzone wg następującego porządku:

1. Socjologia - geneza, istota i rozwój. Omówienie treści i warunków zaliczenia przedmiotu (2 h)

K. Wielecki, Socjologia jako nauka: historia i współczesność, [w:] A. Firkowska-Mankiewicz, T. Kanasz, E. Tarkowska (red.), Krótkie wykłady z socjologii. Przegląd problemów i metod. Podręcznik akademicki, Wydawnictwo APS, Warszawa 2011, s. 10-26.

P. Sztompka, Socjologia. Analiza społeczeństwa, Znak, Kraków 2002.

A. Giddens, Socjologia, PWN, Warszawa 2006, s. 27-28 (Rozdział: Co to jest socjologia?).

B. Szacka, Wprowadzenie do socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa 2003, s. 17-51. (Rozdział: Charakter socjologii i historyczne warunki jej powstania).

2. Podstawowe pojęcia socjologii (2 h)

A. Giddens, P. Sutton, Socjologia. Kluczowe pojęcia, przeł. O. Siara, P. Tomanek, PWN, Warszawa, s. 9- 12, 35-43.

B. Szacka, Wprowadzenie do socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa 2003, s. 135 -154, 93-112 (Rozdział: Socjalizacja; Zmiana społeczno-kulturowa).

3. Klasyczne teorie i koncepcje socjologiczne: psychologizm, socjologizm, socjologia rozumiejąca, funkcjonalizm, materializm historyczny, szkoła formalna, problematyka zmiany społecznej - August Comte, John Stuart Mill, Emil Durkheim, Wilhelm Dilthey, Max Weber i inni (2 h)

P. Śpiewak (red.), Klasyczne teorie socjologiczne. Wybór tekstów, PWN, Warszawa 2006.

J. Szacki, Historia myśli społecznej, PWN, Warszawa 2006.

A. Giddens, Socjologia, PWN, Warszawa 2006, s. 30-43 (Rozdział: Co to jest socjologia?).

4. Struktura społeczna. Grupy społeczne, działania społeczne (2 h)

N. Goodman, Wstęp do socjologii, Zysk i S-ka, Poznań 2001, s. 51-96, 125-135 (Rozdziały: Struktura społeczna, Grupy i organizacje społeczne, Interakcja społeczna i sieci stosunków społecznych, Stratyfikacja społeczna).

5-6. Socjologia edukacji a socjologia młodzieży (4 h)

A. Giddens, Socjologia, PWN, Warszawa 2006, s. 512-551 (Rozdział: Oświata).

R. Meighan, Socjologia edukacji, przeł. E. Kiszkurno-Koziej, Z. Knutsen, P. Kwieciński, Wydawnictwo UMK, Toruń 1993.

R. Pawlak, Nierówności edukacyjne w Polsce, [w:] A. Firkowska-Mankiewicz, T. Kanasz, E. Tarkowska (red.), Krótkie wykłady z socjologii. Przegląd problemów i metod. Podręcznik akademicki, Wydawnictwo APS, Warszawa 2011, s. 193-211.

7. Rodzina jako kategoria badawcza w socjologii (2 h)

Z. Tyszka, Socjologia rodziny, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1974, s. 9-28.

F. Adamski, Socjologia małżeństwa i rodziny. Wprowadzenie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1982, s. 304-317.

F. Adamski, Rodzina. Wymiar społeczno-kulturowy, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2002, s. 44-66.

A. Giddens, Socjologia, PWN, Warszawa 2006, s. 126-221 (Rozdziały: Płeć kulturowa i seksualność; Socjologia ciała – zdrowie, choroba i starzenie się; Rodziny).

8. Metody badań socjologicznych (1h)

N. Denzin, Metody badań jakościowych. T. 1-2, PWN, Warszawa 2014.

A. Giddens, Socjologia, PWN, Warszawa 2006, s. 658-681 (Rozdział: Socjologiczne metody badawcze).

W cyklu 2023/24Z:

Zajęcia będą prowadzone wg następującego porządku:

1. Socjologia - geneza, istota i rozwój. Omówienie treści i warunków zaliczenia przedmiotu (2 h)

P. Sztompka, Socjologia. Analiza społeczeństwa, Znak, Kraków 2002.

A. Giddens, Socjologia, PWN, Warszawa 2006, s. 27-28 (Rozdział: Co to jest socjologia?).

B. Szacka, Wprowadzenie do socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa 2003, s. 17-51. (Rozdział: Charakter socjologii i historyczne warunki jej powstania).

