Prowadzony w cyklach: 2022/23L, 2023/24Z, 2024/25Z, 2025/26Z

Kod ISCED: 0318

Punkty ECTS: 6

Język: polski

Organizowany przez: Instytut Badań Informacji i Komunikacji

Społeczne i kulturowe oddziaływanie mediów 2401-D-S2-2-SKO

Celem wykładów jest systematyzacja wiedzy o funkcjonowaniu mediów masowych i jego skutkach jednostkowych, społecznych i politycznych. Chodzi tu także o sprowokowanie pogłębionej refleksji na temat kształtu kultury tworzonej przez użytkowników nowych mediów, którzy są kanałem przepływu i nieustannej reprodukcji treści fragmentaryzowanej, ludycznej, ramowanej, skomercjalizowanej, pozbawionej aspiracji edukacyjnych, wielokrotnie powielanej, zafałszowanej ( m. in przy pomocy sztucznej inteligencji). W poddawanej dyskusyjnemu oglądowi kulturze ponowoczesnej wskazywane są obszary twórczej, zapłodnionej drogą medialną inspiracji i - znacznie większe - obszary niedomagań, nieprzystosowania do wyzwań współczesnego życia i poszukiwania (również poprzez media) dróg wyjścia z osobistych i społecznych impasów.

Zestaw zagadnień:

Typologie mediów masowych.
Teorie i koncepcje oddziaływania mediów masowych
Media masowe a proces wychowania i socjalizacji.
Społeczeństwo informacyjne i oddziaływanie nowych mediów.

Media jako źródło rozrywki. Homo ludens i Homo schopper.

Pojęcie postpolityki. Karnawalizacja polityki w mediach. Skutki społeczne i polityczne mediatyzacji sfery politycznej

Komercjalizacja mediów i społeczeństwo konsumpcyjne. Media jako siła napędowa konsumpcjonizmu

Media a postępująca infantylizacja w popkulturze i społeczeństwie konsumpcyjnym

Media i kultura narcyzmu

Propaganda sukcesu w mediach

Człowiek ponowoczesny w nieustannym poszukiwaniu tożsamości. Autokreacja i autopromocja w mediach. Symulacje i symulakry.

Jak media podtrzymują oczarowanie wszelką nowością?

Jedzenie jako czynność sceniczna. Spektakl jedzenia i niejedzenia w mediach. Media a mody żywieniowe

Media jako poligon "samorozwoju"

Media i język. Zwyczaje językowe Polaków

Ciało i cielesność w kulturze ponowoczesnej. Jak media nakazują traktować ludzkie ciało?

Medialne kopanie na rozpęd. Bycie w ruchu jako nakaz kulturowy i społeczny. Pożeranie świata. Figura nomady i turysty jako metafory człowieka ponowoczesnego

W cyklu 2022/23L:

W trakcie wykładu analiza jest zmiana sposobu myślenia i zachowania się pojedynczych ludzi i grup społecznych, która nastąpiła w wyniku przejścia od kultury tradycyjnej do kultury postmodernistycznej, cyfrowej.
- Wpływ rozwoju sieci na mentalność i sferę behawioralną.
- skutki odejścia od kultury słowa w stronę kultury obrazu, a następnie obrazu w ruchu
- wybrane problemy, dysfunkcje i patologie występujące najczęściej w związku z rozwojem nowych mediów.
Rozwój nowych mediów a:
-zmiana postrzegania ról społecznych kobiet i mężczyzn
- zmiana w definiowaniu satysfakcji życiowej i sukcesu.
- zmiana stosunku do zjawiska upływu czasu, cierpienia, śmierci.
- zmiany w postrzeganiu granicy pomiędzy sferą prywatną i sferą publiczną
- homo ludens i homo schopper - kultura nadmiaru a społeczny jednostkowy poziom frustracji

W cyklu 2023/24Z:

W cyklu 2024/25Z:

W cyklu 2025/26Z:

Zob. zasady ogólne niezależnie od cyklu

Całkowity nakład pracy studenta

Łączny nakład pracy studenta około od 150 do 180h - 6 ECTS z czego: uczestnictwo w wykładach - 30 h - 1 ECTS konsultacje, korespondencja mailowa, pisanie egzaminu - 45 h - 1,5 ECTS czytanie lektur ok. 45 h - 1,5 ECTS przygotowanie się do egzaminu, czytanie notatek z wykładu i lektury - ok. 60 h 2 ECTS

