Prowadzony w cyklu: 2025/26L

Kod ISCED: 0223

Punkty ECTS: 3

Język: polski

Organizowany przez: Wydział Filozofii i Nauk Społecznych

Lektury filozoficzne: Człowiek i wspólnota w filozofii włoskiej 2402-F-S2-LF-CiWwFW

Kurs poświęcony jest analizie wybranych tekstów z tradycji włoskiej myśli filozoficznej – od średniowiecza po współczesność. Tematyka zajęć koncentruje się wokół pytań o naturę człowieka, jego relacji z innymi oraz możliwość istnienia wspólnoty jako przestrzeni etycznej.

Celem kursu jest zapoznanie studentów z wybranymi tekstami włoskiej filozofii i refleksji humanistycznej, rozwijanie umiejętności analizy tekstu, interpretacji pojęć filozoficznych oraz formułowania własnych stanowisk dotyczących problemu wspólnoty, godności i kondycji współczesnego człowieka.

Wykaz tematów i autorów:

1. Powrót włoskiej filozofii — Roberto Esposito

2. Wspólnota drogi — Dante Alighieri

3. Humanizm jako projekt człowieczeństwa — Pico della Mirandola, Petrarca

4. Wspólnota wymyślona — Tommaso Campanella

5. Wspólnota konfliktu — Niccolò Machiavelli

6. Wspólnota sensu — Giambattista Vico

7. Wspólnota cierpienia — Giacomo Leopardi

8. Człowiek złamany i wspólnota odwrócona — Primo Levi

9. Człowiek oblężony — Marco Filoni

10. Logika powracającego zagrożenia — Umberto Eco

11. Wspólnota rzeczy — Remo Bodei

12. Wspólnota troski i piękna — Rosario Assunto

13. Granice wspólnoty — Giorgio Agamben

14. Wspólnota możliwa — Massimo Cacciari, Roberto Esposito

15. Kolokwium końcowe

W cyklu 2025/26L:

Wykaz tematów i autorów:

1. Powrót włoskiej filozofii — Roberto Esposito

2. Wspólnota drogi — Dante Alighieri

3. Humanizm jako projekt człowieczeństwa — Pico della Mirandola, Petrarca

4. Wspólnota wymyślona — Tommaso Campanella

5. Wspólnota konfliktu — Niccolò Machiavelli

6. Wspólnota sensu — Giambattista Vico

7. Wspólnota cierpienia — Giacomo Leopardi

8. Człowiek złamany i wspólnota odwrócona — Primo Levi

9. Człowiek oblężony — Marco Filoni

10. Logika powracającego zagrożenia — Umberto Eco

11. Wspólnota rzeczy — Remo Bodei

12. Wspólnota troski i piękna — Rosario Assunto

13. Granice wspólnoty — Giorgio Agamben

14. Wspólnota możliwa — Massimo Cacciari, Roberto Esposito

15. Kolokwium końcowe

Całkowity nakład pracy studenta

Całkowity nakład pracy wynosi: - godziny realizowane z udziałem nauczyciela: 30 godz./ 1 punkt ECTS - praca indywidualna studenta: lektura tekstów wskazanych przez prowadzącego, przygotowanie notatek syntetyzujących obejmujących wnioski z lektury oraz jej krytycznego omówienia w trakcie zajęć, przygotowanie do kolokwium końcowego: 50 godz./ 2 punkty ECTS Razem: 80 godz., 3 punkty ECTS

Efekty uczenia się - wiedza

Studentka/student zna i rozumie: K_W01: w pogłębionym stopniu specjalistyczną terminologię filozoficzną w języku polskim i wybranym języku obcym (angielskim bądź włoskim) w zakresie aktualnie dyskutowanych w literaturze kierunkowej problemów z obszaru filozofii włoskiej, filozofii społecznej oraz etyki; _W02: w pogłębionym stopniu wybrane teorie, metody i strategie argumentacyjne w zakresie aktualnie dyskutowanych w literaturze kierunkowej problemów z obszaru filozofii włoskiej, filozofii społecznej oraz etyki; K_W04: w pogłębionym stopniu główne tendencje rozwojowe wiodących idei filozoficznych opracowanych przez włoskich filozofów na przestrzeni od późnego średniowiecza (okresu trecenta) do współczesności; K_W05: dogłębnie zależności między kształtowaniem się idei filozoficznych a zmianami w kulturze i w społeczeństwie w zakresie aktualnie dyskutowanych w literaturze kierunkowej problemów z obszaru filozofii włoskiej, filozofii społecznej i etyki.

Efekty uczenia się - umiejętności

Studentka/student potrafi: K_U01: wykorzystać wiedzę filozoficzną oraz znajomość języków obcych, by wyszukiwać, przeanalizować, ocenić, oraz wyselekcjonować informacje ze źródeł pisanych i elektronicznych w zakresie aktualnie dyskutowanych w literaturze kierunkowej problemów z obszaru filozofii włoskiej, filozofii społecznej i etyki; K_U02 wykorzystać wiedzę z zakresu filozofii włoskiej, etyki i filozofii społecznej oraz metody badawcze specyficzne dla tych dyscyplin w poprawnym formułowaniu hipotez i konstruowaniu krytycznych argumentacji; K_U04 rozpoznawać złożone zależności między kształtowaniem się idei filozoficznych a procesami społeczno-kulturowymi oraz określać relacje między tymi zależnościami na przykładzie problematyki etycznej i społecznej charakterystycznej dla włoskiego obszaru kulturowego w odniesieniu do filozofii kontynentalnej; K_U05: - stosować terminologię filozoficzną w zakresie aktualnie dyskutowanych w literaturze kierunkowej problemów z obszaru filozofii włoskiej, etyki i filozofii społecznej; K_U10: planować i realizować rozwój swoich zainteresowań filozoficznych i wspierać w tym innych, opierając się na materiale z zakresu filozofii włoskiej, etyki i filozofii społecznej.

