Poradnictwo opiekuńczo-wychowawcze 2403-PE-207-OWs1

Cele przedmiotu:
Zapoznanie osób studiujących z podstawową terminologią i teoriami poradnictwa opiekuńczo-wychowawczego.
Przygotowanie do prowadzenia rozmowy pomocowej z dzieckiem, młodzieżą i rodzicem.
Rozwijanie umiejętności diagnozy pedagogicznej oraz projektowania działań praktycznych.
Kształcenie umiejętności rozwiązywania typowych problemów wychowawczych i opiekuńczych.
Wzmacnianie postawy empatii, odpowiedzialności i refleksyjności w pracy pedagoga.

Treści realizowane w trakcie zajęć:
1. Pojęcie i zadania poradnictwa opiekuńczo-wychowawczego.
2. Rola pedagoga w procesie udzielania wsparcia.
3. Diagnoza pedagogiczna – etapy, metody, narzędzia.
4. Projektowanie i ewaluacja działań opiekuńczo-wychowawczych.
5. Typowe problemy wychowawcze (np. trudności społeczno-emocjonalne, konflikty rówieśnicze, zachowania ryzykowne) – strategie reagowania.
6. Elementy pracy z rodziną – wykorzystanie genogramu jako narzędzia wspierającego diagnozę sytuacji dziecka.
7. Praktyczny wymiar poradnictwa – jak prowadzić rozmowę pomocową:
nawiązywanie kontaktu i budowanie zaufania, aktywne słuchanie (parafraza, odzwierciedlanie emocji, klaryfikacja), zadawanie pytań otwartych,
reagowanie na opór i trudne emocje, ustalanie celów i kontraktowanie współpracy, podsumowywanie i zamykanie spotkania.
8. Współpraca z rodzicami i zespołem specjalistów.
9. Etyczne aspekty pracy pomocowej.

Całkowity nakład pracy studenta

Godziny realizowane z udziałem nauczyciela – 30 godzin Czas poświęcony na pracę indywidualną studenta 30 godzin, w tym: przygotowanie do ćwiczeń – 10 godzin czytanie literatury - 20 godzin Łącznie: 60 godz. (2 ECTS)

Efekty uczenia się - wiedza

Osoba studiująca: K_W01 Posługuje się terminologią z zakresu poradnictwa opiekuńczo-wychowawczego.

Efekty uczenia się - umiejętności

Osoba studiująca: K_U07 W kontaktach z innymi osobami stosuje zasady komunikowania się interpersonalnego i społecznego. K_U03 Stawia diagnozę pedagogiczną i projektuje działania praktyczne posługując się wiedzą teoretyczną z zakresu poradnictwa opiekuńczo-wychowawczego. K_U10 Rozwiązuje typowe problemy pedagogiczne oraz przewiduje ich skutki, planuje, realizuje i ocenia. Pracuje w zespole, podejmując w nim różne role.

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Osoba studiująca: K_K08 Wczuwa się empatycznie w sytuacje innych osób, akceptuje ich odmienność, przejawia postawy prospołeczne.

Koordynatorzy przedmiotu

Emilia Aksamit

Metody dydaktyczne eksponujące

- inscenizacja
- drama

Metody dydaktyczne podające

- opis
- pogadanka
- wykład konwersatoryjny

Metody dydaktyczne poszukujące

- ćwiczeniowa
- referatu
- giełda pomysłów
- studium przypadku

Wymagania wstępne

Brak

Kryteria oceniania

Każda osoba studiująca zobowiązany jest do:
- aktywnego uczestnictwa w zajęciach, w tym przygotowania się do nich na podstawie wskazanej literatury;
- opracowania przynajmniej jednej wypowiedzi pisemnej podczas zajęć, związanej z omawianym materiałem;
- udziału w konsultacjach w przypadku nieobecności.
Dopuszczalna jest liczba maksymalnie dwóch nieusprawiedliwionych nieobecności.

Forma i kryteria zaliczenia
Przedmiot kończy się grupowym zaliczeniem pisemnym w formie analizy case study, w ramach którego osoby studiujące:
- diagnozują kluczowe potrzeby wychowanka przy użyciu poznanych narzędzi i metod diagnostycznych;
- proponują adekwatne działania opiekuńczo-wychowawcze, uzasadniając je wiedzą teoretyczną i praktyczną;
- wykazują poprawne użycie profesjonalnej terminologii pedagogicznej.
Ocena pracy pisemnej ustalana jest według następującego progu punktowego:
powyżej 95 % ocena bardzo dobry;
90 % ocena dobry plus;
80 % ocena dobry;
70% ocena dostateczny plus;
60 % - próg zaliczenia, ocena dostateczny.

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy.

Literatura

Literatura podstawowa:
Aksamit, E., & Giziewska, M. (2023). Masz tę MOC! Małymi krokami do celu: Innowacja pedagogiczna na miarę XXI wieku. Ogrody Nauk i Sztuk, 13(13), 101–115. https://doi.org/10.15503/onis2023.101.115

Aksamit, E., & Trafna-Jurkiewicz, S. (2022). Obszary nieprzystosowania społecznego na przykładzie dziecka z zaburzeniami zachowania: Studium przypadku. Szkoła Specjalna, 83(4), 291–302.

de Barbaro, B. (1999). Wprowadzenie do systemowego rozumienia rodziny. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Drabik-Podgórna, V. (2007). Poradnictwo – między etyką a techniką. Kraków: Impuls.

Jarosz, E., & Wysocka, E. (2006). Diagnoza psychopedagogiczna: Podstawowe problemy i rozwiązania. Warszawa: Żak.

Kargulowa, A. (2004). O teorii i praktyce poradnictwa. Warszawa: PWN.

Kargulowa, A. (Red.). (2009). Poradoznawstwo – kontynuacja dyskursu. Warszawa: PWN.

King, G. (2003). Umiejętności terapeutyczne nauczyciela. Gdańsk: GWP.

Skałbania, B. (2009). Poradnictwo pedagogiczne: Przegląd wybranych zagadnień. Kraków: Impuls.

Skałbania, B. (2011). Diagnostyka pedagogiczna: Wybrane obszary badawcze i rozwiązania praktyczne. Kraków: Impuls.

Innowacje edukacyjne:
Masz te eMOCje (Aksamit, Giziewska, 2025): https://ksztalcenie.popojutrze.pl/innowacje/masz-te-emocje/gotowa-innowacja/

Masz tę MOC! Marz! Odkrywaj! Ustalaj cele! (Aksamit, Giziewska, 2022):
https://popojutrze2.pl/masz-te-moc/

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2403-PE-207-OWs1 w USOSweb