2. Podstawowe pojęcia socjologii (2 h)

A. Giddens, P. Sutton, Socjologia. Kluczowe pojęcia, przeł. O. Siara, P. Tomanek, PWN, Warszawa, s. 9- 12, 35-43.

B. Szacka, Wprowadzenie do socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa 2003, s. 135 -154, 93-112 (Rozdział: Socjalizacja; Zmiana społeczno-kulturowa).

P. Śpiewak (red.), Klasyczne teorie socjologiczne. Wybór tekstów, PWN, Warszawa 2006.

J. Szacki, Historia myśli społecznej, PWN, Warszawa 2006.

A. Giddens, Socjologia, PWN, Warszawa 2006, s. 30-43 (Rozdział: Co to jest socjologia?).

4. Struktura społeczna. Grupy społeczne, działania społeczne (2 h)

5-6. Socjologia edukacji a socjologia młodzieży (4 h)

A. Giddens, Socjologia, PWN, Warszawa 2006, s. 512-551 (Rozdział: Oświata).

R. Meighan, Socjologia edukacji, przeł. E. Kiszkurno-Koziej, Z. Knutsen, P. Kwieciński, Wydawnictwo UMK, Toruń 1993.

7. Rodzina jako kategoria badawcza w socjologii (2 h)

Z. Tyszka, Socjologia rodziny, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1974, s. 9-28.

F. Adamski, Socjologia małżeństwa i rodziny. Wprowadzenie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1982, s. 304-317.

F. Adamski, Rodzina. Wymiar społeczno-kulturowy, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2002, s. 44-66.

A. Giddens, Socjologia, PWN, Warszawa 2006, s. 126-221 (Rozdziały: Płeć kulturowa i seksualność; Socjologia ciała – zdrowie, choroba i starzenie się; Rodziny).

8. Metody badań socjologicznych (1h)

N. Denzin, Metody badań jakościowych. T. 1-2, PWN, Warszawa 2014.

A. Giddens, Socjologia, PWN, Warszawa 2006, s. 658-681 (Rozdział: Socjologiczne metody badawcze).

W cyklu 2024/25Z:

Zajęcia będą prowadzone wg następującego porządku:

1. Socjologia - geneza, istota i rozwój. Omówienie treści i warunków zaliczenia przedmiotu (2 h)

P. Sztompka, Socjologia. Analiza społeczeństwa, Znak, Kraków 2002.

A. Giddens, Socjologia, PWN, Warszawa 2006, s. 27-28 (Rozdział: Co to jest socjologia?).

B. Szacka, Wprowadzenie do socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa 2003, s. 17-51. (Rozdział: Charakter socjologii i historyczne warunki jej powstania).

2. Podstawowe pojęcia socjologii (2 h)

A. Giddens, P. Sutton, Socjologia. Kluczowe pojęcia, przeł. O. Siara, P. Tomanek, PWN, Warszawa, s. 9- 12, 35-43.

B. Szacka, Wprowadzenie do socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa 2003, s. 135 -154, 93-112 (Rozdział: Socjalizacja; Zmiana społeczno-kulturowa).

P. Śpiewak (red.), Klasyczne teorie socjologiczne. Wybór tekstów, PWN, Warszawa 2006.

J. Szacki, Historia myśli społecznej, PWN, Warszawa 2006.

A. Giddens, Socjologia, PWN, Warszawa 2006, s. 30-43 (Rozdział: Co to jest socjologia?).

4. Struktura społeczna. Grupy społeczne, działania społeczne (2 h)

5-6. Socjologia edukacji a socjologia młodzieży (4 h)

A. Giddens, Socjologia, PWN, Warszawa 2006, s. 512-551 (Rozdział: Oświata).

R. Meighan, Socjologia edukacji, przeł. E. Kiszkurno-Koziej, Z. Knutsen, P. Kwieciński, Wydawnictwo UMK, Toruń 1993.

7. Rodzina jako kategoria badawcza w socjologii (2 h)

Z. Tyszka, Socjologia rodziny, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1974, s. 9-28.

F. Adamski, Socjologia małżeństwa i rodziny. Wprowadzenie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1982, s. 304-317.

F. Adamski, Rodzina. Wymiar społeczno-kulturowy, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2002, s. 44-66.

A. Giddens, Socjologia, PWN, Warszawa 2006, s. 126-221 (Rozdziały: Płeć kulturowa i seksualność; Socjologia ciała – zdrowie, choroba i starzenie się; Rodziny).