Efekty uczenia się - wiedza

- Student wyjaśnia specyfikę systemu społeczno-politycznego i medialnego we współczesnym społeczeństwie informacyjnym. Analizuje sprzężenie zwrotne pomiędzy zjawiskami w kulturze postmodernistycznej i rozwojem nowych mediów. Analizuje powiązania pomiędzy technologicznym rozwojem środków komunikacji a kondycją, w jakiej znajdują się poszczególne grupy społeczne i jednostki. Wyjaśnia źródła najbardziej typowych w kulturze postmodernistycznej problemów oraz społecznych zachowań destrukcyjnych i autodestrukcyjnych. K_W01, K_W05

Efekty uczenia się - umiejętności

Student wykorzystuje wiedzę teoretyczną podaną w trakcie wykładu i zdobytą samodzielnie w trakcie lektury do opisu i analizy rozmaitych procesów komunikacyjnych oraz zjawisk społecznych mających bezpośredni związek z użytkowaniem nowych mediów. Wyjaśnia skutki kulturowe, społeczne i polityczne nadawania i odbioru treści z wykorzystaniem mediów masowych.Krytycznie ocenia stan kultury na obecnym etapie. K_U06

Efekty uczenia się - kompetencje społeczne

Student formułuje poglądy na temat efektów oraz roli mediów masowych w systemie społecznym, politycznym i kulturowym. Krytycznie ocenia mechanizmy wpływu nowych mediów na relacje społeczne, wybory polityczne, jednostkowe wybory życiowe oraz uczestnictwo w kulturze i tworzenie jej. Może wykorzystywać wiedzę o roli mediów w kulturze i życiu społecznym w środowisku społecznym , w tym w miejscu pracy K_K01

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2025/26Z:

Iwona Massaka
Aleksandra Seklecka

W cyklu 2022/23L:

Iwona Massaka

W cyklu 2024/25Z:

Iwona Massaka

W cyklu 2023/24Z:

Iwona Massaka

Metody dydaktyczne

wykład informacyjny K_W01, K_W05 prezentacja przygotowana przez wykładowcę K_W01, K_W05 wykład konwersatoryjny K_W01, K_W05 W tym drugim przypadku dopuszczam elementy dyskusji w trakcie wykładu i po jego zakończeniu K_U06, K_K01

Metody dydaktyczne eksponujące

- pokaz

Metody dydaktyczne podające

- wykład konwersatoryjny
- wykład informacyjny (konwencjonalny)

Metody dydaktyczne poszukujące

- klasyczna metoda problemowa

Rodzaj przedmiotu

przedmiot obligatoryjny

Wymagania wstępne

Podstawowa wiedza o mediach masowych i społeczeństwie sieciowym, Podstawowa wiedza o kulturze tradycyjnej i popularnej

Kryteria oceniania

Przedmiot jest obligatoryjny, co oznacza, że trzeba obowiązkowo uzyskać jego zaliczenie, ale nie oznacza konieczności przybywania na wykłady. Nie sprawdzam obecności lub nieobecności, ale na końcu kursu skrupulatnie oceniam osiągnięcia studenta w zakresie efektów kształcenia. Jeśli student zdecyduje się na drogę drogą samokształcenia przy pomocy zaleconych lektur szanuję to, akceptuję i dopuszczam do egzaminu. Egzamin jest pisemny. Składają się na niego trzy pytania problemowe o formule otwartej, co daje możliwość oceny w jakim stopniu student zdołał zsyntetyzować, uporządkować i przyswoić treści podane na wykładzie i zaczerpnięte z lektur, a także ocenić jego zdolności logicznego jasnego strukturyzowania i formułowania odpowiedzi

Wszystkie trzy pytania formułowane są tak, by w jednakowym stopniu

1 ) sprawdzały nabytą wiedzę o zmianach kulturowych (od modernizmu do postmodernizmu), które są zarówno wynikiem rozwoju mediów jak i generatorem przemian w systemie medialnym K_W01, K_W05
2) sprawdzały zdolność studenta do refleksji o sprzężeniu zwrotnym pomiędzy rozwojem kultury i mediów i krytycznej oceny zjawisk społecznych w kulturze na omówionych w czasie wykładu jej etapach, jak również dawały podstawę do oceny jego zdolności syntetyzowania i logicznego przedstawiania na piśmie wiedzy nabytej podczas wykładów, lektury, a także własnych doświadczeń i wysnutych z nich wniosków K_U06
3) sprawdzały stan przygotowania studenta do wykorzystywania wiedzy o roli mediów w kulturze i życiu społecznym w środowisku społecznym, w tym w miejscu pracy K_K01