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Studentka/student jest gotów do: K_K01: przyjmowania krytycznej postawy wobec zdobywanej wiedzy oraz dokonywania wyborów kierując się uzasadnionymi racjami, K_K02: rewizji swojego dotychczasowego zdania lub uwzględnienia racja nowego stanowiska pod wpływem wiarygodnych informacji oraz przekonujących argumentów opracowanych dzięki kompetencjom nabytych w trakcie analizowanej i dyskutowanej problematyki etyczno-społecznej

Metody dydaktyczne

Dominujące metody dydaktyczne wykorzystywane na zajęciach to metody poszukujące: metoda problemowa, seminaryjna oraz studium przypadku. Metody podające ograniczone są do niezbędnego minimum (krótki wykład problemowy w ramach wprowadzenia w tematykę zajęć).

Metody dydaktyczne eksponujące

- pokaz

Metody dydaktyczne podające

- pogadanka
- wykład konwersatoryjny
- wykład problemowy

Metody dydaktyczne poszukujące

- ćwiczeniowa
- studium przypadku
- giełda pomysłów
- biograficzna
- seminaryjna
- referatu
- klasyczna metoda problemowa

Rodzaj przedmiotu

przedmiot fakultatywny

Wymagania wstępne

Wymagana jest znajomość podstawowej terminologii filozoficznej oraz ogólna orientacja w historii filozofii oraz kultury współczesnej.

Koordynatorzy przedmiotu

Dawid Wincław

Kryteria oceniania

Podstawą ukończenia kursu jest uzyskanie pozytywnej oceny końcowej z pisemnego kolokwium końcowego, które odbędzie się na ostatnich zajęciach. Zagadnienia na kolokwium obejmują treści omawiane na zajęciach, których podstawę stanowi literatura umieszczona w sylabusie i przedstawiona na zajęciach organizacyjnych.

Należy podkreślić, że student(ka) ma możliwość podniesienia oceny końcowej o połowę w stosunku do oceny otrzymanej z kolokwium końcowego, jeżeli w trakcie trwania kursu wykaże się aktywnością (na co najmniej trzech spotkaniach) rozumianą jako merytoryczne odnoszenie się do treści omawianych na zajęciach oraz formułowanie wniosków na podstawie własnych analiz.

Literatura

R. Esposito, Powrót włoskiej filozofii, tłum. M. Ratajczak (tekst online).

D. Alighieri, Boska komedia, tłum. J. Mikołajewski, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2021.

G. Pico della Mirandola, Mowa o godności człowieka, tłum. Z. Nerczuk, M. Olszewski, Warszawa: IFiS PAN, 2010.

T. Campanella, Miasto Słońca, tłum. L. i R. Brandwajnowie, Wrocław: Ossolineum, 1955.

N. Machiavelli, Książę, tłum. Z. Płoski, Gliwice: Onepress, 2010.

G. Vico, Nauka nowa, tłum. T. Jakubowicz, Warszawa: PWN, 1966.

G. Leopardi, Dziełka moralne, tłum. S. Kasprzysiak, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1979.

P. Levi, Czy to jest człowiek, Rozejm, Pogrążeni i ocaleni, tłum. S. Kasprzysiak i in., Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2024.

M. Filoni, Anatomia oblężenia. Strach w mieście, tłum. J. Ugniewska, Łódź: Przypis, 2021.

U. Eco, „Wieczny faszyzm”, w: tegoż, Pięć pism moralnych, tłum. I. Kania, Kraków: Wydawnictwo Znak, 2007.

R. Bodei, O życiu rzeczy, tłum. A. Bielak, Łódź: Przypis, 2016.

R. Assunto, Filozofia ogrodu, tłum. M. Salwa, Łódź: Przypis, 2016.

G. Agamben, Homo sacer. Suwerenna władza i nagie życie, tłum. M. Salwa, Warszawa: Prószyński i S-ka, 2008.

M. Cacciari, „Imperium i władza powstrzymująca”, tłum. A. Zawadzki, „Znak” nr 724 (9/2015).

R. Esposito, Pojęcia polityczne. Wspólnota, immunizacja, biopolityka, tłum. M. Surma-Gawłowska i in., Kraków: Universitas, 2015.

Literatura uzupełniająca:

P. Mościcki, Wyższa aktualność. Studia o współczesności Dantego, Kraków: Wydawnictwo UJ, 2022.

F. Petrarca, O niewiedzy własnej i innych. Listy wybrane, tłum. W. Olszaniec, A. Gorzkowski, Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 2004.

I. Berlin, Pokrzywione drzewo człowieczeństwa, Warszawa: Prószyński i S-ka, 2004.

G. Leopardi, Zibaldone. Notatnik myśli, tłum. S. Kasprzysiak, Warszawa: Czuły Barbarzyńca, 2017.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2402-F-S2-LF-CiWwFW w USOSweb