8. Metody badań socjologicznych (1h)

N. Denzin, Metody badań jakościowych. T. 1-2, PWN, Warszawa 2014.

A. Giddens, Socjologia, PWN, Warszawa 2006, s. 658-681 (Rozdział: Socjologiczne metody badawcze).

Całkowity nakład pracy studenta

2 ECTS = 50 h pracy studenta, a w tym: 15 h wykładu, 30 h - pracy indywidualnej z platformą zdalnego nauczania i literaturą przedmiotu, oraz 5 h - przygotowanie się do egzaminu

Efekty uczenia się - wiedza

- Student poznaje klasyczne teorie i ich twórców w obszarze socjologii, a także potrafi je usytuować w określonym paradygmacie; - Student zna definicje podstawowych pojęć socjologicznych; - Student ma wiedzę z zakresu subdyscyplin socjologii, szczególnie z socjologii edukacji oraz socjologii rodziny; - Student zna i rozumie specyfikę metodologii badań społecznych.

Efekty uczenia się - umiejętności

- Student potrafi wskazać na główne i poboczne problemy socjologii, jednocześnie dobierając właściwe źródła wiedzy i metody badań, - Student umie w podstawowym zakresie konstruować badania społeczne, szczególnie zaś diagnozę systemu oświaty i wsparcia społecznego.

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

- Student wie, czym jest "wyobraźnia socjologiczna" i jakie jest jej znaczenie dla praktyki społecznej; - Student potrafi argumentować swoje stanowisko, odwołując się do wyników badań socjologicznych czy klasycznych teorii socjologii.

Metody dydaktyczne

Przedmiot realizowany w formie zdalnej: - tryb mieszany: synchroniczny (telekonferencje) i asynchronicznym (e-mail, platforma moodle - prezentacje PP, wideo, testy samosprawdzające); - narzędzia: platforma Moodle, Teams, Skype, e-mail.

Metody dydaktyczne podające

- opowiadanie
- wykład problemowy
- wykład informacyjny (konwencjonalny)
- wykład konwersatoryjny
- opis

Wymagania wstępne

Brak wymagań wstępnych

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2022/23Z:

W cyklu 2025/26Z:

W cyklu 2023/24Z:

W cyklu 2024/25Z:

Kryteria oceniania

Pozytywna ocena egzaminu ustnego.

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy

Literatura

Literatura obowiązkowa

N. Goodman, Wstęp do socjologii (1997): R. I. „ Czym jest socjologia” (s. 9-13);

P. Sztompka, Socjologia (2002), Wizje ”naukowości” socjologii (s.23 – 28);
A.Giddens, Socjologia (2004): rozdział 20, „Socjologiczne metody badawcze” (s.659-678);

A.Giddens, Socjologia (2004): Pojęcie kultury (s. 45-50); Socjalizacja (s. 50-53);
P. Sztompka, Socjologia : Efekty socjalizacji ( s. 403-414).

P. Sztompka, Socjologia: R. 9. „Odmiany grup społecznych” , (s.199- 225);
A.Giddens, Socjologia (2004): R. 7 „Rodziny” (s.192-221); Typy społeczeństw (s.53-64)

Lektura zalecana

F. Znaniecki, Wstęp do socjologii (1988): R. I. cz. II „ Przedmiot socjologii” (s.163-203);
P. L. Berger, Zaproszenie do socjologii (1995): R. I. „Socjologia jako rozrywka indywidualna”
i R. II. „Socjologia jako forma świadomości” (s. 11-56);

A. Giddens, Socjologia (2004): Pierwsi teoretycy – Comte (s. 31-32); Marks (s. 36-37); Weber (s.37-39);
J. Szacki, Historia myśli socjologicznej (1983): fragmenty dotyczące H. Spencera (s. 313-331) i F. Znanieckiego ( s.731-762).
J. Szczepański, Socjologia. Rozwój problematyki i metod (1969): fragmenty dotyczące Fryderyka Le Play i Charlesa Booth'a (s. 90-98);
Socjotechnika –podstawowe pojęcia i problemy, w: Socjologia ogólna – wybór tekstów w opracowaniu S. Malika i S. Marczuka (1996), (s.291-294).