UWAGA: Kartki, na których student składa egzamin, a które są dokumentem, powinny mieć format A4, brzegi całe, nie postrzępione, bez zagięć, z imieniem i nazwiskiem egzaminowanego umieszczonym w lewym górnym rogu.
Każde pytanie oceniane jest w skali 0-5 pkt.:

14-15 pkt. - bdb

13 pkt. - 4+

11- 12 pkt. - 4

10 pkt. dst +

8 - 9 pkt. - dst

poniżej 8 pkt. - 2

Ocena stosowna do przedstawionych na piśmie odpowiedzi i nie podlega negocjacjom ex post. Przewiduje się dwa możliwe terminy egzaminu. Pierwszy - na końcu semestru oraz drugi - w sesji poprawkowej. Na prośbę studentów możliwy jest egzamin w terminie O przed rozpoczęciem sesji egzaminacyjnej, ale wówczas traktowany jest on jak egzamin w terminie pierwszym.

Literatura

Lektury obowiązkowe
McQuail D, Teoria komunikowania masowego, Warszawa 2012, B Dobek-Ostrowska, Komunikowanie polityczne i publiczne, Warszawa 2006,Z. Bauman, 44 listy ze świata płynnej nowoczesności, Warszawa 2011, M. Karwat, o karykaturze polityki, Warszawa 2012, J.Piekutowski, A Zybertowicz, Cyber kontra real. Cywilizacja w technopułapce, Warszawa 2022; D.MacCannell, Turysta. Nowa teoria klasy próżniaczej, Warszawa 2002, Z. Melosik, Mass media, tożsamość i rekonstrukcje kultury współczesnej, https://repozytorium.amu.edu.pl/server/api/core/bitstreams/fc7ff5db-4e14-477a-b625-8c1cf00e06d2/content

Lektury uzupełniające

A. Briggs P, Burke, „Społeczna historia mediów. Od Gutenberga do Internetu”, Warszawa 2010, Ch. Lasch, Kultura narcyzmu. Amerykańskie życie w czasach malejących oczekiwań, Warszawa 2019, Rutkiewicz I., „Jak być przyzwoitym w mediach?”, Warszawa 2003.Sułkowski B., „Przemoc i pornografia śmierci jako przynęty medialne”, Łódź 2006

W cyklu 2022/23L:

Appadurai A., Nowoczesność bez granic. Kulturowe wymiary globalizacji, Kraków 2005.
Barber B., Dżihad kontra McŚwiat, Warszawa 1997.
Barker Ch., Studia kulturowe. Teoria i praktyka, Kraków 2005.
Benkler Y., Bogactwo sieci, Warszawa 2008.
Breton S., Cohen R., Polowanie na ludzi, Warszawa 2004.
Godzic W., Telewizja jako kultura, Kraków 2002.
Godzic W., Znani z tego, że są znani. Celebryci w kulturze tabloidów, Warszawa 2007.
Halawa M., Życie codzienne z telewizorem,Warszawa 2006.
Jawłowski A. (red.), Dawno temu w Galaktyce Popularnej, Warszawa 2009.
McQuail D., Teoria komunikowania masowego, Warszawa 2008.
Miłosz Cz. (red.), Kultura masowa, Kraków 2002.
Ritzer G., Mcdonaldyzacja społeczeństwa, Warszawa 2009.
Szlendak T., Kozłowski T., Naga małpa przed telewizorem. Popkultura w świetle psychologii ewolucyjnej, Warszawa 2008.

W cyklu 2023/24Z:

W cyklu 2024/25Z:

Uwagi

W cyklu 2025/26Z:

W tym cyklu obowiązują wszystkie wytyczne podane w sylabusie informującym o ogólnych zasadach dotyczących przedmiotu (niezależnie od cyklu). Informuję, że w roku akademickim 2025/26 nie ustanawiam żadnej innej dodatkowej reguły.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 2401-D-S2-2-SKO w USOSweb