R. Linton, Kulturowe podstawy osobowości (1975), R. „ Rola kultury w kształtowaniu osobowości” (s.142- 172).
S. Kowalski, Socjologia wychowania w zarysie (1974), R. VI. „Proces uspołecznienia” (s. 296-321)

T. Szczurkiewicz, Studia socjologiczne (1990): (s.330-366);
Ch. H. Cooley, Grupy pierwotne, w: J. Mucha, Cooley (1992), (s. 209-214);
J. Turowski, Socjologia wsi i rolnictwa, R. XI „Wieś jako społeczność lokalna” (s. 157- 171);
E. Gellner, Narody i nacjonalizm (1991); R. I. „Definicje” (s. 9-52);
A.Giddens, Socjologia (2004): Miasta a globalizacja (s.614-617)

W cyklu 2022/23Z:

F. Adamski, Socjologia małżeństwa i rodziny. Wprowadzenie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1982.

F. Adamski, Rodzina. Wymiar społeczno-kulturowy, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2002.

N. Denzin, Metody badań jakościowych. T. 1-2, PWN, Warszawa 2014.

A. Firkowska-Mankiewicz, T. Kanasz, E. Tarkowska (red.), Krótkie wykłady z socjologii. Przegląd problemów i metod. Podręcznik akademicki, Wydawnictwo APS, Warszawa 2011.

A. Giddens, Socjologia, PWN, Warszawa 2006.

A. Giddens, P. Sutton, Socjologia. Kluczowe pojęcia, przeł. O. Siara, P. Tomanek, PWN, Warszawa 2014.

N. Goodman, Wstęp do socjologii, Zysk i S-ka, Poznań 2001.

R. Meighan, Socjologia edukacji, przeł. E. Kiszkurno-Koziej, Z. Knutsen, P. Kwieciński, Wydawnictwo UMK, Toruń 1993.

J. Szacki, Historia myśli społecznej, PWN, Warszawa 2006.

P. Sztompka, Socjologia. Analiza społeczeństwa, Znak, Kraków 2002.

P. Śpiewak (red.), Klasyczne teorie socjologiczne. Wybór tekstów, PWN, Warszawa 2006.

Z. Tyszka, Socjologia rodziny, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1974.

W cyklu 2023/24Z:

F. Adamski, Socjologia małżeństwa i rodziny. Wprowadzenie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1982.

F. Adamski, Rodzina. Wymiar społeczno-kulturowy, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2002.

N. Denzin, Metody badań jakościowych. T. 1-2, PWN, Warszawa 2014.

A. Firkowska-Mankiewicz, T. Kanasz, E. Tarkowska (red.), Krótkie wykłady z socjologii. Przegląd problemów i metod. Podręcznik akademicki, Wydawnictwo APS, Warszawa 2011.

A. Giddens, Socjologia, PWN, Warszawa 2006.

A. Giddens, P. Sutton, Socjologia. Kluczowe pojęcia, przeł. O. Siara, P. Tomanek, PWN, Warszawa 2014.

N. Goodman, Wstęp do socjologii, Zysk i S-ka, Poznań 2001.

R. Meighan, Socjologia edukacji, przeł. E. Kiszkurno-Koziej, Z. Knutsen, P. Kwieciński, Wydawnictwo UMK, Toruń 1993.

J. Szacki, Historia myśli społecznej, PWN, Warszawa 2006.

P. Sztompka, Socjologia. Analiza społeczeństwa, Znak, Kraków 2002.

P. Śpiewak (red.), Klasyczne teorie socjologiczne. Wybór tekstów, PWN, Warszawa 2006.

Z. Tyszka, Socjologia rodziny, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1974.

W cyklu 2024/25Z:

F. Adamski, Socjologia małżeństwa i rodziny. Wprowadzenie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1982.

F. Adamski, Rodzina. Wymiar społeczno-kulturowy, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2002.

N. Denzin, Metody badań jakościowych. T. 1-2, PWN, Warszawa 2014.

A. Firkowska-Mankiewicz, T. Kanasz, E. Tarkowska (red.), Krótkie wykłady z socjologii. Przegląd problemów i metod. Podręcznik akademicki, Wydawnictwo APS, Warszawa 2011.

A. Giddens, Socjologia, PWN, Warszawa 2006.

A. Giddens, P. Sutton, Socjologia. Kluczowe pojęcia, przeł. O. Siara, P. Tomanek, PWN, Warszawa 2014.

N. Goodman, Wstęp do socjologii, Zysk i S-ka, Poznań 2001.

R. Meighan, Socjologia edukacji, przeł. E. Kiszkurno-Koziej, Z. Knutsen, P. Kwieciński, Wydawnictwo UMK, Toruń 1993.

J. Szacki, Historia myśli społecznej, PWN, Warszawa 2006.

P. Sztompka, Socjologia. Analiza społeczeństwa, Znak, Kraków 2002.

P. Śpiewak (red.), Klasyczne teorie socjologiczne. Wybór tekstów, PWN, Warszawa 2006.

Z. Tyszka, Socjologia rodziny, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1974.

Uwagi

W cyklu 2022/23Z:

W cyklu 2023/24Z:

W cyklu 2024/25Z:

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2403-PS-101-sj w USOSweb